Claudia Sheinbaum'un güvenlik stratejisindeki en büyük zorluk: Kayıplar

Mesika'da yaşanan cinayetler, kayıplar ve artan şiddet olaylarını analiz eden, CARLOS CARABAÑA bu süreçteki tüm gelişmeleri detaylarıyla inceledi. 

Başkan Claudia Sheinbaum'un günlük basın toplantısında, Meksika hükümeti ülkedeki neredeyse tüm suç kategorilerinde tarihi bir azalmayı övdü. 

Cinayetler açısından, 2025 yılında son on yılın en az kurbanı görüldü ve kadın cinayetlerinde ve şiddet içeren soygunlarda da %15 ila %20 arasında azalmalar yaşandı. 

Güvenlik Kabinesi eşliğinde konuşan Sheinbaum, "Bu, sonuç veren bir güvenlik stratejisinin sonucudur" dedi. 

Buna karşın, (Meksika hükümetinin her ay olduğu gibi bu rakamlarla övünmesi karşısında)  bazı sivil toplum örgütleri ve kayıp çocuklarını arayan anne grupları şu soruyu sordu: Kayıp kişiler hakkında neden hiç konuşulmuyor?

İçişleri Bakanlığı'nın Kayıp ve Bulunamayan Kişiler Ulusal Kayıtlarına göre, Sheinbaum'un görevdeki ilk yılında 14.072 kişi kayıp ve bulunamayan olarak bildirildi. 

Bu, bir önceki yıl bildirilen 10.924'e göre %20'lik bir artışı ve Sheinbaum'un akıl hocası Andrés Manuel López Obrador'un başkanlığının ilk yılı olan 2019'da kaydedilen 7.802'nin iki katından fazlasını temsil ediyor. 

Dahası, 2025, kayıp sevdiklerini arayanlar için özellikle korkunç bir yıl oldu; arama yapanların kendi aralarında yedi cinayet ve dört kayıp vakası yaşandı. 

Analistler, akademisyenler ve güvenlik uzmanları, bu rakamın diğer suçlarla birlikte cinayetleri mi gizlediği yoksa ayrı olarak değerlendirilmesi gereken farklı bir olguyu mu temsil ettiği konusunda farklı görüşlere sahipler.

Akademisyen Carlos Pérez Ricart, “Meksika, cinayetleri saymayı en iyi bilen ülkelerden biri, ancak kayıp vakalarında durum böyle değil,” diyor. “Meksika'daki kayıp kişiler kayıtları, mükerrer veya üçlü kayıtlar olup olmadığına bakılmaksızın insanları aramak için tasarlanmıştır, ancak ölçüm yapmak için tasarlanmamıştır; bu nedenle cinayet kayıtlarıyla karşılaştırıldığında, elma ile armudu karşılaştırmak gibidir,” diye savunuyor.

Ekonomik Araştırma ve Öğretim Merkezi'nden (CIDE) araştırmacı, birçok eyalette kayıp bildiriminin kolaylaşmasıyla birlikte, kayıp kişi bildirimlerinin ve dolayısıyla toplam kayıp sayısının arttığını açıklarken; 

“Bir kayıp kişi bildirimi mutlaka kayıp kişi anlamına gelmez, çünkü bunlar suç faaliyeti nedeniyle kaybolmalar, Amerika Birleşik Devletleri'ne gidenler, bulunmak istemeyenler gibi çeşitli durumları kapsayabilir... bunların bazıları zorla kaybetmeyle ilgiliyken diğerleri değildir,” diye vurguluyor.
 

Tamamen zıt görüşte olan Armando Vargas ise México Evalúa düşünce kuruluşunun güvenlik programı koordinatörü olarak bu konuya derinlikli olarak analiz ediyor. Vargas;

"Yetkililer tarafından bildirilen cinayet verileri artık geçerli değil," diye iddia ediyor. Bir yandan, savcıların ve polisin "bunları doğru şekilde sınıflandırma kapasitesine ve isteğine sahip olmadığını" savunuyor. 

Öte yandan, bazı bölgelerde kuralları belirleyen organize suç, "adalet sistemini devre dışı bırakıyor" ve "kayıpları kamuoyu ve devlet tarafından fark edilmeyen bir mekanizma olarak kullanıyor." 

Kayıp sevdiklerini arayan annelerin dernekleri bunu şu ifadeyle özetliyor: "Ceset yoksa suç da yok. Bu bağlamda, cinayetler azalırken diğer olayların arttığını veya aynı kaldığını gösteren verilerdeki bazı anormallikler açıklanıyor," diyor. 

Bunlar arasında kadın cinayetleri, kasten öldürme, hayata karşı diğer suçlar ve kayıp kişiler yer alıyor. 

Ayrıca, Ulusal Kamu Güvenliği Sistemi Yürütme Sekreterliği ve Ulusal İstatistik ve Coğrafya Enstitüsü'nden alınan rakamlar gibi farklı veri kaynakları da karıştırılmış ve eşdeğer olmayan dönemleri ölçüyorlar. 

