New Mexico başsavcısı, Meta’yı çocukları insan ticareti ve cinsel istismara karşı korumakta başarısız olmakla suçluyor.
Meta’nın, çocuklara yönelik zarar iddiaları nedeniyle 2026’daki ikinci büyük davası Pazartesi günü başlıyor.
Santa Fe’de görülecek tarihi jüri davası, New Mexico Başsavcılığı ile sosyal medya devi Meta’yı karşı karşıya getiriyor.
Eyalet, şirketin Facebook ve Instagram’ın çocukları istismar etmek isteyen kişiler tarafından kullanılmasına bilerek imkân tanıdığını öne sürüyor.
Dava kapsamında, eyalet başsavcısı Raúl Torrez’in Meta’nın sosyal ağlarının çocuklar için tehlikeli ortamlar yarattığını, onları cinsel istismar, cinsel içerikli talepler, şantaj (sextortion) ve insan ticaretine maruz bıraktığını gösterdiğini düşündüğü deliller sunulacak.
Dava dilekçesinde, Meta’nın tasarım tercihleri ve kâr odaklı teşviklerinin, çocuk güvenliğinden ziyade kullanıcı etkileşimini öncelediği ve şirketin etkili koruma mekanizmaları uygulamakta başarısız olduğu belirtiliyor.
Eyalet, Meta’yı ticari seks içeriklerine adanmış denetlenmeyen gruplara izin vermekle ve çocuk cinsel istismarı materyallerinin (CSAM) satın alınmasını, satılmasını ve paylaşılmasını kolaylaştırmakla suçluyor.
Meta sözcüsü ise şu açıklamayı yaptı:
“New Mexico başsavcısı, seçilmiş bazı belgeleri bağlamından kopararak sansasyonel, alakasız ve dikkat dağıtıcı iddialar ortaya atarken, biz gençleri desteklemeye yönelik uzun süredir devam eden taahhüdümüzü ortaya koymaya odaklanıyoruz.”
“On yılı aşkın süredir ebeveynleri dinliyor, uzmanlar ve kolluk kuvvetleriyle çalışıyor ve en önemli sorunları anlamak için kapsamlı araştırmalar yürütüyoruz.
Bu içgörüleri, yerleşik korumalara sahip Genç Hesaplar gibi anlamlı değişiklikler yapmak ve ebeveynlere çocuklarının deneyimlerini yönetebilecekleri araçlar sunmak için kullanıyoruz. Kaydettiğimiz ilerlemeden gurur duyuyoruz ve her zaman daha iyisini yapmak için çalışıyoruz.”
Dava, Guardian’ın 2023’te yayımladığı ve Meta’nın platformlarının çocuk ticareti amacıyla kullanılmasını engellemekte zorlandığını ortaya koyan iki yıllık araştırmasının ardından açıldı.
Bu araştırma, dava dosyalarında birçok kez referans gösteriliyor. Torrez, 2024’te Guardian’a verdiği bir röportajda Meta’nın “küresel ölçekte avcılar ve pedofiller için en büyük pazar yeri” olduğuna inandığını söylemişti.
Bir haftalık jüri seçiminin ardından, 9 Şubat’ta açılış konuşmalarının yapılması ve sonrasında delillerin sunulması bekleniyor. Davanın yaklaşık yedi hafta sürmesi öngörülüyor.
Sosyal medya şirketleri uzun süredir, kullanıcılar tarafından oluşturulan içerikler nedeniyle işlenen suçlardan sorumlu tutulamayacaklarını savunuyor. Bu savunma, platformlara hukuki koruma sağlayan İletişim Ahlakı Yasası’nın 230. maddesine (Section 230) dayanıyor.
Ancak Meta’nın bu maddeyi ve ABD Anayasası’nın birinci ek maddesini davanın düşürülmesi için kullanma girişimleri, Haziran 2024’te bir yargıç tarafından reddedildi.
Kararda, davanın Meta’nın platform tasarımına ve içerik ile kürasyonla ilgili ifade dışı iç kararlarına odaklandığı vurgulandı.
New Mexico’daki dava, Los Angeles’ta bir hafta önce başlayan ve yüzlerce ABD’li aile ile okulun Meta, Snap, TikTok ve YouTube’u çocuklara zarar vermekle suçladığı yüksek profilli davanın hemen ardından geliyor.
LA’daki davada davacılar, platformların genç kullanıcıları bilerek bağımlı hale getirdiğini; bunun da depresyon, yeme bozuklukları, kendine zarar verme ve diğer ruh sağlığı sorunlarına yol açtığını iddia ediyor.
