AB'nin Teknoloji Bağımsızlığı Hamlesi Dikkat Çekti

Avrupa Komisyonu, "teknoloji egemenliği paketi"ni hazırlarken iki temel hedef belirlemişti: Avrupa'yı Amerikan teknolojisine bağımlılıktan kurtarmaya yönelik bir yol haritası oluşturmak ve aynı zamanda ABD'yi kızdırmamak. İlk tepkiler ise Komisyonun her iki hedefte de zorlanabileceğini gösteriyor.

Avrupa Parlamentosu'nun Yeşiller Grubu üyesi Kim van Sparrentak, paketi değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Uzun süredir beklenen bu paket sonunda Avrupa'nın dijital bağımlılığının boyutunu kabul ediyor, ancak nihayetinde yetersiz kalıyor."

Van Sparrentak sözlerini şöyle sürdürdü:

• "Bu yaklaşımın Avrupa'nın ABD'den uzun vadeli bağımsızlığını sağlamaya yeterli olacağı konusunda şüpheliyim."
• "Henüz orada değiliz."

Avrupa Komisyonu Çarşamba günü, Avrupa'nın yabancı teknoloji sağlayıcılarına bağımlılığını azaltmayı amaçlayan planını açıkladı. Bu girişim, özellikle dijital ekonomiyi ayakta tutan hizmetlerde baskın konumda bulunan Amerikan şirketlerinin yarattığı bağımlılıkların siyasi bir silaha dönüştürülebileceği yönündeki endişelere yanıt olarak hazırlandı.

"Teknoloji Devleriyle Yüzleşmekten Kaçınıyor"

Eleştirmenlere göre plan, iyi niyetli hedefler içermesine rağmen Google, Microsoft ve Amazon gibi teknoloji devleriyle doğrudan yüzleşmekten kaçınıyor. Oysa birçok uzmana göre girişimin etkili olabilmesi için böyle bir hesaplaşma kaçınılmaz.

Fransız merkez sağ milletvekili Christophe Grudler şu değerlendirmeyi yaptı:

"Teklif hâlâ fazla müsamahakâr."

Grudler, yabancı şirketlerin Avrupa ekonomisinin bazı hassas alanlarında faaliyet göstermeye devam edebilecek olmasına dikkat çekti.

Paketin merkezinde yer alan Bulut ve Yapay Zekâ Geliştirme Yasası (Cloud and AI Development Act - CAIDA), kamu kurumlarının kullanacağı dijital araçları yabancı müdahalelere karşı ne kadar savunmasız olduklarına göre sınıflandıracak dört seviyeli bir sertifikasyon sistemi getiriyor.

Bazı durumlarda kamu kurumlarının yabancı hizmetleri bırakıp Avrupa merkezli alternatiflere geçmesi gerekecek.

Ancak buna rağmen teklif, Avrupa pazarının geniş bölümlerini Amerikan teknoloji devlerine açık bırakmaya devam ediyor. Hatta bu şirketlerin ekonominin en hassas alanlarından dışlanıp dışlanmayacağı bile Avrupa Komisyonu'nun ve üye ülkelerin Washington'u karşılarına alma konusundaki siyasi iradelerine bağlı olacak.

"ABD Artık Güvenilir Bir Ortak Değil"

Avrupa Parlamentosu'nun merkez sağ milletvekillerinden Aura Salla, paketin tanıtımının ardından düzenlenen komite toplantısında AB Teknoloji Komiseri Henna Virkkunen'e şu eleştiriyi yöneltti:

"Komisyonun, Çin nasıl güvenilir bir ortak değilse ABD'nin de artık Avrupa kamu sektörü için güvenilir bir ortak olmadığını daha açık bir şekilde ifade etmesini isterdim."

Amerikan Şirketlerinden Tepki

Komisyon, girişimin doğrudan ABD'yi hedef almadığını vurgulamak için yoğun çaba göstermesine rağmen Amerikan şirketleri şimdiden rahatsızlıklarını dile getirmeye başladı.

Amazon, Meta, Google ve Microsoft gibi şirketleri temsil eden Bilgi Teknolojileri Endüstrisi Konseyi'nin (ITI) Avrupa Genel Direktörü Guido Lobrano şu açıklamayı yaptı:

"Teklifin coğrafi ve milliyet temelli kriterlere odaklanması, etkili teknoloji egemenliği sonuçları doğuracak bir yaklaşım değil."

