Yasa özellikle medya kuruluşlarını hayal kırıklığına uğrattı
Arnavutluk ceza kanununda iftirayı yalnızca kısmen suç olmaktan çıkaran yeni değişiklikler, ifade özgürlüğüne ilişkin endişeler nedeniyle medya özgürlüğü örgütleri tarafından eleştirildi.
Çarşamba günü sabaha karşı Arnavutluk Parlamentosu tarafından kabul edilen ve iftirayı yalnızca kısmen suç olmaktan çıkaran yeni ceza kanunu değişiklikleri, iftiranın tamamen suç olmaktan çıkarılmasını talep eden ve bu amaçla aylar süren bir diyalog yürüten medya kuruluşlarını hayal kırıklığına uğrattı.
Yeni mevzuata göre, yalnızca “kayıtlı ve tanınmış” gazeteciler iftira davalarından muaf tutuluyor. Ancak Arnavutluk’ta böyle bir kayıtlı gazeteci kategorisi fiilen bulunmuyor; bu durumun kötüye kullanıma açık olduğu medya kuruluşları tarafından vurgulanıyor.
Safe Journalists Network adlı sivil toplum kuruluşundan Blerjana Bino, Salı günü yaptığı açıklamada, medya örgütlerinin şiddet ve ciddi tehdit vakalarında gazetecilere daha fazla koruma sağlanması gibi bazı olumlu adımları kabul ettiğini, ancak iftira konusunda bu düzenlemeye katılmadıklarını söyledi.
Bino, yeni yasanın “yalnızca ‘kayıtlı ve tanınmış’ olarak tanımlanan gazeteciler için sınırlı ve statüye dayalı bir muafiyet öngördüğünü … hakaretin ise hâlâ cezai bir suç olarak kaldığını” belirterek, bunun birçok açıdan sorunlu olduğunu ifade etti.
Bino, Arnavutluk’ta gazeteciler için bir kayıt sisteminin bulunmadığını ve bulunmaması gerektiğini vurguladı. Ayrıca yasanın, kamu yararına çalışan diğer önemli grupları da kapsam dışında bıraktığını söyledi:
Sivil toplum kuruluşları, aktivistler, araştırmacılar, muhbirler (whistleblower’lar) ve kamuoyunun diğer üyeleri. Bu grupların demokratik tartışmada hayati bir rol oynadığını ve sıklıkla ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı etki yaratan hukuki baskılarla karşı karşıya kaldıklarını belirtti.
Bino, “Hakaret gibi paralel cezai suçların korunması, her türlü kısmi suç olmaktan çıkarma girişiminin etkinliğini zayıflatıyor ve ceza hukukunun ifade özgürlüğü üzerindeki baskısını sürdürmesine yol açıyor” diye ekledi.
Arnavutluk Gazeteciler Derneği Başkanı Isa Myzyraj da yeni yasaya karşı çıkarak, bu yıl 21 Ocak itibarıyla “iktidar partisi ve muhalefet dâhil olmak üzere siyasi yelpazenin tamamında, iftira ve hakaretin tamamen suç olmaktan çıkarılması konusunda bir mutabakat bulunduğunu ve siyasi partilerden bu yönde açık güvenceler alındığını” söyledi.
Myzyraj, “Ne yazık ki bu mutabakat nihai metne yansıtılmadı. Bu, münferit bir vaka olmadığı gibi sivil toplumun bu tür süreçlerde yaşadığı ilk hayal kırıklığı da değil.
Aksine, Arnavutluk’un demokrasisi ve Avrupa entegrasyonu açısından temel öneme sahip konularda dahi, kamuoyu istişare süreçlerinin kırılgan olduğunu ve sivil toplumun sürekli ve yapıcı katılımına rağmen çok kısa sürede tersine çevrilebildiğini gösteren daha derin bir soruna işaret ediyor” dedi.
26 Ocak’ta, Safe Journalists Network, Medya Özgürlüğü için Hızlı Müdahale Mekanizması (Rapid Response Mechanism for Media Freedom), Sınır Tanımayan Gazeteciler (Reporters Without Borders) ve Arnavutluk’taki 17 sivil toplum kuruluşu dâhil olmak üzere medya özgürlüğünü savunan uluslararası kuruluşlar, iftira ve hakaretin tamamen suç olmaktan çıkarılması çağrısında bulundu.
Bu kuruluşlar, iftiranın yalnızca sözde “kayıtlı” gazeteciler için değil, aynı zamanda insan hakları aktivistleri ve ifade özgürlüğünü savunan diğer kişiler için de suç olmaktan çıkarılması gerektiğini belirtti.
Balkan Insight
