Gözler Greater Manchester'da
Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham'ın göreve başlamasının üzerinden henüz iki hafta bile geçmeden, siyasi mirasının ilk önemli sınavı sandıkta veriliyor.
Burnham'ın başbakan olmasının ardından boşalan Greater Manchester Belediye Başkanlığı için seçmenler Perşembe günü oy kullanacak.
Yaklaşık 3 milyon nüfusa sahip Greater Manchester, ulaşım, polis teşkilatı, konut politikaları ve yerel yönetim yetkileri bakımından İngiltere'nin en güçlü bölgesel yönetimlerinden biri olarak görülüyor.
Burnham'ın gelecekte İngiltere'de daha geniş yetki devrini savunması nedeniyle, seçilecek yeni belediye başkanı aynı zamanda bu yeni yönetim modelinin ilk uygulayıcılarından biri olabilir.
Burnham seçim öncesinde yayımladığı mesajda, yaklaşık on yıl boyunca belediye başkanlığı yapmanın kendisi için büyük bir onur olduğunu belirterek İşçi Partisi'nin adayı Bev Craig'e destek verdi ve kendi yönetim anlayışının sürdürülmesi çağrısında bulundu.
Seçim neden yapılıyor?
Andy Burnham, Greater Manchester Belediye Başkanlığı görevinden ayrılarak Westminster'a döndü, ara seçimle milletvekili seçildi ve ardından İşçi Partisi liderliğini kazanarak başbakan oldu.
Yerel yönetim seçimlerinde İşçi Partisi'nin yaşadığı kayıpların ardından parti yeni bir lider arayışına girmiş, Burnham da ulusal siyasete güçlü bir dönüş yapmıştı. Belediye başkanlığından ayrılması ise yaklaşık 5 milyon sterline mal olması beklenen ara seçimi zorunlu hale getirdi.
Yarışın öne çıkan adayları
Seçimin ikinci tura kalma ihtimali bulunan üç güçlü adayı bulunuyor.
İşçi Partisi: Bev Craig
Manchester Belediye Meclisi'nin mevcut lideri olan Bev Craig, Burnham'ın siyasi mirasçısı olarak görülüyor.
Craig;
- uygun fiyatlı konut projelerini artırmayı,
- ücretsiz otobüs kartlarını genişletmeyi,
- Westminster'dan yerel yönetimlere daha fazla yetki devrini sağlamayı hedefliyor.
Burnham ile yakın ilişkisine rağmen gerektiğinde yeni başbakana karşı da Greater Manchester'ın çıkarlarını savunacağını belirterek,
"Her zaman Greater Manchester'ı ön planda tutacağım. Andy Burnham da benden bunu bekler."
ifadelerini kullandı.
Reform UK: Sian Astley
Nigel Farage'ın liderliğindeki Reform UK'nin adayı Sian Astley, son yerel seçimlerde belediye meclisine seçilmişti.
Astley'nin öncelikleri arasında;
- karar alma süreçlerinde tam şeffaflık,
- çocuk istismarı çeteleriyle ilgili dosyaların yeniden incelenmesi,
- Burnham dönemindeki konut projeleri ve temiz hava bölgelerinin yeniden denetlenmesi bulunuyor.
Astley, İşçi Partisi'nin bölgede uzun yıllardır güçlü bir siyasi hâkimiyet kurduğunu savunarak bunun değişmesi gerektiğini söylüyor.
Yeşiller: Geraldine Coggins
Yeşiller Partisi'nin adayı Geraldine Coggins, uzun yıllardır yerel siyasette görev yapan deneyimli bir isim.
Seçim vaatleri arasında;
- merkezi hükümete karşı daha bağımsız bir belediye yönetimi,
- belediye başkanlarına kira sınırı belirleme yetkisi verilmesi,
- 22 yaş altındaki herkes için ücretsiz toplu taşıma bulunuyor.
Seçim sistemi nasıl işleyecek?
Greater Manchester Belediye Başkanlığı seçiminde yeniden "Supplementary Vote (Ek Oy)" sistemi uygulanacak.
Seçmenler;
- birinci tercihlerini,
- ikinci tercihlerini
oy pusulasına yazacak.
İlk turda hiçbir aday yüzde 50'yi geçemezse yalnızca ilk iki sıradaki aday yarışta kalacak. Diğer adaylara verilen ikinci tercihler bu iki aday arasında yeniden dağıtılacak.
Bu sistem, Burnham'ın 2017 ve 2021 seçimlerini kazandığı dönemde de uygulanmıştı.
2024 seçimlerinde ise çoğunluk sistemi kullanılmış, en fazla oyu alan aday doğrudan seçilmişti. İşçi Partisi'nin yeniden ek oy sistemine dönmesi, özellikle Yeşiller ve Liberal Demokrat seçmenlerinin ikinci tercihleri sayesinde partiye avantaj sağlayabileceği yorumlarına yol açıyor.
Kampanyanın seyri
2021 seçimlerinde Burnham oyların yüzde 67,3'ünü alarak ilk turda rahat bir zafer kazanmıştı.
Bu seçim öncesinde Reform UK'nin yükselişi nedeniyle yarışın başa baş geçmesi bekleniyordu. Ancak son kamuoyu araştırmaları İşçi Partisi'nin yeniden öne geçtiğini gösteriyor.
Temmuz ayında yapılan More in Common araştırmasına göre:
- Bev Craig: %39
- Sian Astley: %19
İkinci tercih oylarının dağıtılması halinde ise Craig'in;
- %65
- Reform UK adayı Astley'nin ise %35
oy alması bekleniyor.
Buna rağmen Craig seçimin ikinci tura kalacağını düşündüğünü belirterek kampanyanın beklediklerinden daha zorlu geçtiğini ifade etti.
Astley ise hedeflerinin yalnızca kazanmak olmadığını, aynı zamanda İşçi Partisi'nin Greater Manchester'daki siyasi üstünlüğünü ciddi biçimde sarsmak olduğunu söyledi.
Yeşiller Partisi ise ikinci tura kalabileceklerine inanıyor ve seçmenlere ilk tercihlerini gönüllerindeki adaya vermeleri çağrısında bulunuyor.
Sonuçlar ne zaman açıklanacak?
Oy sayımı genel seçimlerin aksine Perşembe gecesi yapılmayacak.
Sandıklar Cuma günü gündüz saatlerinde açılacak.
Düşük katılım beklenen seçimde ikinci tercih oylarının sayımı da zaman alabileceğinden kesin sonucun Cuma günü saat 14.00'ten önce açıklanması beklenmiyor. Sonucun akşam saatlerine kadar uzayabileceği değerlendiriliyor.
Politico
