GÜNCEL KURLAR
🇺🇸USD: 50,5051 ₺ 🇪🇺EUR: 55,2486 ₺ 🥇GRAM ALTIN: 7.047,19 ₺ ₿BTC: 3.130.374 ₺ 🇺🇸USD: 50,5051 ₺ 🇪🇺EUR: 55,2486 ₺ 🥇GRAM ALTIN: 7.047,19 ₺ ₿BTC: 3.130.374 ₺ 🇺🇸USD: 50,5051 ₺ 🇪🇺EUR: 55,2486 ₺ 🥇GRAM ALTIN: 7.047,19 ₺ ₿BTC: 3.130.374 ₺
20 Kasım 2026 - 00:05

info@turkglobalmedia.com

Köşe Yazısı

Belirsiz Kayıplar ve Kapanmamış Parantezler

19.11.2026 09:30
Prof. Dr. Yiğit UYANIKGİL
5 okunma
Belirsiz Kayıplar ve Kapanmamış Parantezler

Başyazarımız Prof. Dr. Yiğit UYANIKGİL, "İnsanın kendi içinde yaşadığı varoluşsal sancılarını, zihnin ben aslında buradayım diyebilmesini ve dikkat çekici olma rolü üzerinden kendi hikayesini tamamlayabilme mücadelesini" TGM için kaleme aldı… Keyifli okumalar…

Bu köşe yazısını paylaş:

İnsan zihni ve doğası gereği kapanış arar. Bir hikâyenin son cümlesi, bir hastalığın kesin tanısı ya da bir vedanın ardından başlayan yas süreci, acı verse de insana bir sınır, dolayısıyla zihinsel bir bütünlük sunar. 

Çağdaş insanın derin varoluşsal sancılarından birisi de sınırları çizilmemiş yokluklarda gizlidir. 

Psikolog Pauline Boss'un belirsiz kayıp olarak kavramsallaştırdığı bu durum, fiziksel olarak var olup psikolojik olarak yitirilen ya da fiziksel olarak uzakta bulunmasına rağmen zihinde varlığını sürdüren kişilerin ve ilişkilerin yarattığı çözümsüzlüğü anlatır. 

Ortada kesin bir bitiş, vedalaşma ya da toplumsal olarak tanınan bir yas ritüeli yoktur. 

İnsan ne kaybettiğini geride bırakabilir ne de yaşamına bütünüyle devam edebilir. Üstelik kayıp her zaman bir insan da değildir. Bazen hiç yaşanmamış bir hayatın, gerçekleşmemiş bir olasılığın, olunabilecekken olunamamış bir benliğin yasını tutar insan. Ağır kayıplarımızdan biri, neyi kaybettiğimizi bile tam olarak bilemememizdir.

Bu çözümsüzlüğün zihinde bıraktığı tortu, sıradan bir yalnızlıkla açıklanamayacak kadar derin bir boşluktur. Jean-Paul Sartre'ın hiçlik kavramı ve Albert Camus’nün insanın anlam arayışıyla dünyanın sessizliği arasında kurduğu saçma gerilimi, bu boşluğun felsefi zeminini anlamamıza yardımcı olur. 

İnsan yalnızca sahip olduklarını değil, olabileceği hâlde olamadığı kişiyi de düşünür. Geçmişte verilmemiş kararlar, yarım bırakılmış yollar ve yaşanmamış ihtimaller, zamanın içinde kaybolmak yerine zihinde varlıklarını sürdürür. 

Bu nedenle bazen insanın büyük kayıplarından birisi geride bıraktıkları değil, hiçbir zaman yaşayamadığı hayattır.

Modern dünyanın koşulları bu boşluğu daha da derinleştirir. Zygmunt Bauman'ın akışkan modernite kavramıyla açıkladığı çağda ilişkiler, roller ve aidiyetler sürekli değişmektedir. Kalıcılık, yerini geçiciliğe bırakmaktadır. Dijital ağlar insanları birbirine hiç olmadığı kadar yaklaştırırken gerçek temasın imkânlarını da aşındırabilmektedir. 

Sürekli iletişim hâlinde olmak, anlaşılmak anlamına gelmez. Bitmeyen uyaranların, hızın ve görünür olma zorunluluğunun ortasında insan, kendi iç sesini duyamaz hâle gelir. 

