AB bütçesi kriz çıkardı
Costa’nın “müzakere taslağı” kimseyi memnun etmedi.
Kesintiler “tutumlu” ülkeler için yeterince derin değil; “uyum politikası dostları” içinse üzerinde uzlaşmaya varılabilecek bir zemin sunmuyor.
AB’nin “tutumlu” ülkeleri, António Costa’nın sunduğu yeni bütçe taslağını yetersiz buluyor. Söz konusu ülkeler, önerilen kesintilerin harcamaları dizginlemek için çok sınırlı kaldığını savunarak, birliğin önümüzdeki yedi yıllık bütçesinde çok daha kapsamlı tasarruflara gidilmesini talep ediyor.
Cumartesi günü açıklanan ve Avrupa Konseyi Başkanı tarafından hazırlanan teklif, Avrupa Komisyonu’nun 2 trilyon avro tutarındaki ilk bütçe önerisinden 204 milyar avro, yani yüzde 10’dan fazla bir kesinti öngörüyor. Costa, gelecek haftanın sonunda liderleri özel bir zirvede bir araya getirerek bir uzlaşmaya varmayı hedefliyor.
Ancak bu yeni uzlaşma önerisi, AB içinde “tutumlu” olarak adlandırılan ve birliğe aldıklarından daha fazla katkı sağlayan mali muhafazakâr ülkeleri ikna etmeye yetmedi.
Söz konusu grup, yüz milyarlarca avroluk kesintiler yapılmasını ve savunma ile rekabetçiliğe odaklanan, güncel bir bütçe oluşturulmasını istiyor.
Almanya, Avusturya, İsveç, Finlandiya, Danimarka ve Hollanda’nın öncülük ettiği bu altı ülke, Costa’nın önerdiği kesintilerin dengesiz bir harcama planına yol açtığını belirterek eleştirilerini dile getirdi.
Alman siyasetçi Friedrich Merz, “AB bütçesinin aynı anda yüzde 40’tan fazla büyümesi, içinde bulunduğumuz dönemde uygun değil,” dedi ve ekledi: “AB bütçesindeki dengesizliklerin daha da kötüleşme riski var.”
AB bütçesine en büyük katkıyı sağlayan ülke olan Almanya; savunma ve rekabetçilik gibi “yeni öncelikler” yerine, bölgesel kalkınma ve tarım gibi geleneksel harcama kalemlerinde kesintiye gidilmesini istiyor.
Hollanda Maliye Bakanı Eelco Heinen, Finlandiya hariç “tutumlu ülkeler” grubundaki tüm devletlerin yararlandığı toplu düzeltme mekanizmasına (ulusal iade payı) atıfta bulunarak, “Seçenek basit: Ya AB bütçesi küçülecek ya da ulusal iade payımız artacak,” ifadesini kullandı.
Danimarkalı mevkidaşı Peter Hummelgaard da benzer görüşleri dile getirdi. Ona göre varılan uzlaşma sadece “fazla yüksek” olmakla kalmıyor, aynı zamanda önerilen kesintiler de “dengesiz” bir nitelik taşıyor.
İsveç de bir anlaşmaya varılmasının henüz çok uzak olduğunu belirtti. İsveç AB İşleri Bakanı Jessica Rosencrantz, “Uzlaşmaya varmaktan hâlâ çok uzağız,” dedi. Yine de, bütçe konusunda sıkı mali disiplini savunan ülkelerin kullandığı dil, önceki önerilere kıyasla daha yumuşak.
Yeni “müzakere taslağı”, 2028-2034 bütçesine ilişkin gerilimli görüşmelere yeni bir ivme kazandıracak. Liderler, bir uzlaşmaya varmak amacıyla önümüzdeki Perşembe günü Brüksel’de olağanüstü bir zirvede bir araya gelecekler.
Taslak; rekabetçilik ve kalkınma fonlarını da kapsayan dış eylem bütçelerinde büyük kesintiler öngörüyor. Bununla birlikte, AB’nin uyum politikası ve tarım politikasına yönelik geleneksel harcamaları, İrlanda’nın AB Konseyi dönem başkanlığı sırasında Ekim ayında sunduğu öneriye kıyasla nispeten daha az etkilendi.
Costa’nın hazırladığı taslakta, Dublin’in planına kıyasla rekabetçilik bütçesinden 22 milyar avro, bölgesel fonlardan ise 8,6 milyar avro daha fazla kesinti yapıldı.
Herkes aynı derecede mutsuz
Bir AB diplomatı, Fransa’ya ayrılan yüklü miktardaki Ortak Tarım Politikası (OTP) fonuna işaret ederek, “Görünüşe göre Fransızlar için Noel Baba bu yıl erken gelmiş,” yorumunda bulundu.
Bütçeyi finanse etmek üzere öngörülen yeni gelir kalemleri arasına dijital verginin dahil edilmesi, aynı zamanda Paris’e verilmiş bir taviz olarak görülüyor. Fransa, bir anlaşmaya varılabilmesi için “yeni öz kaynakların” —özellikle de dijital verginin— oluşturulmasını şart koşmuştu.
Ancak Fransız tarafı konuya aynı gözle bakmıyor. Fransa Cumhurbaşkanlığı Sarayı Élysée’den bir kaynak, Costa’nın sunduğu uzlaşma teklifini “hayal kırıklığı yaratıcı” olarak nitelendirdi.
Élysée’den yapılan açıklamada, teklifin özellikle Ortak Tarım Politikası (OTP) ve çiftçilere yönelik gelir desteğinin güvence altına alınması konularında yetersiz kaldığı belirtildi. Ayrıca, söz konusu önerinin gelecek hafta bir araya gelecek AB liderleri için kabul edilebilir bir uzlaşma zemini oluşturmaktan çok uzak olduğu ifade edildi.
Brüksel’e yaptığı katkıdan daha fazlasını geri alan Polonya da benzer endişeler taşıyor. AB işlerinden sorumlu Bakan Yardımcısı Ignacy Niemczycki, “Polonya için tarım ve uyum politikaları kapsamında yeterli bir kaynak tahsisatı istiyoruz” dedi.
Niemczycki, “Nispi olarak bakıldığında, AB bütçesi mevcut bütçeden daha küçük” diye ekledi.
Karma bir tablo
Avrupa Parlamentosu’nun bütçe konusundaki baş müzakerecilerinden Siegfried Mureșan, son taslağın daha fazla harcama kesintisi getirerek “bizi geriye götürdüğünü” söyledi.
Mureșan, “Bu öneri Parlamento için kabul edilemez niteliktedir ve onayımızın temelini oluşturamaz” diye ekledi. Avrupa Parlamentosu üyeleri, Komisyon’un 2 trilyon avroluk planının yüzde 10 oranında artırılmasını talep ediyor.
Bununla birlikte, gelir tarafındaki revize edilmiş planlara yönelik bazı övgüler de vardı.
Parlamento’nun öz kaynaklar konusundaki eş raportörü Danuše Nerudová, AB ülkeleri arasında önerilen dijital vergiyle ilgili tartışmaların tıkandığı bir dönemde, Parlamento’nun önerdiği dijital vergi kaleminin plana dahil edilmesini “müzakerelerde bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi.
Rapporteur