ABD ile Avrupa arasındaki geleneksel ittifak, artan gerilimler ve farklı değer algıları nedeniyle sarsılıyor.
Avrupa liderleri artık Batı’yı tarihsel bir kavram olarak yeniden değerlendirmek zorunda kaldıklarını söylüyorlar.
II. Dünya Savaşı’ndan bu yana Batı ittifakı, ABD ve Avrupa’nın ortak özgürlük ve demokrasi değerlerine dayanan küresel güvenlik mimarisinin temel taşı oldu. Ancak son dönemde ilişkilerde belirgin bir soğukluk ve anlaşmazlıklar ortaya çıktı; bu da “Batı” kavramının geleceğini tartışmaya açtı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Berlin’de bir iş liderleri toplantısında “Bir zamanlar normatif Batı dediğimiz şey artık varolmuyor” dedi. Merz, ABD’nin artık kendi çıkarlarını çok agresif bir biçimde savunduğunu ve Avrupa’nın buna karşı kendi stratejisini oluşturması gerektiğini belirtti.
Geleneksel olarak güçlü transatlantik bağ, özellikle Trump yönetimi döneminde yeni ABD ulusal çıkarları ve dış politikasının Avrupa’yı kritik önemdeki küresel ortak olarak görmemesi nedeniyle gerildi. Beyaz Saray’ın Avrupa’nın göç politikaları, demokrasi uygulamaları ve hatta kültürel kimliği hakkında sert ifadeler kullanması, ilişkileri daha da zorlaştırdı.
Trump yönetiminin yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi belgesi, AB’yi ulusal egemenliğe tehdit olarak nitelendirirken Avrupa’daki sağcı partileri destekleme taahhüdü verdi; bu, Soğuk Savaş sonrası Batı ittifakının temel ilkelerinden önemli bir kopuş olarak algılandı.
Bazı Amerikalı yetkililer, Batı değerlerinin yalnızca liberal demokrasiyle değil, aynı zamanda belirli demografik ve kültürel özelliklerle de korunması gerektiğini savunuyor; bu bakış açısı Avrupa’da demografik çeşitliliğe daha açık bir şekilde benimsenen değerlere ters düşüyor. Avrupa liderleri buna karşı, demokrasi ve hukukun üstünlüğünün ırk veya din temelli bir tanımla sınırlanamayacağını vurguluyor.
Ayrıca Washington’un Moskova ile olası bir jeopolitik uzlaşma arayışı, Avrupa başkentlerinde ciddi kaygı yarattı. Washington’un Ukrayna barış planı gibi girişimlerde Rusya’ya taviz verilmiş gibi algılanması, NATO güvenlik dengeleri ve Avrupa savunma stratejileri konusunda endişelere yol açtı.
Birçok Avrupa lideri artık “Batı” kavramının sadece tarihsel bir ideal olmadığını, aynı zamanda ortak değerleri somut politikalarla güncellemek gerektiğini söylüyor. Transatlantik ittifakın geleceği, hem ABD hem de Avrupa’nın değerler, güvenlik ve demokrasi anlayışlarını yeniden tanımlama yeteneğine bağlı görünüyor. Bazı analistler, bu ayrışmanın Rusya ve Çin gibi rakip güçlerin bölgesel etkisini artırabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Wall Street Journal
