AB'den, Karadeniz'deki saldırılara karşı finansman

AB, Karadeniz'deki saldırılara karşı güvenlik desteği için finansman sağlıyor

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen Pazartesi günü yaptığı açıklamada, krizin sona erdirilmesine yönelik asıl diplomatik girişimler başka mecralarda yürütülürken, AB'nin —Rusya'ya atfedilen— ticari gemilere yönelik saldırıların ardından Karadeniz'deki güvenlik maliyetlerinin bir kısmının karşılanmasına destek vereceğini duyurdu.

Romanya ziyaretinin başlangıcında konuşan von der Leyen, "Karadeniz kıyılarında tehditler, saldırılar ve izinsiz girişler artıyor" dedi.

Buna yanıt olarak, AB'nin "Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi" (Black Sea Maritime Security Hub) üzerindeki çalışmaları hızlandıracağını, merkezin tamamlanması için net bir takvim belirlendiğini ve 50 milyon avroluk özel bir fon ayrıldığını belirtti.

Ayrıca, Romanya'nın arama-kurtarma operasyonları için AB bütçesinden 10 milyon avroluk ek bir kaynak sağlanacağını açıkladı. Bu tutarlar, Romanya'nın AB'nin SAFE silah kredisi programı kapsamında aldığı 16,7 milyar avro ile kıyaslandığında oldukça küçük kalıyor.

Geçen yıl duyurulan bu merkez, Romanya ve Bulgaristan tarafından işletilecek ortak bir kontrol merkezi niteliğinde olup, yıl sonuna kadar tam kapasiteyle faaliyete geçmesi bekleniyor.

Merkezin amacı, deniz trafiğini gerçek zamanlı olarak izlemek ve deniz altındaki enerji ve iletişim kabloları gibi hayati altyapıları korumaktır. Bu merkez, her iki ülkeye de deniz ve hava sahasına dair birleşik bir görünüm sunarak, tehditleri gerçekleşmeden önce tespit etmelerine yardımcı olacak.

Pazartesi günü yapılan bu açıklama, Karadeniz'de haftalardır tırmanan şiddet olaylarının ardından geldi. Ekim ayı başından bu yana, NATO ve AB üyesi Romanya ile Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgelerinde en az dokuz gemi saldırıya uğradı; bunlardan dördü batarken, 34 denizci hayatını kaybetti ya da kayboldu.

Rusya kıyılarında da başka gemiler saldırıya hedef oldu.

Hem Romanya hem de Bulgaristan, konuyu geçen ay düzenlenen AB liderler zirvesinde gündeme getirmiş ve daha fazla güvenlik desteği talep etmişti. 

Ancak Romanya saldırılardan açıkça Rusya'yı sorumlu tutarken, Bulgaristan bu konuda daha temkinli bir tutum sergiledi. Von der Leyen'in Salı günü Bulgaristan kıyısındaki Varna şehrini ziyaret etmesi bekleniyor. 

Bu arada ABD, Karadeniz'de bir ateşkes ve güvenli geçiş anlaşmasına yönelik görüşmeleri yönlendiriyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington'ın Türkiye tarafından ekim ayı sonlarında iletilen teklifleri incelediğini ve Hindistan'dan gelecek fikirlere de "açık" olduğunu belirtti.

Rubio, böyle bir anlaşmanın çatışmayı sona erdirmeyeceğini, ancak savunmasız ülkeler üzerindeki gıda güvenliği baskısını hafifleterek çatışmanın "kendine has bir yönünü" çözüme kavuşturacağını ifade etti.

AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, 21 Ekim'de yaptığı açıklamada, AB'nin Türkiye, Hindistan ve Afrika ile diğer bölgelerdeki gıda ithalatçısı ülkelerle, seyrüsefer serbestisi sağlayacak bir anlaşma üzerinde çalıştığını belirtti.

Kallas, Ukrayna'nın böyle bir düzenlemeyi kabul ettiğini, ancak Rusya'nın bunu reddettiğini ekledi. Von der Leyen ise AB'nin, Ukrayna'nın Karadeniz'de ateşkes çağrısını desteklediğini belirterek, "yarın Abu Dabi'de Avrupalıların da katılımıyla gerçekleşecek barış görüşmelerine" atıfta bulundu.

Avrupa Komisyonu Başsözcüsü Paula Pinho, söz konusu teklifler veya AB'nin rolü hakkında detay vermedi. Sorunların çözülmesinde "ortak bir çıkar" bulunduğuna dikkat çeken Pinho, Türkiye veya ABD'nin niyetleri konusunda ise yorum yapmaktan kaçındı.

Ukrayna Tarım Bakanı Taras Vysotskyi, bu hafta bir ilerleme kaydedilip kaydedilemeyeceği sorulduğunda karamsar bir tablo çizdi. Vysotskyi, Kiev'in "çiftçilerinin, Karadeniz'deki derin su limanlarına erişimleri olmaksızın uzun vadede faaliyetlerini sürdürebilmeleri için hazırlık yaptığını" belirtti. Karadeniz, savaştaki her iki taraf için de büyük önem taşıyor.

Ukrayna'nın "Büyük Odessa" bölgesindeki limanlar; çelik, demir cevheri ve tahıl gibi ürünlerin ihraç edildiği ana kanallar olup, ülkeye milyarlarca dolar kazandırıyor. AB sularında vurulan bazı gemiler, Ukrayna tahılı taşıyordu.

Rusya'nın tahıl ihracatının büyük bir kısmı da Novorossiysk ve Tuapse gibi Karadeniz limanları üzerinden gerçekleştiriliyor; Novorossiysk aynı zamanda önemli bir petrol ihracat merkezi olma özelliği taşıyor.

Diğer ülkelerin de bu bölgede ciddi çıkarları bulunuyor. Novorossiysk yakınlarında bulunan ve kısmen ABD'li petrol devleri Chevron ve Exxon'a ait olan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) terminali, Kazakistan'ın ham petrol ihracatının yaklaşık %80'ini gerçekleştiriyor.

Gemi saldırılarından en çok etkilenen ülke Türkiye olurken, Gürcistan'a yönelen tankerler de zaman zaman ateş altında kaldı.

Politico