Tıpta Kısaltmaların Komplikasyonları
Prof. Dr. Cengiz YAKINCI, "Tıp alanında bilimsel kurallar ve uluslararası standartlara göre tıbbi kısaltmaların kullanımındaki gerekçeleri" TGM için kaleme aldı… Keyifli okumalar…
Tıpta hızlı davranmayı ve hareket etmeyi sağlamak amacıyla tıbbi kısaltmalar yaygın olarak kullanılmaktadır.
Örnek vermek gerekirse; AIDS, TB (tüberküloz), SB (Sağlık Bakanlığı), EKG (elektrokardiyogram), BT (Bilgisayarlı Tomografi), KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı) gibi.
Yapılan araştırmada 643.151 tıbbi hatadan %5’ini yazım ve özellikle kısaltma hataları oluşturmaktadır. İnsan hayatının söz konusu olduğu bu durumda hatanın %0 olması istenir.
O nedenle yapay zeka, sık kontrol gibi denetleme mekanizmalarını arttırmak hataları azaltmada yararlı olabilir.
Yapılan hataların duyurulması, başkalarının aynı hatayı yapmasını azaltacaktır. Yalnız bu noktada şöyle bir sorun var. Hata yapan kişi cezaya çarptırılmaktan korktuğu için hatayı mümkün olduğu kadar duyurmamaya çalışmaktadır.
Ünite birimini simgeleyen "U" harfinin geometrik olarak "0" ile benzeşmesi sonucu insülin uygulamalarında yaşanan 10 katlık artışlar ya da mikrogramın "µg" şeklinde yazılmasıyla “mg” olarak algılanıp vazopresör ajanlarda ortaya çıkan 1.000 katlık toksik doz aşımları bu durumun en somut yansımalarıdır. O nedenle ünite birimi “U” yerine “unit” yazılması, mikrogramı "µg" yerine “mcg” şeklinde yazılması hataları azaltacaktır.
Santimetreküpün kısaltması olan “cc” ünitenin kısaltması olan “U” ile karıştırılmaktadır. Bu nedenle “cc” yerine “mL” kullanılması önerilmektedir.
Dijital ekranlarda ve mobil cihazlarda çözünürlük azalınca ½ sembolü "1" (bir) veya "2" rakamı ile karışır. Hasta yarım tablet yerine 2 kat veya 4 kat fazla doz alır. Bu nedenle kesirli sembol yerine direkt yazı olarak “yarım tablet” olarak yazılması tavsiye edilir.
Parasetamolun kısaltması olarak kullanılan “APAP” sıklıkla sağlık personelleri tarafından karıştırıldığı için ilacın adı kısaltma kullanmadan “Parasetamol” olarak yazılması önerilmektedir.
Zidovudin (HIV ilacı) kısaltması olarak kullanılan “AZT” bir antibiyotik olan “Azitromisin” ile karıştırıldığı için ilacın adı kısaltma kullanmadan “Zidovudine” olarak yazılması önerilmektedir.
Hastaneleri uluslararasıakredite etmekle görevli, The Joint Commission sağlık kuruluşlarında hasta güvenliğini korumak ve ölümcül tıbbi hataların önüne geçmek amacıyla 6 temel kısaltmayı kullanmayı yasaklamıştır.
Türkiye’de tıbbi kısaltmalara bağlı tıbbi hatalar yurtdışındakilere benzer kavramlar mı yoksa farklılık gösteriyor mu? Bu konunun araştırılması ülkemizdeki tıbbi hataların azalmasında rol oynayabilir.
Prof.Dr. Cengiz YAKINCI