"Aynı dönemler ve aynı kaynaklar karşılaştırıldığında, metodolojik olarak doğru yıllık azalma çok daha küçük oluyor," diye açıklıyor.

UKGS'nin Analizine göre, Meksika'daki ölümcül şiddetle ilişkili tüm suçlar toplanıp karşılaştırıldığında, 2024'e kıyasla azalma %5 oldu.

Geçen hafta Sheinbaum, Meksika'da kayıp kişiler için yeni bir kayıt sisteminin hazır olduğunu ve muhtemelen önümüzdeki günlerde basın toplantılarından birinde sunulacağını duyurdu. 

"Hem kayıt sistemi hem de geçen yıl uygulanan yeni düzenlemeler, bunların nasıl yürütüldüğü ve kayıp kişilerin ailelerini temsil eden gruplarla nasıl çalıştığımız hakkında bilgi vereceğiz," dedi. 

Güvenlik Kabinesine yakın kaynaklar, toplam sayıların kapsamlı bir şekilde analiz edildiğini belirtiyor.

Eyalet savcılıklarından ve arama komisyonlarından gelen rakamları derleyen Ulusal Kayıp ve Bulunamayan Kişiler Kaydı, şu anda 133.000'den fazla mağduru listeliyor. 

López Obrador'un altı yıllık görev süresi boyunca, güvensizlik ve kayıpları başkanlık kampanyalarında önemli bir siyasi mesele haline getirdiği dönemde, Ulusal Genel Arama Stratejisi adlı bir proje başlatıldı. 

Kayıp kişilere ilişkin raporlar arttıkça, kayıpların "gerçek" sayısını belirlemek için çabalar sarf edildi. Benzer bir plan önümüzdeki hafta başkanlık ofisi tarafından sunulacak.

Uzmanlaşmış medya kuruluşu Kayıp Kişiler Nereye Gidiyor?'un bir raporuna göre, bu strateji, "bulunduğu iddia edilen mağdurların ve onları doğrulayan yetkililerin formlarındaki imzaların sahteciliği, kayıp kişilerin aileleri tarafından doldurulan yüzlerce anketin kaybolması ve sürecin resmileştirilmeden isimlerin resmi kayıtlardan silinmesi" nedeniyle terk edildi. 

Konu, kamuoyunun gündeminden kaybolarak adeta ölüme terk edildi.

Yaklaşık iki yıl önce, Mart 2024'te, federal hükümet ulusal arama stratejisiyle bulunan kişi sayısı hakkında en son kamu raporunu yayınladı. 

Rakamlar, kayıtlı toplam 133.000 kişiden 20.000'den fazlasının bulunduğunu gösteriyordu. Bu süreç, Kayıp Kişileri Arama Komiseri Karla Quintana'nın istifasına yol açtı. Arama grupları tarafından saygı duyulan Quintana, o dönemde "özellikle bu yönetim altında, kayıp kişi sayısını azaltma niyetinin çok açık ve üzücü olduğunu" belirtmişti.

México Evalúa'dan Vargas, “Kaybolma olaylarını gündeme getirdiğinizde, hükümet savunucuları, kayıtların güvenilir olmadığı gerekçesiyle bu konuda konuşmanın sorumsuzluk olduğunu savunuyor,” diye yakınıyor.  

“Kasıtlı cinayetlerde bir azalma görüyoruz, ancak kaybolmalar gibi diğer olaylarda da bir artış var ki bu da Meksika bağlamında verileri manipüle etmek veya suç stratejileri olarak kullanmak için mantıklı geliyor.” 

Vargas'ın çağrısı, tüm bu hükümet verilerinin federal hükümetle birlikte ve federal hükümet tarafından gözden geçirilmesi ve tartışılmasıdır.

Pérez Ricart, “Cinayetlerin azaldığı ancak kaybolmaların arttığı iddiasına çok dikkat etmeliyiz,” diye uyarıyor. 

"Evet, raporlar arttı ve suç oranlarının da arttığından eminim, ancak kesin olarak bilemeyiz. Bana göre bu, daha büyük resmi gölgeleyecek kadar istatistiksel olarak anlamlı değil: geçen yıl cinayetlerdeki %40'lık azalma. Ancak, kayıp vakaları krizi gerçek ve çok büyük boyutlarda. Bunu ölçmenin zorluğu da burada yatıyor. Bugün sahip olduğumuz kayıtlar bunu yapamıyor.” diyor.

Meksika hükümeti tarafından kutlanan cinayetlerdeki tarihi azalma, daha şüpheci analistler arasında şüphe uyandırıyor. Bazıları “Ceset yoksa suç da yok” diyor. 

Diğerleri ise “Bu asıl mesele değil” diye yanıtlıyor. Yeni ulusal kayıt sisteminin bu karanlık alana ışık tutması beklenirken, kayıp sevdiklerini arayan anneler sormaya devam ediyor:

Kayıp kişiler hakkında neden konuşulmuyor?

El Pais