Çin, AB’nin yabancı sübvansiyon kurallarını eleştirdi

Pekin’in Yabancı Sübvansiyonlar Yönetmeliği’ne yönelik sert çıkışı, kısa süre önce yeniden başlatılan ticaret diyaloğu üzerindeki baskıyı artırıyor.

Çin, AB’nin yabancı sübvansiyonlara ilişkin kurallarını Brüksel ile yürüttüğü daha geniş kapsamlı ticaret anlaşmazlığının içine çekti. Bu gelişme, iki tarafın müzakerelerde kritik bir döneme girdiği bir sırada yaşanıyor.

Çin Adalet Bakanlığı, Çinli şirketlere, AB yetkililerinin Yabancı Sübvansiyonlar Yönetmeliği (FSR) kapsamında yürüttüğü soruşturmalarda talep edilen bilgileri vermemeleri yönünde talimat verdi. 

FSR, AB’nin tek pazarda faaliyet gösteren şirketlerin yurtdışından haksız destek almasını engellemek amacıyla kullandığı araçlardan biri.

Pekin’in yayımladığı bildirimde, özellikle Çinli e-ticaret devi JD.com hakkında Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen kapsamlı soruşturmaya açıkça atıfta bulunuldu. 

JD.com, tüketici elektroniği perakendecisi MediaMarkt’ın ana şirketi olan Almanya merkezli Ceconomy’yi yaklaşık 2 milyar avroluk bir anlaşmayla satın almaya çalışıyor.

Bu hamle, AB ile Çin arasında yeniden başlatılan ticaret diyaloğunun tam ortasında Brüksel üzerindeki baskıyı artırmayı amaçlıyor gibi görünüyor.

Tarafların kapalı kapılar ardında yoğun müzakereler yürüttüğü görüşmelerde temel meselelerden biri, AB’nin Çin’e karşı mal ticaretinde her gün yaklaşık 1 milyar avroya ulaşan açığının nasıl azaltılacağı.

Avrupa Komisyonu’nun eylül ayında Çin Ticaret Bakanlığı ile bir video konferans gerçekleştirmesi bekleniyor. Bu görüşmenin ardından AB’nin ticaretten sorumlu Komiseri Maroš Šefčovič’in ekim başında Pekin’e yapacağı ziyaretin önü açılabilir.

Komisyon birkaç gün sonra düzenlenecek zirvede AB liderlerine müzakerelerin sonuçları hakkında bilgi verecek.

Bu zirve, AB açısından kritik bir dönüm noktası olabilir. Birlik, Çin ile yapıcı diyaloğun ticari ilişkileri yeniden dengelemek için yeterli olup olmadığına ya da Brüksel’in Avrupa’nın ticari çıkarlarını daha güçlü biçimde savunması gerekip gerekmediğine karar vermek zorunda kalabilir.

Çin Ticaret Bakanlığı sözcüsü perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Çin, AB’nin Yabancı Sübvansiyonlar Yönetmeliği (FSR) gibi tek taraflı araçları Çinli şirketleri baskı altına almak amacıyla kötüye kullanmasına sürekli olarak karşı çıkmıştır.”

Sözcü sözlerini şöyle sürdürdü:

“Çin ve AB’nin bir Ticaret ve Yatırım İstişare (TIC) mekanizması oluşturduğunu ve farklılıkların diyalog ve istişare yoluyla yönetilmesi konusunda uzlaşıya vardığını vurgulamak isterim.”

Çin tarafı ayrıca AB’den FSR soruşturmasındaki “hatalı uygulamalarını” bir an önce düzeltmesini ve hükümetler arası diyalog yoluyla iletişimi güçlendirmesini istedi.

Pekin, AB’nin atacağı adımları yakından izleyeceğini ve ulusal güvenliğini ve şirketlerinin meşru hak ve çıkarlarını kararlılıkla korumak için gerekli tedbirleri alacağını açıkladı.

Ayrımcılık yok

Avrupa Komisyonu ise FSR’nin şirketlere merkezlerinin bulunduğu ülkeye göre ayrımcılık yapmadığını savunuyor.

Komisyon sözcüsü Ricardo Cardoso, perşembe günü Brüksel’de gazetecilere yaptığı açıklamada şöyle konuştu:

“FSR, tüm şirketlere, milliyetleri ne olursa olsun, uygulanması bakımından tamamen ve bütünüyle Dünya Ticaret Örgütü kurallarıyla uyumludur. Yönetmeliğin amacı, Çinli şirketler de dahil olmak üzere AB’de faaliyet gösteren tüm şirketlerin eşit muamele görmesini ve eşit şartlarda rekabet etmesini sağlamaktır.”

Çin: AB çok fazla bilgi istiyor

Pekin ise AB’nin JD.com anlaşmasının Çin devletinin sağladığı desteklerle haksız biçimde güçlendirilip güçlendirilmediğini araştırırken gereğinden fazla bilgi talep ettiğini savunuyor.

Çin Ticaret Bakanlığı sözcüsü:

“JD.com vakasında AB, soruşturmayla ilgisi bulunmayan çok geniş kapsamlı bilgileri ilgili Çin bankalarından yine keyfi ve makul olmayan biçimde talep etti.”

Avrupa Komisyonu ise JD.com’un Çin hükümeti tarafından sağlanan ayrıcalıklı finansman, vergi teşvikleri ve hibele rgibi haksız avantajlardan yararlanabileceğinden endişe ediyor.

Komisyona göre bu tür destekler, satın alma tamamlandığında JD.com’a AB pazarında rakipleri karşısında haksız bir rekabet avantajı sağlayabilir.

JD.com bu hafta, Komisyonun endişelerini gidermek amacıyla çeşitli taahhüt ve düzeltici önlemler sundu. Bu tür bir adım, genellikle taraflar arasındaki görüşmelerin ileri bir aşamaya geldiğinin işareti olarak değerlendiriliyor.

Şirket konuya ilişkin yorum yapmayı reddetti.

Ancak Pekin’in müdahalesi, söz konusu satın almanın tamamlanmasını dahi tehlikeye atabilir.

Davayı yakından takip eden, merkez sağ çizgideki Hollandalı Avrupa Parlamentosu üyesi ve Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret Komitesi üyesi Dirk Gotink, Çin’in müdahalesinin anlaşmayı siyasi bir sürecin içine çektiğini söyledi.

Gotink şu değerlendirmeyi yaptı:

“Onlar siyasi bir sürecin rehinesi hâline getiriliyor.”

Gotink, Pekin’in hamlesini ise “tek taraflı bir tırmanma” olarak nitelendirdi.

Genel tablo

Bu gelişme, AB-Çin ticaret ilişkilerindeki gerilimin artık yalnızca gümrük tarifeleri, ticaret açığı veya pazar erişimi üzerinden ilerlemediğini gösteriyor. FSR tartışması, ekonomik güvenlik, devlet destekleri ve stratejik şirket satın almalarının da AB-Çin ilişkilerinin merkezine yerleştiğini ortaya koyuyor.

Dolayısıyla JD.com–Ceconomy anlaşması, tek başına bir şirket satın alma işlemi olmaktan çıkıp AB’nin ekonomik güvenlik politikası ile Çin’in devlet destekli ekonomik modelinin karşı karşıya geldiği daha geniş bir jeopolitik pazarlığın parçası hâline geliyor.

Politico