Avrupa Komisyonu, veri merkezleri, yapay zekâ, mikroçipler ve yazılım alanlarında bloğun Amerikan teknolojilerine bağımlılığını azaltmayı hedefleyen bir paket üzerinde son hazırlıkları yapıyor.
Avrupa Birliği, Washington ile giderek kırılganlaşan ticaret ilişkileri nedeniyle yabancı teknolojiye aşırı bağımlılığın bir risk hâline geldiği endişesiyle dış teknolojiye olan bağımlılığını azaltmak istiyor.
Avrupa Komisyonu’nun “teknolojik egemenlik” stratejisini güçlendirmeyi amaçlayan önlem paketini 3 Haziran’da yayımlaması bekleniyor.
Paket; bulut teknolojileri, yapay zekâ, mikroçipler, yazılım ve veri merkezleri gibi alanlarda yabancı teknolojiye olan köklü bağımlılığı azaltmaya yönelik öneriler içeriyor.
Strateji taslağında Komisyon şu uyarıda bulundu:
“Jeopolitik parçalanma derinleşirken ve tedarik zincirleri giderek silah hâline gelirken, teknolojik bağımlılıklar stratejik yükümlülüklere dönüşüyor.”
Planların yayımlanmadan önce değişebileceği ve bulut kullanımını düzenleyecek ayrı bir yasa ile destekleneceği belirtilirken, mevcut hâliyle bu girişimlerin Amerikan teknoloji hâkimiyetine doğrudan meydan okuma konusunda sınırlı bir iddia taşıdığı değerlendiriliyor.
Bunun yerine sorumluluk büyük ölçüde AB üyesi ülkelere bırakılıyor. Ayrıca planların önemli kısmı, henüz garanti altına alınmamış özel sektör ve AB bütçesi finansmanına dayanıyor.
İşte Brüksel’in Avrupa’yı yabancı teknolojiye daha az bağımlı hâle getirmek için düşündüğü dört çözüm:
1. Kamu bulut sistemlerine “stres testi”
AB ülkeleri, kamu kurumlarının yabancı bulut hizmetlerine aşırı bağımlı olup olmadığını değerlendirmek zorunda kalacak. Dijital hizmetler, AB egemenlik kriterlerine göre test edilecek.
Bu adım, özellikle ABD teknoloji şirketlerine yönelik “kill switch” (uzaktan erişimi kesme) senaryolarına karşı Avrupa hükümetlerini daha dayanıklı hâle getirmeyi amaçlıyor.
AB başkentlerine riskleri nasıl azaltacakları doğrudan söylenmeyecek olsa da hükümetlerin zayıf noktaları tespit etmesine ve daha güvenli alternatifler satın almasına imkân tanınacak. Bu durum, Avrupa’daki hassas kamu ihalelerinde Amerikan teknoloji devlerinin dışlanmasına yol açabilir.
Ancak plana dair bilgi sahibi iki kişiye göre Komisyon, hangi değişikliklerin yapılacağına ilişkin kararı tamamen üye devletlere bırakacak. Yani hükümetler isterlerse hiçbir şey yapmamayı da tercih edebilecek.
Komisyon taslak stratejide şu ifadeleri kullandı:
“Özellikle başka teknoloji güçlerinin bulunduğu alanlarda Avrupa’nın teknolojik temelini ve kritik dijital tedarik zincirlerindeki bağımsızlığını güçlendirmek, Avrupa’nın çıkarlarından ve değerlerinden ödün vermeden dünyaya açık kalabilme kapasitesini artıran stratejik denge unsurları yaratır.”
2. Avrupa’yı “çip açlığına” yönlendirmek
Brüksel, çip yasası revizyonuyla büyük ölçekli yeni mikroçip projelerini teşvik etmeyi planlıyor.
Bu projeler daha kolay kamu desteği alabilecek, daha hızlı izin süreçlerinden geçebilecek ve pilot üretim hatlarına öncelikli erişim elde edecek.
Yeni yasa, 2023’te kabul edilen ilk Çip Yasası’nın üzerine inşa edilecek ancak odak noktasını sanayi kapasitesini büyütmeye, kriz hazırlığını geliştirmeye ve talep yaratmaya kaydıracak. Çünkü yeterli talep oluşmadan yeni çip fabrikaları kurmanın ekonomik olarak mantıklı olmadığı yönünde uyarılar yapılıyor.
Komisyon taslak belgede şöyle diyor:
“Yakın dönemde yaşanan yarı iletken kıtlığı, tedarik kesintilerinin Avrupalıların hayatını ne ölçüde doğrudan etkilediğini açık şekilde gösterdi; otomobil üretimi, sağlık ekipmanları, enerji altyapısı ve tüketici ürünleri bundan etkilendi.”
3. Açık kaynak teknolojilere yatırım
ABD’nin teknoloji hâkimiyetini kırma çabasında Komisyon, açık kaynak teknolojilerden de yararlanmak istiyor.
Kodları kamuya açık olan bu yazılımlar, veri ve sistemler üzerinde daha fazla kontrol sağlamayı, sağlayıcılar arasında daha kolay geçiş yapmayı ve tek bir şirkete bağımlılığı azaltmayı mümkün kılıyor.
Komisyon, önde gelen Avrupalı şirketleri daha görünür hâle getirmeyi, ülkeler arası iş birliğini desteklemeyi ve Avrupa merkezli çözümlerin sürdürülebilirliğini sağlamak için yeni bir “bakım mekanizması” oluşturmayı planlıyor.
Taslak strateji belgesinde şu ifadeler yer aldı:
“Bu ekosistem; inovasyonu hızlandırarak, teknoloji maliyetlerini düşürerek, yabancı sağlayıcılara bağımlılığı azaltarak ve yerel şirketlerin, araştırmacıların ve hükümetlerin güvenli, özelleştirilebilir ve küresel ölçekte rekabetçi dijital çözümler geliştirmesine olanak tanıyarak Avrupa’nın rekabet gücünü artırmak için kritik önemdedir.”
Belgede ayrıca AB’nin hâlihazırda yılda 264 milyar avroyu büyük ölçüde ABD merkezli kapalı yazılım çözümlerine harcadığı vurgulandı.
4. Özel sermayeyi çekmek
AB’nin dijital kapasitesini artırmasının ciddi bir maliyeti olacak.
Komisyonun tahminine göre yalnızca veri merkezi kapasitesini 2036’ya kadar büyütmek için yaklaşık 200 milyar avro gerekiyor. Bu alandaki araştırma ve inovasyon için ek 2 milyar avro gerekirken, enerji sektöründeki dijitalleşme ve yapay zekâ planları için kamu ve özel sektörden toplam 20 milyar avroluk yatırım gerekiyor.
Brüksel bu süreçte büyük ölçüde özel yatırımcılara güveniyor. Ayrıca Avrupa’nın dijital altyapısını yatırım açısından daha cazip hâle getirmeyi hedefliyor.
Taslak stratejide şu ifadeler kullanıldı:
“Komisyon, yatırım ihtiyaçları ve hazırlık düzeyine ilişkin bilgiye erişimi kolaylaştıracak AB düzeyinde bir tanıtım girişimi geliştirecek. Bu sistem hem AB içindeki hem de üçüncü ülkelerdeki yatırımcılara açık olacak.”
Belgede ayrıca yasa teklifinin “yarı iletken mükemmeliyet bölgeleri” ve “veri merkezi hızlandırma bölgeleri” oluşturacağı belirtildi.
Politico
