Avrupa Komisyonu’nun birçok Avrupa yanlısı gruba nakit destek sağlayan bir programı, finansmanını azalttı.
Avrupa Komisyonu, yerleşik AB yanlısı düşünce kuruluşlarına sağladığı milyonlarca euroluk fonu kesti — tam da daha fazla Avrupa şüphecisi grubun güç kazandığı bir dönemde.
Avrupa’daki düşünce kuruluşları, Komisyon’un geçen yıl fonlarının büyük bir kısmını kaldırmasının ardından faaliyetlerini küçültmek ya da personel çıkarmak zorunda kaldıklarını söylüyor.
Fransız haber kuruluşu L’Informé’ye göre finansman açığı 7,8 milyon euroya ulaşıyor.
Fon kesintisi, Macaristan’daki MCC Brussels gibi muhafazakâr kuruluşların, paranın yalnızca “daha derin Avrupa entegrasyonu” vizyonunu destekleyen gruplara verildiğini ve bunun “AB propagandası” olduğunu savunmalarından aylar sonra geldi.
AB yanlısı grupların fonları azaltılırken, Brüksel’de sağ eğilimli düşünce kuruluşları hem görünürlük hem de finansman açısından güç kazandı; bu finansmanın bir kısmı ABD’deki destekçilerden geliyor.
“Düşünce kuruluşları alanı tamamen Avrupa karşıtı bir yöne kayabilir,” diyen Yeşiller milletvekili Daniel Freund, “AB kendisini yok etmeye çalışanlara karşı savunmalı.
Rus, Macar ya da Amerikan kökenli düşmanca organizasyonları kabul edip aynı zamanda bilim temelli, demokratik kuruluşları fonlamayı kesemeyiz,” ifadelerini kullandı.
Uzun süreli destek
Komisyon, düşünce kuruluşlarına parayı, AB antlaşmalarında ve Temel Haklar Şartı’nda yer alan hak ve değerleri “korumayı ve teşvik etmeyi” amaçlayan Vatandaşlık, Eşitlik, Haklar ve Değerler (CERV) Programı üzerinden dağıtıyor.
Bu fonlar — ve önceki programlardan gelen kaynaklar — etkinlik düzenleyen, rapor hazırlayan ve Avrupa meseleleri ile entegrasyonunu inceleyen araştırmalar yapan kuruluşlara gidiyordu.
Bu kuruluşların çoğu, ancak tamamı değil, Avrupa yanlısı bir duruşa sahipti.
Avrupa Politika Merkezi’nin (EPC) icra direktörü Fabian Zuleeg, fonların kesilmesinin “siyasi olarak bu tür destekleri savunmanın daha zor hale gelmesi” nedeniyle gerçekleştiğini söyledi.
EPC, fonu yenilenmeyen kuruluşlardan biri.
Avrupa Komisyonu sözcüsü Thomas Regnier, fonların yenilenmemesinin siyasi baskıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı sorusuna doğrudan yanıt vermedi.
Ancak sürecin “son derece rekabetçi” olduğunu ve tüm başvuruların belirlenen kriterlere göre değerlendirildiğini söyledi.
2025’te yapılan 203 başvurudan 70’inin kabul edildiğini belirten Regnier, “bir çağrıda başarısız olmak, diğer AB fonlarına erişimi engellemez” dedi.
Kuruluşlar bu fonlara her üç yılda bir başvuruyor. Etkilenen birçok düşünce kuruluşu, 2025’ten önce yıllarca CERV desteği almıştı.
Bunlar arasında, eski Avrupa Komisyonu başkanı tarafından kurulan ve yılda 350 bin euro alan Jacques Delors Enstitüsü ile yılda 400 bin euro alan Robert Schuman Vakfı da bulunuyor.
AB yanlısı olmak için para mı?
Zuleeg’e göre fon kesintileri, sağ eğilimli grupların bazı kuruluşların “Komisyon tarafından AB yanlısı olmaları için satın alındığı” yönündeki suçlamalarının ardından geldi.
“Sebep ne olursa olsun, bu karar tamamen yanlış bir mesaj veriyor,” dedi.
Zuleeg, bu köklü kuruluşların mali durumunu, Brüksel’de son dönemde güç kazanan daha yeni, Avrupa şüphecisi veya sağ eğilimli düşünce kuruluşlarıyla karşılaştırdı.
Bunların en öne çıkanlarından biri, Macaristan hükümetiyle yakın bağları olan bir eğitim kurumu tarafından finanse edilen ve 2022’de Brüksel’e gelen MCC Brussels.