Amazon Web Services (AWS) sözcüsü Harry Staight da benzer bir görüş dile getirdi:

"Avrupalı kurumlar güvenlik, performans, doğrulanabilir kontroller ve değer kriterleri temelinde seçilmiş, güvenilir sağlayıcılardan sunulan en iyi teknolojilere erişmeyi hak ediyor."

Komisyon: Bu Bir Korumacılık Değil

Komisyon, teklif hazırlanırken Washington'dan gelecek tepkileri azaltmaya çalıştı ve ABD şirketlerinin hedef alınmadığını sürekli vurguladı.

Nitekim Virkkunen paketi tanıttığı sırada, Avrupa Birliği büyükelçileri de Komisyonun yapay zekâ tedarik zincirlerini güvence altına almak amacıyla kurulan ABD öncülüğündeki Pax Silica girişimine katılma teklifini onaylıyordu.

Virkkunen gazetecilere yaptığı açıklamada şunları söyledi:

• "Teknolojik egemenlik korumacılık anlamına gelmez."
• "Avrupa açıklık, ortaklık ve adil rekabet ilkelerine bağlı kalmaya devam ediyor."
• "İleride tamamen kendi içine kapanarak her şeyi tek başımıza üretmeyi planlamıyoruz. Bu ne gerçekçi ne de gerekli."

Buna rağmen korumacılık suçlamaları şimdiden yükselmeye başladı.

Amerikan ticaret kuruluşu Chamber of Progress'in Avrupa Başkan Yardımcısı Kay Jebelli şöyle konuştu:

"Teklif anlaşılabilir olsa da oluşturacağı çerçeve, korumacılığa yol açabilecek çok sayıda boşluk içeriyor."

Google, Meta, Uber ve Airbnb gibi şirketleri temsil eden teknoloji lobisi CCIA'nın Brüksel Ofisi Başkanı Daniel Friedlaender ise daha sert bir eleştiride bulundu:

"Bu teklif fiilen ulusal hükümetlere, Avrupa Birliği dışındaki tüm büyük teknoloji üreticisi ülkelerden gelen güvenilir küresel tedarikçileri dışlama konusunda sınırsız yetki veriyor."

Asıl Mücadele Şimdi Başlıyor

Yasanın Amerikan teknoloji devlerini Avrupa pazarından dışlayan bir araç mı yoksa Avrupa'nın kendi teknoloji şampiyonlarını yaratmasını sağlayan bir sıçrama tahtası mı olacağı, Brüksel'in ve üye devletlerin bu yetkileri ne kadar ileri götürmek isteyeceğine bağlı olacak.

Ancak teklifin önünde Avrupa Parlamentosu ve üye devlet hükümetleri arasındaki müzakereler nedeniyle uzun ve zorlu bir süreç bulunuyor.

AB dijital bakanlarının gelecek hafta Lüksemburg'da bir araya gelerek teklifi değerlendirmeleri bekleniyor. Bazı ülkeler, önerinin ulusal karar alma yetkilerine müdahale ettiği görüşünü savunabilir.

Avrupa Parlamentosu'nda ise milletvekilleri teklif üzerinde önemli değişiklikler yapmak istediklerini şimdiden açıkça ifade ediyorlar.

Christophe Grudler şunları söyledi:

• "Bugünkü açıklamaları memnuniyetle karşılıyorum ancak hedeflerimizi çok daha ileriye taşımamız gerekiyor."
• "Avrupa, özellikle kamu sektörü açısından kritik dijital altyapısını üçüncü ülkelere bağımlı olmadan işletebilmeli ve sürdürebilmelidir."

Alman Yeşiller Partisi milletvekili Sergey Lagodinsky ise farklı bir eksikliğe dikkat çekti:

• "Çevresel koruma önlemleri paketin dışında bırakılmış."
• "Veri merkezleri için bağlayıcı sürdürülebilirlik standartları ve temiz enerji yükümlülükleri bulunmuyor. Bu eksiklik, hâlihazırda ABD'de yükselen teknoloji karşıtı tepkiyi daha da besleyecek ve bu dalga sonunda Avrupa'ya da ulaşacaktır."

Politico