Avrupa'da elektrik arzı sağlanması için çağrı yapıldı

Enerji açığı yaşanması üzerine, İngiltere'deki Ulusal Enerji Sistemi Operatörü (Neso), doğal gaz santrallerine üretimi artırmaları için bir "elektrik marj bildirimi" (electricity margin notice) gönderdi. 

Elektrik arzının sürekliliğini sağlamaktan sorumlu olan bu kurum, Avrupa genelinde rüzgâr enerjisi üretiminin düşük kalacağı yönündeki tahminler nedeniyle Pazartesi sabahı ek elektrik arzı için nadir bir çağrıda bulundu.

Ulusal Enerji Sistemi Operatörü (Neso) tarafından Pazar gecesi yayımlanan bildirimde, Pazartesi günü sabah 06.00 ile 11.00 saatleri arasında elektrik arz marjlarında yaklaşık 1.400 megavatlık bir "açık" yaşanabileceği belirtildi.

Bildirimde, Neso'nun sabah 04.00'te yapılması planlanan arz değerlendirmesine kadar, orta ölçekli bir doğal gaz santralinin kapasitesine eşdeğer olan yaklaşık 800 megavatlık ek bir üretim kaynağı bulması gerektiği ifade edildi.

Sabahın erken saatlerinde yapılan değerlendirmenin ardından yayımlanan ikinci bir "elektrik marj bildirimi", Neso'nun son dakikada yaptığı çağrının açığı 500 megavata düşürdüğünü ortaya koydu. 

Kurum, başka bir acil durum kapasitesine ihtiyaç duyulmadığını, ancak sabah 08.00 ile 11.00 saatleri arasında santrallerden normalden daha fazla üretim yapmalarının istenebileceğini belirtti.

Daha sonra yapılan bir güncellemede, açığın 200 megavata kadar gerilediği ve sabah saat 09.00'dan hemen sonra tamamen ortadan kalktığı bildirildi.

Geçmişte bu tür bildirimler genellikle, elektrik tüketiminin yılın en yüksek seviyelerine ulaştığı soğuk kış akşamlarında, zirve yapan talebi karşılamak amacıyla ek enerji arzı sağlamak için kullanılırdı.

Sabah saatlerinde yaşanan bu sıra dışı enerji açığı, Neso'nun son aylarda verdiği uyarıların arttığı bir döneme denk geldi. Bu uyarılar arasında, yaz aylarında yaşanan ve hem talebi artıran hem de enerji üretimini kısıtlayan sıcak hava dalgaları sırasında yayımlanan ilk "marj bildirimleri" de yer alıyordu.

Elektrik sistemindeki arz ve talebi günün her saati, dakika dakika dengeleyen Neso'nun bir sözcüsü, söz konusu bildirimin piyasaya ek üretim kapasitesi sağlama "fırsatı" tanımayı amaçlayan "rutin ve tedbir amaçlı bir önlem" olduğunu belirtti. 

Sözcü, “Bu bir elektrik kesintisi uyarısı değildir; müşterilerin elektrik arzı açısından herhangi bir risk bulunmamaktadır ve müşterilerin herhangi bir işlem yapmasına gerek yoktur. Büyük Britanya’nın elektrik sistemi güvenli durumdadır” açıklamasında bulundu.

Piyasa bildirimi, elektrik şebekesinde enerji santrallerinin veya rüzgâr çiftliklerinin devre dışı kalmasına yol açabilecek herhangi bir kısıtlama bulunmamasına ve Birleşik Krallık’ın Avrupa’ya elektrik ihraç etmesinin öngörülmesine rağmen yayımlandı.

Bu durum, söz konusu açığın, geçen haftanın sonunda Avrupa genelinde düşük rüzgâr hızları nedeniyle yenilenebilir enerji üretiminin azalmasından kaynaklanmış olabileceğini gösteriyor.

Kuzey Avrupa’da, güneş ve rüzgâr enerjisi üretiminin düştüğü dönemler, yenilenebilir enerji sektöründe Almanca “karanlık durgunluk” anlamına gelen “Dunkelflaute” terimiyle ifade ediliyor.

Cuma günü Neso, Avrupa’dan elektrik ithal edebilmek için haftanın başındaki piyasa fiyatının 10 katından fazlasını ödedi; bu maliyet nihayetinde hane halkının elektrik faturalarına yansıtılacak.

Bağımsız enerji danışmanı Kathryn Porter, yapılan ödemeler arasında Büyük Britanya’nın yüksek gerilimli deniz altı kabloları üzerinden ithal edilen elektrik için megavat-saat başına 2.500 sterlin ve doğal gaz santrallerini devreye almak için megavat-saat başına 1.000 sterlin bulunduğunu belirtti.

Sistem işletmecisi, geçen ay yayımlanan bağımsız bir araştırmanın, şebeke işletmecisinin kontrol odasında önemli ve endişe verici “kültürel sorunlar” olduğunu ortaya koymasının ardından inceleme altına alındı.

Üç ay süren bu araştırma, bazı kişilerin Neso’yu ülkenin karşı karşıya olduğu artan elektrik kesintisi riskini örtbas etmekle suçlamasının ardından, dışarıdan bir hukuk bürosu tarafından yürütüldü. 

Yaz boyunca art arda gelen kapasite uyarılarının ardından söz konusu kişiler, şebekenin giderek yönetilemez hale geldiğini ve kontrol odasındaki kararların, devlete ait işletmecinin itibarını korumak amacıyla şirketin kurumsal ilişkiler ekibi tarafından “müdahaleye” maruz kaldığını iddia etti.

Neso, bir dönem FTSE 100 endeksinde yer alan enerji şirketi National Grid’in bir parçasıydı. Şirket, 2024 yılında yeniden devlet kontrolüne geçti.

Öte yandan Pazartesi günü, soğuk hava tahminlerinin ısınma talebini artırmasıyla birlikte Hollanda ve İngiltere’deki referans toptan doğal gaz fiyatları yükseldi. ICE verilerine göre, Hollanda'da bir sonraki aya ait referans sözleşme 0,91 Avro artışla megavat saat (MWh) başına 86,50 Avro'ya (72 Sterlin) yükseldi. İngiltere'deki karşılık gelen sözleşme ise 2,75 peni artarak term (enerji birimi) başına 215 peniye ulaştı.

Piyasalar Orta Doğu'daki çatışmalarla ilgili gelişmeleri yakından takip ederken, toptan enerji fiyatları da odak noktasında kalmaya devam ediyor.

LSEG gaz analisti Yuriy Onyshkiv, "Haberler karışık. Trump, görüşmeler devam ettiği sürece ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılar düzenleme ihtimalinin düşük olduğunu belirtti; bu durum jeopolitik riski hafifletiyor. Ancak her iki taraf da Hürmüz Boğazı'nda veya yakınında gemilerin hedef alındığını bildirdi" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump pazar günü yaptığı açıklamada, çatışmayı sona erdirmeye yönelik görüşmeler sürdüğü müddetçe İran'a karşı yeni saldırılar emretme ihtimalinin oldukça düşük olduğunu ifade etti. 

Brent tipi ham petrolün varil fiyatı pazartesi günü yüzde 0,6 düşüşle 96 doların (72 Sterlin) hemen altına geriledi.

AA (Automobile Association), benzin fiyatlarının ayın başlarında litre başına 174,7 peni ile Ağustos 2022'den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştığını, ancak haftaya 169,7 peni seviyesinden başladığını belirtti.

The Guardian