Çin, İspanya’da üs kuruyor

Devlete ait otomotiv devinin merkezinin Çin tarafından NATO’yu gözetlemek için kullanılabileceği yönünde endişeler var.

Çinli otomotiv üreticisi SAIC, devlet destekli şirketin bir deniz limanının yanında büyük bir fabrika kurmaya hazırlanmasıyla İspanya’nın savunma sanayisinin kalbinde bir varlık oluşturma konusunda bir adım daha attı.

Gelecekteki montaj tesisinin kurulacağı yerlerden biri, kuzeybatı İspanya’daki Galiçya bölgesinde, bir deniz tersanesinin yakınında bulunan ve hem askerî hem de sivil kullanıma açık Ferrol dış limanı.

SAIC, Çinli şirketin Avrupa’daki ilk elektrikli araç montaj merkezinin kurulacağı yer konusunda artan tartışmaların ortasında, tesisin gelişinden önce limanın altyapısının hazır olup olmadığını değerlendirmek amacıyla temmuz ayında Ferrol limanına bir lojistik gemi göndermişti.

Ferrol’un doğal körfezi, İspanyol Donanması’nın önemli karargâhlarından birine ve ülkenin gemi üreticisi Navantia’ya ev sahipliği yapıyor.

İspanyol medyası bu hafta, iç güvenlik ve istihbarat raporlarının operasyonun yaratabileceği potansiyel “tehditler” konusunda uyarıda bulunduğunu bildirdi.

Buna rağmen Dijital Bakanı Óscar López, Çin yatırımını savundu ve bu tür yabancı yatırımlar için onay vermesi gereken Bakanlar Kurulu’nun projeyi reddedebileceği yönündeki iddiaları geri çevirdi.

López pazartesi günü basına yaptığı açıklamada, “Bu yatırımlar analiz ediliyor ve ekonomik veya güvenlik perspektifinden bir dizi tavsiyede bulunulması mümkün; bunlar dikkate alınarak operasyonun uygulanabilir hâle gelmesi sağlanıyor” dedi. López, bu tür güvenlik riski analizlerinin “normal” olduğunu savundu.

Pekin’in ticari altyapıyı potansiyel askerî ve istihbarat amaçlarıyla kullanması, AB kurumlarının da dikkatini çekmiş durumda. Güvenlik uzmanları ekonomik bağımlılıktan veri güvenliği açıklarına, gemi hareketlerinin gözetlenmesinden askerî hareketliliğin kısıtlanmasına kadar uzanan risklere dikkat çekiyor.

Askerî ekosistem

SAIC, Ferrol’a yerleşmeye hazırlanırken — inşaat çalışmalarının 2027 ile 2028 yılları arasında gerçekleştirilmesi bekleniyor — Navantia da birkaç kilometre uzaklıktaki iç körfezde yeni nesil korvetlerini hazırlıyor.

Yeni F-110 fırkateynlerinin Avrupa’nın en gelişmiş fırkateynlerinden biri olması bekleniyor. Resmî verilere göre 2032 yılına kadar her yıl bir geminin silahlı kuvvetlere teslim edilmesi planlanıyor.

İlk F-111 Bonifaz gemisinin 2028 gibi erken bir tarihte denize açılmaya hazır olması bekleniyor.

Donanma Kurmay Başkanı Antonio Piñeiro geçen yıl, “Bu gemi bize belirleyici bir stratejik avantaj sağlayacak ve caydırıcı bir unsur olarak hareket edecek… geleceğin zorluklarını öngörme konusundaki kararlı taahhüdümüzü temsil ediyor” demişti.

Liman aynı zamanda, NATO operasyonlarına düzenli olarak katılan beş F-100 fırkateynine ev sahipliği yapan bir İspanyol Donanması karargâhını da barındırıyor. 

Bölgedeki SAIC kompleksi, körfezin girişinde, askerî gemilerin Atlantik Okyanusu’na doğru ilerlerken kullandıkları güzergâhın hemen üzerinde inşa ediliyor.

Önemli bir yatırım mı, stratejik bir risk mi?

