Covid, ışık kirliliği düzenlemeleri ve küresel ekonomideki yavaşlama, parlaklığın konumunu ve yoğunluğunu etkiliyor.
Araştırmacılar, Dünya’nın her yıl daha parlak hale gelmeye devam ettiğini, ancak bu artışın yerinin ve şiddetinin COVID-19, ışık kirliliği düzenlemeleri ve zayıflayan küresel ekonomi nedeniyle giderek daha dalgalı hale geldiğini belirtti.
NASA tarafından finanse edilen ve Connecticut Üniversitesi (UConn) bünyesinde çalışan araştırmacılar, dokuz yıllık bir dönemde çekilmiş 1,1 milyondan fazla uydu görüntüsünü inceleyerek, gezegenin yapay ışığının 2014 ile 2022 arasında net %16 arttığını tespit etti.
Bu oran, 2017’de yayımlanan ve önceki beş yıl boyunca Dünya’daki yapay aydınlatılmış dış alanların her yıl %2 büyüdüğünü ve ışık kirliliğinin neredeyse her yerde karanlığa nüfuz ettiğini ortaya koyan çalışmayla uyumlu.
Bu ay hakemli olarak Nature dergisinde yayımlanan son çalışmanın farkı ise, gezegenin bazı bölgelerinde parlaklığın azaldığının tespit edilmesi. Bu durum, küresel parlaklıktaki toplam %34’lük artışı kısmen dengeledi.
Araştırmacılara göre Avrupa, enerji verimliliği düzenlemeleri nedeniyle belirgin şekilde karardı; Venezuela ise ekonomik çöküş nedeniyle gece ışığının %26’sından fazlasını kaybetti.
Daha genel olarak, on yılın ilk yıllarında pandemi nedeniyle uygulanan kapanmalar, sanayi faaliyetlerindeki yavaşlama ve turizmin azalması birçok bölgede etkili oldu.
Daha yakın dönemde ise Rusya-Ukrayna savaşı bölgede “gözle görülür izler” bıraktı.
Asya ise beklendiği gibi parlaklık artışında diğer tüm bölgelerin önünde yer almaya devam etti.
Çalışmanın ortak yazarı ve UConn Küresel Çevresel Uzaktan Algılama Laboratuvarı direktörü Zhe Zhu, NASA’nın internet sitesinde yayımlanan raporda şunları söyledi:
- “Uyduların artık gecelerimiz hakkında ortaya koyduğu şey, düzenli bir ilerleme ya da gerileme hikâyesi değil.”
- “Bu, bir türün çevresini gerçek zamanlı olarak yeniden şekillendirdiği dinamik bir tablo: inşa eden, yok eden, koruyan ve çöken — çoğu zaman hepsi aynı anda. Dünya sadece daha parlak hale gelmiyor. Titriyor.”
Zhu ve ekibi, 1,16 milyon uydu görüntüsünü piksel piksel analiz ederek ay ışığı, bulutlar ve atmosferik etkilerden kaynaklanan parazitleri filtreledi.
Zhu, bu yöntemi gece ışığındaki gerçek değişimleri tespit eden “akıllı gözlükler” kullanmaya benzetti.
Bu deneyimi ise “gezegenin kalp atışını izlemek gibi” olarak tanımladı.
Baş araştırmacı Tian Li liderliğindeki ekip, NASA’nın Görünür ve Kızılötesi Görüntüleme Radyometresi Sistemi (VIIRS) tarafından dokuz yıl boyunca her gün yerel saatle yaklaşık 01.30’da çekilen görüntüleri aylarca inceledi.
Parlaklık artışı ve azalışı, uzay ajansının internet sitesinde paylaştığı görselleştirmelerde görülebiliyor.
Rapora göre ABD’nin batı kıyısındaki şehirler nüfus artışıyla birlikte daha parlak hale gelirken, doğu kıyısının büyük bölümünde kararma görüldü.
Bu durum, enerji tasarruflu LED kullanımının artması ve ekonomik yapının değişmesiyle ilişkilendirildi.
Gece ışıkları Çin ve kuzey Hindistan’da kentleşmeyle birlikte “hızla arttı”. Buna karşılık, enerji tasarrufu önlemleri Parisve genel olarak Fransa’da ışık kirliliğinin azalmasıyla örtüştü; ülkede %33’lük bir kararma yaşandı.
Araştırmacılar, Birleşik Krallık ve Hollanda’da sırasıyla %22 ve %21 oranında kararma görüldüğünü, 2022’de Rusya-Ukrayna savaşının ardından yaşanan enerji krizi sırasında Avrupa gecelerinin belirgin şekilde karardığını belirtti.
Çalışma ayrıca ABD’de petrol ve doğal gaz üretiminin rekor seviyelere ulaştığı dönemde enerji şirketlerinin gerçekleştirdiği gaz yakma (flaring) faaliyetlerini de ortaya çıkardı.
Uydu görüntüleri, özellikle Teksas’taki Permian Havzası ve Kuzey Dakota’daki Bakken Formasyonu üzerinde yoğun gaz yakma döngülerini gösterdi.
Rocky Mountain Institute’un iklim zekâ programında kıdemli araştırmacı Deborah Gordon, NASA’ya yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Operatörlerin, yatırımcıların ve sigortacıların bunun gerçekleştiğini bilmesi hem özel hem de küresel ölçekte çok büyük bir değer.”
“Dünya genelinde gazın nerede israf edildiğini anlamak ve bu verilerin kamuya açık olması; enerji, ekonomi ve çevresel güvenlik açısından son derece önemli.”
The Guardian