Davada yaklaşık 1.600 davacıbulunuyor; bunların arasında 350’den fazla aile ve 250 okul bölgesi yer alıyor. Snap ve TikTok uzlaşmaya giderken, Meta ve YouTube yargılanmaya devam ediyor. Tüm şirketler suçlamaları reddediyor.
Tech Oversight Project İcra Direktörü Sacha Haworth ise şunları söyledi:
“Bu davaların yargılamaya taşınması, Section 230 barajının yıkılmaya başladığını gösteriyor. Bunlar bir neslin davaları; tıpkı dünyanın büyük tütün ve ilaç şirketlerinin hesap verdiği duruşmaları izlemesi gibi, ilk kez büyük teknoloji şirketlerinin CEO’larının kürsüye çıktığını göreceğiz.”
New Mexico davasında davacı tarafın kilit tanıkları arasında, Facebook, Instagram ve WhatsApp’ta yaşandığı iddia edilen zarar ve suçlara tanıklık eden eğitimciler ve kolluk kuvvetleri, ayrıca şirket içi tartışmaları ifşa edebilecek ihbarcılar bulunuyor. Platformlarda zarar görmüş gençlerin ve ailelerin ise ifade vermesi beklenmiyor.
Torrez ve ekibi, Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in ifadesini (depozisyonunu) daha önce aldı ve Zuckerberg duruşmaya katılmazsa bunun bazı bölümlerini mahkemede oynatabilir.
New Mexico’nun yetki sınırları, eyalet dışındaki tanıkların bizzat gelmeye zorlanmasını kısıtlıyor.
Dava sürecinde başsavcılık, Meta’nın Walmart ve Match Group gibi şirketlerin reklamlarını çocukları cinselleştiren içeriklerin yanında yayınlayarak kâr etmiş olabileceğine dair yeni iddialar da ortaya koydu.
Başsavcılığın elde ettiği Meta iç belgelerine göre şirket, Facebook ve Instagram’da her gün yaklaşık 100.000 çocuğun çevrimiçi cinsel tacize maruz kaldığını tahmin ediyor. Dava dosyalarında, kullanıcıların reşit olmayanları cinsel etkileşime çekmenin yollarını tartıştığı sohbet alıntıları da yer alıyor.
Eski bir Instagram çalışanı, 2023’te Kongre’de verdiği ifadede, kendi kızının Instagram’da istenmeyen cinsel yaklaşımlara maruz kaldığını, durumu üst yönetime bildirmesine rağmen görmezden gelindiğini söyledi.
Mahkemede sunulması beklenen deliller arasında, 2024’te Meta platformları üzerinden çocukları cinsel olarak istismar etmekle suçlanan üç erkeğin tutuklanmasına ilişkin ayrıntılar da bulunuyor. Başsavcılık bu soruşturmayı “Operation MetaPhile” olarak adlandırdı.
Gizli ajanlar çocuk gibi davranarak hesap açtı ve şüphelilerin, Facebook ve Instagram’daki tasarım özellikleri aracılığıyla çocuklara ulaştıktan sonra cinsel taleplerde bulunduğu iddia ediliyor.
Eyalet başsavcılığına göre ajanlar cinsel içerikli herhangi bir konuşmayı başlatmadı. Buna rağmen, bu gizli hesaplardan birine yetişkinlerden yoğun ilgi gelmesinin ardından Meta hesabı kapatmak yerine, hesapların nasıl para kazanabileceği ve takipçi artırabileceğine dair bilgiler gönderdi.
Geçen hafta yapılan bir başvuruda, Zuckerberg’in, şirketin güvenlik ekiplerinin uyarılarına rağmen, reşit olmayanların yapay zekâ sohbet botlarına erişimine izin verilmesini onayladığı iddia edildi. Dosyalarda yer alan şirket içi e-posta ve mesajlara göre,
“Meta, Zuckerberg’in yönlendirmesiyle, dürüstlük ve güvenlik ekiplerinin önerilerini reddetti ve çocukların yapay zekâ sohbet botlarıyla cinsel istismar içeren konuşmalara maruz kalmasını önleyecek makul güvenlik önlemlerini uygulamaktan kaçındı.”
Belgelerde, Mart 2024’te Meta platformlarındaki yapay zekâ sohbet botlarını kullanan reşit olmayanlar için ebeveyn kontrollerinin tartışıldığı bir iç yazışmaya da yer veriliyor.
Bir çalışan, ebeveynlerin çocukları için bu botları kapatıp kapatamayacağını sorduğunda, başka bir çalışan bunun “Mark düzeyinde bir karar olduğunu ve ebeveynlerin bunu kapatamayacağını” ifade etti.
The Guardian