Merkez sağ Halk Partisi’nden Galiçya Bölgesel Başkanı Alfonso Rueda, nisan ayında Çin’e yaptığı ziyaretin ardından SAIC anlaşmasını sonuçlandırdı. Rueda, 200 milyon avroluk yatırımın sanayisizleşmiş bölgenin yeniden canlandırılması açısından önemli olduğuna karar verdi.

Galiçya hükümeti de operasyonu “stratejik sanayi projesi” ilan etti. Bu statü, Çinli şirketin İspanya’da kuruluş sürecinin hızlandırılmasını sağlıyor.

Ancak tepkilerin artması üzerine Rueda pazartesi günü yerel medyada yer alan son savunma raporları karşısında “şaşkın” olduğunu söyledi.

Rueda, “Şu anda ulusal güvenliğe yönelik en büyük riskin Ferrol’da faaliyet göstermek isteyen bir otomobil fabrikasından gelmesi biraz şaşırtıcı” dedi.

İspanya Savunma Bakanlığı ve Galiçya bölgesel hükümeti, Euractiv’in tekrarlanan yorum taleplerine yanıt vermedi.

Avrupa’nın güney kanadında yer alan ve Atlantik ile Akdeniz boyunca 8.000 kilometreden fazla kıyı şeridine sahip İspanya, Avrupa, Afrika ve Amerika kıtalarını birbirine bağlayan kritik bir deniz geçiş noktası konumunda ve önemli stratejik avantajlara sahip.

Savunma Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren bir düşünce kuruluşu olan İspanya Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IEEE), yakın zamanda yayımladığı bir çalışmada ticari limanların Pekin tarafından potansiyel askerî amaçlarla kullanılabileceği konusunda uyarıda bulundu.

İspanyol Donanması Komutanı Abel Romero Junquero tarafından kaleme alınan çalışmada, Çin deniz kuvvetlerinin dünya genelindeki liman terminalleri üzerindeki “etki ve kontrolü” ele geçirebileceği belirtildi.

Komutan ayrıca “liman altyapısının kendisinin de casusluk ve istihbarat toplama amacıyla kullanılabileceği… Çin’in üçüncü tarafların ticari ve askerî hareketlerini gözetleyebileceği” uyarısında bulundu.

Yorum talebi üzerine bir NATO sözcüsü, ittifakın “Çin’in devlet kontrolündeki veya devletle bağlantılı kuruluşlarla kurumsal iş birliği düzenlemeleri yoluyla stratejik avantaj elde etmeye çalıştığı yöntemlerin iyi farkında olduğunu” söyledi.

Bununla birlikte NATO sanayi danışma grubunda ve AB savunma girişimlerinde görev alan savunma ve güvenlik uzmanı António Brás Monteiro, İspanya’nın kritik altyapı ve ulusal güvenliği etkileyen yabancı yatırımları incelemek için hâlihazırda yasal mekanizmalara sahip olduğunu açıkladı.

Monteiro, yaptığı açıklamada asıl zorluğun, bu mekanizmaların güncel tutulmasını sağlamak olduğunu söyledi.

“İspanyol yetkililere danışmanlık yapıyor olsaydım, tek bir basit soruyla başlardım: Avrupa yarın büyük bir güvenlik kriziyle karşı karşıya kalsaydı, İspanya bu altyapı üzerindeki operasyonel özgürlüğünü tamamen koruyabilir miydi?” diye ekledi.

Ancak Monteiro, daha geniş dersin Ferrol’daki yatırımı aşan bir boyuta sahip olduğunu belirtti.

“Avrupa hükümetleri stratejik yatırımları çoğu zaman birbirinden bağımsız ticari işlemler olarak değerlendiriyor” dedi.

Bununla birlikte, “stratejik bağımlılık bir gecede ortaya çıkmaz” diye ekledi; aksine, birbirini izleyen çok sayıda bireysel kararın kümülatif sonucu olarak yavaş yavaş gelişir.

“Birikimli etki görünür hâle geldiğinde,” dedi, “bu bağımlılığı azaltmak çoğu zaman siyasi ve ekonomik açıdan çok daha zor hâle gelir.”

Euractiv