Heidegger'in das Man kavramı burada anlam kazanmaktadır: Birey, çoğu zaman kendi varoluşunu başkalarının nasıl düşündüğü, nasıl yaşadığı ve neyi onayladığı üzerinden kurar. Kendi hayatını yaşadığını sanırken, aslında kendisine sunulmuş bir hayatın beklentilerini yerine getirir. Böylece insan yalnızca başkalarına değil, kendi özüne de yabancılaşır.

Köksüzlük ve anlam kaybı, zamanla görünmez bir dışlanmışlık deneyimini de beraberinde getirir. Dışlanmak her zaman topluluktan açıkça reddedilmek ya da fiziksel olarak uzaklaştırılmak değildir. Modern toplumun en incelikli dışlama biçimlerinden biri, bireyin kalabalıklar içinde görünmez kılınmasıdır. 

Byung-Chul Han'ın performans toplumu analizinde ortaya koyduğu gibi, çağımız insanı sürekli üretmeye, kendisini kanıtlamaya ve başarılarını görünür kılmaya zorlamaktadır. Artık insanın yalnızca ne olduğu değil ne ürettiği ne düşündüğü değil ne kadar dikkat çektiği önemsenmektedir. 

Başarı ölçülebilir, değer sayısallaştırılabilir, insan ise performansına indirgenebilir hâle gelmektedir. Bu ritme ayak uyduramayan, derinlik arayan ya da kırılganlığını saklamayan birey, aynı masada otururken konuşulanların dışında kalabilir. Aynı dili konuşur ama anlaşılmaz. Kalabalığın içindedir ama orada değildir. 

Sosyal dışlanmanın bazı nörobiyolojik süreçlerinin fiziksel acıyla örtüşmesi, bu deneyimin yalnızca mecazi bir yara olmadığını da gösterir. İnsan, görülmediğinde yalnızca toplumla değil, kendi varlığının tanınmasıyla ilgili bir sorun yaşamaya başlar.

Ancak dışarıda kalmak, kendiliğinden özgürleşmek anlamına gelmez. 

Dışlanmışlık insanı yaralayabilir, içine kapatabilir ve aidiyet duygusunu aşındırabilir. Sorun, dışarıda olmayı romantikleştirmek değil, insanın bu durum karşısında kendi düşünsel bağımsızlığını koruyabilmesidir. 

Camus’nün başkaldırı düşüncesi burada ortaya çıkar. Başkaldırı, dünyayı bütünüyle reddetmek değil, dünyanın dayattığı anlamsızlığa rağmen kendi varoluşuna sahip çıkmaktır. Heidegger'in sahicilik düşüncesiyle de buluşan bu yaklaşım, insanın başkalarının beklentileriyle tanımlanmış bir hayatı sorgulamasını gerektirir. 

Özgürlük belki de herkesin içinde kabul görmekten çok, kabul görmediğinde de kendinden vazgeçmemeyi öğrenmektir.

Çağımızın büyük yanılgılarından birisi de içimizdeki her boşluğun doldurulması gerektiğine inanmaktır. Oysa bazı kayıpların telafisi, bazı soruların kesin bir cevabı, bazı vedaların da kapanışı yoktur. Bu boşlukları tüketimle, gürültüyle ya da yapay kalabalıklarla örtmeye çalışmak, yalnızca yüzleşmeyi erteler. 

Olgunluk, bütün parantezleri kapatabilmek değil, soruların bazılarının cevapsız kalacağını bilerek yaşamaya devam edebilmektir. İnsan, kendi sessizliğine tahammül edebildiğinde ve başkalarının çizdiği sınırların ötesinde kendi anlamını aramaya cesaret ettiğinde özneleşmeye başlar.

İnsanın bir başka trajedisi de bütün parantezleri kapatamadan yaşlanmasıdır. Yarım kalmış ilişkiler, söylenememiş sözler, gerçekleşmemiş ihtimaller ve cevapsız sorular... 

Hepsi zihnin bir köşesinde yaşamayı sürdürür. Fakat hayat, bu parantezlerin tümünün kapanmasını beklemez. Zaman ilerler, insan değişir ve bazı sorular kendileriyle birlikte yaşlanır. Asıl sorun, her şeyin bir sonuca bağlanmasını beklemek olmamalıdır. 

Kapanmamış parantezlerin arasında kendi hayatını sürdürebilmektir.

İnsanı insan yapan, bütün cevaplara sahip olmasından ziyade cevapsızlıkla karşılaştığında düşünmekten ve yaşamaktan vazgeçmemesidir.

 

Prof.Dr. Yiğit UYANIKGİL

Yayınlanma: 19.11.2026 09:30