Eleştirmenler, Brüksel’in planladığı dev hesaplama merkezlerine talep olmadığını savunuyor.
20 milyar euroluk Avrupa Birliği planı, büyük yapay zekâ modellerini eğitmek için devasa hesaplama merkezleri kurmayı hedefliyor; ancak lansman öncesinde yoğun eleştirilere maruz kalıyor.
Plan, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen tarafından bir yıldan uzun süre önce ortaya konmuştu ve bu bahar Avrupa’nın ABD’nin hesaplama gücünü artırma hamlelerine verdiği yanıt olarak açıklanacak.
Ancak yasa yapıcılar ve uzmanlar, Avrupa’da bu tesislerin üreteceği hesaplama gücüne gerçekten talep olup olmadığını sorguluyor.
AB’nin 20 milyar euroyu, ABD ve Çin ile rekabette başarısız olacak bir projeye yatırma riski taşıdığı belirtiliyor.
Zaten teknolojiye yönelik güçlü düzenleyici yaklaşımı nedeniyle ABD ve Çin’in gerisinde kalan blok için etkisiz bir planın durumu daha da kötüleştirebileceği ifade ediliyor.
Almanya Yeşiller Partisi’nden Avrupa Parlamentosu üyesi Sergey Lagodinsky, Brüksel’deki bir etkinlikte “Bu gigafabrikalar için planlanan iş modelini kimse bana açıklayamadı,” dedi.
Avrupa Komisyonu ise Avrupa’nın diğer kıtalara aşırı bağımlı hale gelmemesi için hesaplama gücüne ihtiyaç duyduğunu savundu.
Komisyon sözcüsü Thomas Regnier, “Bu sadece ham hesaplama gücü meselesi değil, egemen (sovereign) hesaplama meselesi,” dedi.
AB, ABD merkezli OpenAI’nin GPT modeli ve Anthropic’in Claude modeli gibi büyük dil modelleriyle rekabet edebilmek için teknoloji şirketlerine, girişimlere ve araştırmacılara daha fazla hesaplama gücü sağlamaya çalışıyor.
Komisyon, 2024’te 16 ülkede 19 yapay zekâ odaklı süper bilgisayar (AI Factories) kurmayı planladığını açıklamıştı. Bunun bir sonraki aşaması olarak “gigafabrikalar” geliyor.
Hedef, her biri yaklaşık 100.000 grafik işlemci birimi (GPU) ile çalışan 4-5 mega tesis kurmak. Bu tesisler, AI Factories’in dört katı büyüklüğünde olacak ve Norveç’te planlanan Stargate data center project gibi projelerle rekabet edecek.
Projeler kamu ve özel yatırımların birleşimiyle finanse edilecek ve AB bu plan için 20 milyar euroluk bir fon oluşturdu.
Geçen yıl yapılan ön başvurularda 16 ülkede 60 tesis için toplam 76 teklif sunuldu; bunlar arasında Fransız Scaleway gibi şirketler de yer aldı.
Komisyon bu başvuruların “önemli bir piyasa talebine işaret ettiğini” savunurken, eleştirmenler mega tesislerin kimler tarafından kullanılacağının belirsiz olduğunu söylüyor.
Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Centre for European Policy Studies’ten araştırmacı Nicoleta Kyosovska, bu tesislerin hedef kitlesinin net olmadığını ifade etti.
Avrupa’da bu ölçekte hesaplama gücüne ihtiyaç duyacak çok sayıda yapay zekâ şirketi bulunmadığı da vurgulanıyor.
Kıtadaki öne çıkan girişimlerden Mistral AI ise bu projeleri beklemeden kendi altyapısını kuruyor.
Şirket Şubat ayında İsveç’te veri merkezlerine 1,2 milyar euro yatırım yaptığını, Mart sonunda ise Paris yakınlarında yaklaşık 14.000 GPU içeren bir veri merkezi için 830 milyon dolar topladığını açıkladı.
Bu durum, Komisyon’un büyük dil modelleriyle rekabete odaklanmak yerine Avrupa’nın endüstriyel güçlü olduğu alanlara yönelmesi gerektiği yönündeki çağrıları artırdı.
Bazı eleştirmenler, planın Avrupa’nın ABD teknolojisine bağımlılığını daha da artırabileceğini belirtiyor. Özellikle Silikon Vadisi merkezli Nvidia’nın GPU pazarındaki hakimiyeti bu kaygıları besliyor.
Avrupa Parlamentosu’ndan 18 milletvekili, veri merkezi alanının “tek bir tedarikçi tarafından domine edildiği” uyarısında bulunarak Komisyon’a bu bağımlılığı nasıl azaltmayı planladığını sordu.
Komisyon ise gigafabrikaların Avrupa’nın teknolojik egemenliğini güçlendireceğini savunuyor ve Avrupa sanayisinin verilerinin Avrupa yasaları altında korunacağı “egemen ortamlar” oluşturulacağını belirtiyor.
Buna karşın bazı uzmanlar planın “çok geç ve yetersiz” olduğunu düşünüyor.
ABD’de OpenAI 500 milyar dolarlık hesaplama gücü planını başlatırken, Anthropic de 50 milyar dolarlık altyapı yatırımı açıklamış durumda.
Cisco’nun üst düzey yöneticilerinden Jeff Campbell, “Dünyanın diğer bölgelerindeki yatırım hacimleri tamamen farklı bir ölçekte,” diyerek AB’nin yatırımını artırması gerektiğini ifade etti.
Politico
Haber Galerisi