Bu kuruluş, AB’yi ve liberal politikaları eleştiren etkinlikler düzenliyor ve Macaristan’daki seçimler öncesinde özellikle aktifti.
Şubat 2025’te MCC, AB’nin CERV gibi programları kullanarak “Komisyon’un daha derin entegrasyon vizyonuyla açıkça uyumlu” kuruluşları desteklediğini iddia etmişti.
“MCC’ye göre bu strateji, gerçek sivil katılımı teşvik etmekten ziyade, AB yanlısı anlatıları güçlendirmeye ve muhalif sesleri marjinalleştirmeye yönelik sistematik bir çaba.”
Daha geniş kesintiler
EPC’den Zuleeg, yıllık yaklaşık 250 bin euro olan fonun yenilenmemesinin, demokrasi ve vatandaş katılımı gibi alanlardaki çalışmaların azaltılmasına yol açacağını söyledi.
Düşünce kuruluşları ile sivil toplum örgütleri arasında fark olduğunu belirten Zuleeg, CERV fonlarının kesilmesinin “savunuculuk yapan kuruluşlara verilen finansman konusundaki tartışmaların da bir yansıması” olduğunu ifade etti.
Bu durum, aynı sağ eğilimli grupların yanı sıra muhafazakâr siyasetçilerin de Komisyon’un sivil toplum kuruluşlarına sağladığı fonlara yönelik artan denetimine bir göndermedir.
2025 yılında, STK finansmanını incelemek üzere Avrupa Parlamentosu bünyesinde özel bir organ kurulmuştur.
Bazı sektörlerde ise daha hedefli ve güçlü adımlar atıldı.
Sağlık odaklı STK’lara verilen işletme hibeleri, AB Sağlık Komiseri (ve Orbán müttefiki) Olivér Várhelyi’nin denetiminde, geçen yıl tamamen kaldırıldı.
Aynı zamanda Jacques Delors Enstitüsü yönetim kurulu üyesi olan merkezci Renew grubundan Fransız AP üyesi Fabienne Keller, EPP’den Željana Zovko ile birlikte Komisyon’a bir mektup yazarak 2026 yılı CERV fonlarının yeniden verilmesini talep etti.
Keller, “Yıl boyunca Avrupa kamu politikalarını öne çıkaran ve Avrupa değerlerini teşvik eden düşünce kuruluşlarına mali destek sağlanması için Avrupa Komisyonu’na yaptığımız uyarıların sonuç vermemiş olmasından üzüntü duyuyorum,” dedi.
Ancak Keller, bu adımın siyasi motivasyonlu olduğunu söylemekten kaçındı.
Fonlarını kaybeden diğer bazı düşünce kuruluşları da Komisyon’un kararının muhafazakâr eleştirilerden ne ölçüde etkilendiği konusunda temkinli yaklaşıyor.
Brüksel merkezli köklü bir düşünce kuruluşu olan Avrupa'nın Dostları (Friends of Europe), internet sitesinde “özümüzde Avrupa değerlerini ve özgürlüklerini benimsiyoruz” ifadesine yer veriyor.
Kuruluşun başkanı Isabelle Durant, başlangıçta fon kesintisinin arkasında “aşırı sağın baskısıyla bağlantılı siyasi bir karar” olabileceğinden şüphelendiğini söyledi.
Durant, L’Informé’ye “Ancak aslında öyle değil,” - “Daha çok bürokratik bir sorun gibi görünüyor: Komisyon, çoğu zaman olduğu gibi, başvuruları değerlendirmek için dış uzmanlara başvurdu.” dedi
Çek düşünce kuruluşu Europeum Institute for European Policy’nin Brüksel ofisi direktörü Martin Vokálek ise Komisyon’un fon politikalarının her taraftan baskı gördüğünü belirtti.
Vokálek, “Kesinlikle Parlamento’daki daha liberal ve değer odaklı üyelerden gelen baskıyı hissediyorlar; bu üyeler ‘Birliğin değerlerini desteklemelisiniz’ diyor,” dedi.
Ancak Vokálek, aynı zamanda daha muhafazakâr siyasetçilerin de paranın “yeşil” kuruluşlara ya da “aktivist” gruplara gitmemesi gerektiğini savunduğunu ekledi.
“Dolayısıyla bu tartışma son derece siyasallaşmış durumda,” diyen Vokálek, şöyle devam etti: “Her iki taraftan gelen güçlü anlatılarla beslenen bir kültür savaşı söz konusu.”
Politico
