EU4Health 2026 bütçesinde finansman krizi

Avrupa Komisyonu’nun 2026 EU4Health programı, sağlık harcamalarını 109 milyon avro artırırken; kaynaklar kriz hazırlığından önleyici faaliyetlere, sağlık sistemi reformlarına ve ruh sağlığı ile biyoteknoloji gibi yeni öncelikli alanlara kaydırılıyor.

AB üyesi ülkeler, iki başarısız oylamanın ardından Çarşamba günü Avrupa Komisyonu’nun 2026 EU4Health Çalışma Programı’nı onayladı. 

Böylece, AB’nin temel sağlık finansman aracı olan bu programın 680 milyon avroluk kaynağı kullanıma sunmasının önü açılmış oldu.

Taslak Program, AB’nin sağlık gündemine ilişkin harcama önceliklerini ve kaynak dağılımlarını ortaya koyuyor. Toplam bütçe, bir önceki yıla kıyasla 109 milyon avro artış gösterdi.

Bir Komisyon sözcüsü, yaptığı açıklamada, “Bu iyi bir haber” diyerek, kritik sağlık projelerini hızlandırmak adına fonların mümkün olan en kısa sürede dağıtılacağını belirtti. 

Sağlık güvenliği, toplam bütçenin %63’ünü oluşturarak programın en büyük harcama kalemi olmaya devam ediyor. Bununla birlikte, Sağlık Acil Durum Hazırlık ve Müdahale Kurumu (HERA) dahil olmak üzere kriz hazırlığına ayrılan kaynaklar, bir önceki yıla göre %4 azalarak 429,7 milyon avroya geriledi.

Diğer taraftan, sağlık mevzuatının uygulanması ve reformlara ayrılan kaynaklar %4 artışla 111 milyon avroya yükseldi. Bu kapsamda; Sağlık Teknolojileri Değerlendirme Yönetmeliği, ilaç paketi düzenlemeleri ile Tıbbi Cihazlar Yönetmeliği (MDR) ve İn Vitro Tanı Tıbbi Cihazlar Yönetmeliği’nin (IVDR) hayata geçirilmesi gibi önemli reformlar yer alıyor.

Yeni eklenen başlıklar arasında, 40 milyon avro kaynak ayrılan ve böylece programın en büyük münferit girişimi haline gelen Kritik İlaçlar Yasası (Critical Medicines Act) ile 13,9 milyon avro kaynak alan Biyoteknoloji Yasası (Biotech Act) bulunuyor. Komisyon ayrıca, programdaki diğer tedbirlerin de biyoteknoloji sektörüne katkı sağlayacağını belirtiyor.

Sağlık eşitsizlikleriyle mücadele

Sağlığın teşviki ve hastalıkların önlenmesi alanına ayrılan kaynaklar %6 artışla 47 milyon avroya çıkarılarak önemli bir destek sağlandı. 

Programa yeni eklenen ruh sağlığı alanına 1 milyon avroluk özel bir bütçe ayrılırken, zihinsel ve gelişimsel engelli bireyler arasındaki sağlık eşitsizlikleriyle mücadele için 450.000 avro tahsis edildi.

Komisyonun önleyici tedbirlere verdiği güçlü siyasi öneme rağmen, kanser, kalp-damar hastalıkları ve diğer bulaşıcı olmayan hastalıklar için ayrılan fon %7 oranında azalarak 60,5 milyon avrodan 28,5 milyon avroya düştü.

Ancak bu düşüş, önleyici tedbirlerden vazgeçildiğini değil, harcama yapısının yeniden düzenlendiğini gösteriyor. Sağlıklı yaşlanma, yaşam boyu önleyici yaklaşımlar ve yapay zeka destekli tarama gibi mevcut birçok girişim; "Avrupa Kanserle Mücadele Planı" (Europe’s Beating Cancer Plan) ve "AB Güvenli Kalpler" (EU Safe Hearts) girişimi gibi ana programlar çatısı altında birleştirildi.

Diğer taraftan, sağlık hizmetlerinde dijital sağlık uygulamalarının ve yapay zekanın benimsenmesini hızlandırmaya yönelik tekrarlanan çağrılara karşın, dijital sağlığa ayrılan fon 46 milyon avro seviyesinde kalarak değişmedi; bu da programın toplam bütçesinin yaklaşık %7'sine tekabül ediyor.

2026 programı, ufukta görünen bir bütçe daralmasına da işaret ediyor. 2021-2027 dönemini kapsayan "EU4Health" programının toplam bütçesi 4,1 milyar avro ile sınırlandırıldığından, 2027 yılı için geriye yalnızca yaklaşık 240 milyon avro kalıyor. 

Bu miktar, 2026 yılına kıyasla 400 milyon avrodan fazla bir düşüş anlamına geliyor ve programın son yılında zorlu finansman kararlarının alınmasını kaçınılmaz kılıyor.

Rapporteur