"Visa ve Mastercard’a Avrupa alternatifleri “acilen” gerekiyor"
ABD’li ödeme işleme şirketleri, Avro Bölgesi’ndeki kart işlemlerinin yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor.
AB bankacılık ittifakının başındaki isim Weimert: Avrupa, Visa ve Mastercard gibi ABD merkezli gruplara olan bağımlılığını “acilen” azaltmak zorunda, dedi.
Yetkililer, transatlantik ilişkilerin bozulması durumunda bu şirketlerin piyasa hâkimiyetinin silah hâline getirilebileceği uyarısında bulunuyor.Weimert,
16 Avrupalı banka ve finansal hizmetler şirketinden oluşan European Payments Initiative (EPI)’nin icra kurulu başkanı Martina Weimert, “Uluslararası ödeme sistemlerine büyük ölçüde bağımlıyız,” diye açıklama yaptı.
Weimert, “Evet, yerel [ödeme] kart şemaları gibi güzel ulusal varlıklarımız var . . . ama sınır ötesi hiçbir şeyimiz yok.
“Eğer bağımsızlığın bu kadar hayati olduğunu söylüyorsak ve bunun bir zamanlama meselesi olduğunu hepimiz biliyorsak . . . acilen harekete geçmemiz gerekiyor,” dedi.
Avrupa Merkez Bankası’na göre, Visa ve Mastercard 2022 yılında Avro Bölgesi’ndeki kart işlemlerinin neredeyse üçte ikisini oluşturuyor.
13 üye ülkede ABD’li sağlayıcılara yönelik ulusal bir alternatif bulunmuyor. Yerel şemaların mevcut olduğu ülkelerde bile bu sistemlerin kullanımı geriliyor.
Avrupalı yetkililer ABD’li ödeme şirketlerinin gücünün, ilişkilerde ciddi bir kopuş yaşanması hâlinde, - Nakit kullanımının azalmasıyla birlikte- giderek daha fazla silah hâline getirilebileceğinden endişe ediyor.
Bu durum, yetkililerin Avrupa Birliği’nin ABD şirketlerine aşırı bağımlı hâle geldiğinden korktuğu birkaç kritik alandan biri.
Belçika’nın siber güvenlikten sorumlu üst düzey yetkilisi kısa süre önce, Amerikan teknoloji devlerinin hâkimiyeti nedeniyle Avrupa’nın “interneti kaybettiği” uyarısında bulunmuştu.
Eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi, yakın tarihli bir konuşmasında şu uyarıyı yapmıştı:
“Derin entegrasyon, tüm ortaklar müttefik olmadığında kötüye kullanılabilecek bağımlılıklar yarattı. Bir zamanlar karşılıklı frenleme kaynağı olarak görülen karşılıklı bağımlılık, bir kaldıraç ve kontrol aracına dönüştü.”
Üyeleri arasında BNP Paribas ve Deutsche Bank’ın da bulunduğu EPI, 2024 yılında Apple Pay’e Avrupa merkezli bir alternatif olan Wero’yu hayata geçirdi.
Dijital ödeme sistemi, Belçika, Fransa ve Almanya’da şu anda 48,5 milyon kullanıcıya sahip olduğunu iddia ediyor ve 2027’ye kadar çevrim içi ve mağaza içi ödemelere genişlemeyi planlıyor.
Weimert, bankalar ve perakendeciler arasında sınır ötesi bir Avrupa ödeme ağı inşa etme ihtiyacına dair büyük ölçüde bir “farkındalık” olduğunu söyledi; ancak “jeopolitik bağlamın” bu konuyu artık “ana akım bir başlık” hâline getirdiğini ekledi.
Avro Bölgesi genelinde yerel alternatiflerin karşılaştırılması
| Ülke | Dijital transferler | Mağaza içi ödemeler | E-ticaret |
|---|---|---|---|
| Avusturya | ✘ | ✘ | ✔ |
| Belçika | ✔ | ✔ | ✔ |
| Hırvatistan | ✘ | ✘ | ✘ |
| Kıbrıs | ✘ | ✘ | ✘ |
| Estonya | ✔ | ✘ | ✔ |
| Finlandiya | ✔ | ✘ | ✔ |
| Fransa | ✔ | ✔ | ✔ |
| Almanya | ✘ | ✔ | ✘ |
| Yunanistan | ✔ | ✘ | ✘ |
| İrlanda | ✘ | ✘ | ✘ |
Avrupa Merkez Bankası, geçmişte özel sektör tarafından yürütülen girişimlerin — EPI’nin rakip bir kart şeması başlatmaya yönelik önceki planı da dâhil — “ölçeklenmenin zorluğunu gösterdiğini” belirtti.
Bir sözcü, “sürece dâhil olan aktörlerin ortak standartlar üzerinde uzlaşmakta zorlandığını” ifade etti.
Merkez bankası, Avro Bölgesi genelinde dijital ödemeleri mümkün kılacak kamusal bir girişim olan dijital euroyu, birliğin parasal egemenliğini güçlendirmek amacıyla teşvik ediyor.
Projeden sorumlu ECB Yönetim Kurulu üyesi Piero Cipollone, geçen hafta bunun önemini vurguladı:
“Avrupalı vatandaşlar olarak, Avrupa’nın kendi kontrolümüzde olmayan ödeme sistemlerine aşırı derecede bağımlı olduğu bir durumdan kaçınmak istiyoruz,” dedi.
Proje, Avrupalı siyasetçiler arasında bölünmelere yol açıyor ve bazı kredi kuruluşları, özel sektör çabalarını baltalayacağı gerekçesiyle projeye karşı lobi faaliyeti yürütüyor. Avrupa Parlamentosu’nda bu yılın ilerleyen dönemlerinde yapılacak oylamanın başa baş geçmesi bekleniyor.
ECB’nin dijital euroyu ihraç etmeyi planladığı 2029 yılına kadar, Avro Bölgesi’ndeki perakendecilerin dijital euroyu hem mağaza içinde hem de çevrim içi olarak kabul etmesi gerekecek. Altyapı aynı zamanda, üzerine inşa edilebilmesi için özel sektör girişimlerine de açık olacak.
Avrupa Parlamentosu’nun ekonomi komitesi başkanı ve projenin destekçilerinden Aurore Lalucq, dijital euronun “konsolidasyondan sonra, potansiyel olarak Avrupa’ya ait bir Visa ya da Mastercard eşdeğerinin inşa edilebileceği bu temeli sağlayabileceğini” söyledi.
Ancak Weimert, jeopolitik gerilimlerin daha da kötüleşmesi hâlinde dijital euronun çok geç kalabileceği uyarısında bulundu.
“Dijital euroyla ilgili sorun şu ki, birkaç yıl içinde gelecek; belki de [ABD Başkanı] Donald Trump’ın görev süresinden sonra. Bu yüzden biraz zamanımız kalmadığını düşünüyorum,” diye ekledi.
Financial Times
