Perakendenin Yeni Keşif Alanı: Dijital Topluluklar

Topluluklar, birlikten güç doğar anlayışıyla bir araya gelen kişiler için farklı çekici yönler taşıyan organizmalardır.

Oluşma nedenleri; güvenlik, güven, kendine saygı, aidiyet, bağlanma, güç, kritik bilgi alışverişi, estetik değerlerin paylaşımı, amaç başarımı gibi unsurlardır.

Topluluk (community building) oluşturma; ortak paydası yüksek, doğru insanları, doğru ortak ilgi ve davranışlar etrafında bir araya getirilmesi veya geliştirilmesine yönelik bilinçli bir biçimde yapılan planlı çalışmalardır. 

Dijital topluluklar ise internet tabanlı ağ araçları üzerinden bir araya gelen sanal kimlikleri üzerinden ağ hareketliliği sağlayan etkileşimli karakterleri temsil etmektedir.

Bir nitelikli topluluk için etkili bir network’un kurulup, yönetilmesinin amacı; güven ortamını geliştirmek, ağdaki kurum ve kişilerin, fokus gruplarla içerik (değer) üretimini, birbirlerine katkı vermesini (en yüksek değer oluşturana ödül), topluluğun beklenti yönetimini en iyi şekilde yapıp, en hızlı doyum sağlayan aksiyonları almayı, duygudaşlığı, bir arada bulunmaktan keyif almayı sağlamaktır.

Grupların iç bağları dış bağlarından daha çok ve sağlamdır. Ülkeden ülkeye değişmekle birlikte Japonların sadakat hissettikleri topluluklar, belki ABD’deki örneklerinden çok daha güçlü ve içsel bütünlüğü olanlardır. 

Topluluktan topluluğa geçişte şahıslar, gruplar arası ağlar (bağlar) kurulmaktadır. Kendiliğinden sosyalleşme eğilimi olan yüksek güvenli topluluklar, organizasyonun alt düzeylerine sorumluluk aktarıp, takım çalışması ve esnekliği desteklerken düşük güvenli toplumlar alt düzeyleri ve işleri bürokratik kurallara boğarak çitlerle kuşatırlar. 

Aynı bizde ki örneğin kamunun bazı bankalarının en az hizmet vermeye odaklı emekli sandıklarına, ileri yaştaki üyelerin bir sıkıntısını dile getirmesini bırakın, telefona ulaşması bile zordur. 

Şifahi (sözlü) kültürü gelişmiş on binlerce büyüklerimize (konuşabilen üyeye) bir telefon o da sorunlu. 

Sonuç: konuşamaz halde hastaneye kaldırılan emekli muhteremlerin sigortalı olduklarını göremeyen bir sistemi iyileştirememiş topluluk yönetimleri.

Etkili takımlar için etkileşimi artıran; önemsenme, kendimizi yeterli hissetme ve sevilme ihtiyacıdır. Bu ihtiyaçlar kişinin duygu, düşünce ve davranışlarını yönlendirmektedir. Benlik algımız duygularımızı, duygularımız düşüncelerimizi, davranışlarımızı dürtmektedir.

Sosyalleşme aşamasına gelmiş benzer gelir gruplarından estetik değerleri yüksek kişilerden oluşan toplulukların temel amacı, anlatım tarzları, kendine özgü kültürlü özellikli kişilerin birbirleriyle etkileşim kurmasını, deneyimlerini paylaşmasını ve ortak ilgi alanları üzerinden anlamlı, iyi sonuçlar üretmesi, daha güçlü sosyal bağlar geliştirmesini sağlamaktır. 

Böylece hikayelerin birbirine benzemesi birilerini cezbeder, yanına çeker, topluluk (communite) oluşturmaya yardımcı olmaktadır. 

Yalnızca üyelerinin ifade ettiği ilgi alanları değil; tercihleri, platform içerisindeki etkileşimlerinin artırılması, daha kişiselleştirilmiş bir deneyim sunulması ve nitelikli topluluğa kendilerini ait hissedebilecekleri aktif kümelerin oluşturulması perakende zincirleri, alışveriş merkezleri, siteleri, STK’lar gibi birçok işletme yönetiminin gözdesidir.

Belli bir kıvama gelmiş bazı nitelikli kişilerin hikayeleri sana sempatik geldiğinden kendini onlarla eşdeğer, yakın hissedersin. Sevdiğin arkadaşlarının hikayeleri kulağına, ruhuna hoş gelir. Aynı şey markalar için geçerli olup, topluluklar da böyle oluşmaktadır.

Benzer hissiyatları almak isteyen ve aslında aynı değerleri taşıyan kişiler bir araya gelerek muhabbet, esprilerle topluluk içinde keyifli vakit geçirmektedir. 

Bu kesim, çok ilginç bir müşteri tipidir. Giyimi şık, geliri iyi, zevki çok gelişmiş, logoya para vermek istemeyen, iyi malzemeye, hikâyeye para harcayan, fiyatı ulaşılır bir lüksü talep eden (sessiz moda anlayışında) yeni bir dünyayı oluşturmaktadırlar.

Günümüzde ortamlar çok farklılaştığından yükselen markalar ve tasarımcılar, perakendeciler yeni yol arayışları sırasında topluluk yönetiminin varlığının nasıl bir nimet, lütuf olduğunu anlamışlardır.

Öyle gözüküyor ki birbirinin gücüyle aşılanmış topluluklar; perakendenin yeni gözde keşif alanı (aracı) olma yolundadır.

Dr. Mehmet Raci HOŞGÖR