ABD, BM'de İran'la görüşmeye açık

Tahran'daki karar alma mekanizmaları, ABD'nin askeri baskıyı azaltması halinde Hürmüz Boğazı'nın yedi gün içinde yeniden açılmasına yönelik anlaşma iddiaları üzerine söz düellosuna sahne oluyor.

Salı günü Tahran'dan, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yedi gün içinde yeniden açmayı gizlice teklif edip etmediğine dair çelişkili haberler geldi. 

İsmi açıklanmayan İranlı yetkililer, Reuters'a ve Japonya'nın Kyodo haber ajansına, önerinin aracı ülkeler üzerinden Washington'a iletildiğini söyledi; ancak İran devletine bağlı medya bu iddiayı kısa sürede yalanladı.

Kyodo'nun haberine göre öneri, iki ülke arasındaki savaşı kalıcı biçimde sona erdirmeyi hedefliyor.

Ajans, aynı isimsiz kaynaklara dayanarak, Washington barış yönünde adımlar atarsa İran'ın ABD ile diplomasinin yeniden canlanmasını memnuniyetle karşılayacağını aktardı.

Yarı resmî Fars haber ajansı ise birkaç saat içinde söz konusu haberleri yalanladı, güvenilmez ve hatalı olarak niteledi ve kendi İranlı kaynaklarına atıfta bulundu. Fars, haberlerin petrol fiyatlarını düşürmeyi amaçladığını da iddia etti.

Tahran'ın olası bir anlaşma konusunda çelişkili mesajlar vermesi ilk kez yaşanmıyor.

Haziran 2025'te ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social platformunda İran ve İsrail ile ateşkes ilan etti; ancak İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, kısa süre sonra herhangi bir anlaşmaya varıldığını kamuoyu önünde reddetti.

Bu yılın haziran ayında Trump, savaşın sona erdirilmesine ilişkin şartların "yazılı olarak onaylandığını" söyledi; ardından İran devlet medyası, Trump'ın "uydurma maddeler" diye nitelediği, birbirleriyle yarışan metinler yayımlayarak diplomatik ilerlemeyi defalarca zorlaştırdı.

Bu arada ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Salı sabahı Amerikan medyasına, ABD'nin BM Genel Kurulu kapsamında İran'la bir görüşmeye açık olduğunu söyledi.

Rubio, NBC News'e, “Şu aşamada planlanmış bir şey olduğunu sanmıyorum, ancak böyle bir görüşmeye kesinlikle açığız; özellikle de olumlu sonuçlara yol açma ve nihayetinde tüm bunların temel amacına ulaşma ihtimali varsa” dedi.

Rubio, “Ve o amaç da İran'ın hiçbir koşulda nükleer silaha sahip olmaması. Böyle bir şeye asla izin veremeyiz” diye ekledi.

Pezeşkiyan 'onur ve gurur'u vurguluyor

İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeşkiyan, Salı günü BM Genel Kurulu'na katılmak üzere New York'a hareket ederken ülkesinin tutumlarını "kararlılıkla savunacağı" sözünü verdi.

Devlet televizyonunun yayımladığı görüntülere göre Pezeshkian, İran'dan ayrılmadan önce, “Başımız dik bir şekilde bu süreçten çıktık ve bu hepimiz için bir onur ve gurur kaynağı. Bu nedenle uluslararası platformlarda tutumlarımızı kararlı biçimde savunacağız” dedi.

Cumhurbaşkanının BM toplantısında Çarşamba günü konuşma yapması bekleniyor.

“Bu fırsatı, İran'ın yaşadığı sıkıntıları uluslararası topluma aktarmak için azami ölçüde değerlendireceğiz. Tüm haksızlıklara ve adaletsizliklere rağmen İran halkının geri adım atmadığını düşmanlarımıza kararlılıkla söyleyeceğiz” diye konuştu.

Pezeshkian, savaşın başlamasından bu yana ABD topraklarına ayak basan en üst düzey İranlı yetkili olacak. Savaş, şubat ayının sonunda ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği saldırılarla başlamıştı.

Stratejik Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, savaşı sona erdirmeye dönük müzakerelerin merkezinde yer almayı sürdürüyor.

Savaş öncesinde dünya petrolünün ve LNG'nin beşte birinin geçtiği hayati deniz koridorundaki seyrüsefer ciddi şekilde aksadı; İran, ticari gemilere ateş açıyor ve geçiş için kendi onayını almalarını şart koşuyor.

Buna karşılık ABD, İran limanlarına yönelik bir karşı abluka uygulamayı sürdürürken Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı da artırıyor.

İran Meclisi Başkanvekili Ali Nikzad Salı günü, “Boğaz konusunda geri adım atmayacağız ve Amerika Birleşik Devletleri ile diğer ülkeler adımlarını durdurmadığı sürece, pahalı benzin ve petrolün yanı sıra süregelen enerji sorunlarıyla karşı karşıya kalacaklar” dedi.

Euro News