En az 32 kişi öldü, binalar çöktü, tsunami oluştu
Pazartesi günü Filipinler’in güneyinde deniz açıklarında meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki deprem, en az 32 kişinin ölümüne, çoğu yıkılan binalarda olmak üzere 200’den fazla kişinin yaralanmasına ve kıyılara 1 metre (3 feet) yüksekliğinde tsunami oluşmasına neden oldu.
Çoğu alçak katlı olan birçok bina, ağır darbe alan General Santos kentinde çöktü veya ağır hasar gördü. Güneydeki en az bir sahil köyünde tsunami hasarı bildirildi.
Daha küçük dalgalar Endonezya, Palau ve Japonya’nın güneyine kadar ölçüldü. Deprem ayrıca Sarangani eyaletindeki Glan belediyesinde bir heyelanı tetikledi; eyalet afet yetkilisi Rene Punzalan, DZBB radyo ağına yaptığı açıklamada 13 köylünün öldüğünü söyledi. Sarangani’de dört köylü daha hayatını kaybetti.
Filipinler Volkanoloji ve Sismoloji Enstitüsü direktörü Teresito Bacolcol, bunun bu yıl Filipinler’i vuran en güçlü deprem olduğunu söyledi. Bacolcol, artçı sarsıntılar nedeniyle hasarlı binalara ve evlere dönmeden önce halkın uyarıları dikkate alması gerektiğini belirtti.
ABD, Filipinler’in müttefiki olarak Manila ile koordinasyon halinde olduğunu ve yardım için hazır olduğunu açıkladı. Fransa ve Yeni Zelanda da desteklerini ifade etti. General Santos’ta seyahat ederken depremi yaşayan Sivil Savunma Ofisi bölge direktörü Rod Sosmeña, Associated Press’e “Pickup kamyonumuz aniden sarsıldı, lastiğimiz patladı sandım,” dedi.
Sosmeña, “Sarsıntı çok güçlüydü ve insanlar evlerinden fırlayıp sokaklara koştu,” diye ekledi.
Merkez üssü Mindanao açıklarında
Davao Occidental eyaletindeki Malita kasabasında, hindistan cevizi ağaçlarıyla çevrili bir okul bahçesinde bayrak töreni için toplanan 100’den fazla öğrenci ve bir düzine öğretmen, yaz tatilinden sonraki ilk okul gününde depreme yakalandı.
Okul müdürü Rosavel Cachuela, “Okulun ilk günündeki heyecanları travmaya dönüştü,” dedi. Bazı öğrenciler panikle bağırıp ağladı ancak çoğu yerinde oturmayı sürdürdü ve bu sayede yaralanma olmadı. Bir motosiklet, bir sundurmanın çökmesiyle hasar gördü.
General Santos’ta, 700.000’den fazla nüfusa sahip ve ton balığı ihracat merkezi olan liman kentinde en az 12 kişi kayıp. Yetkililer, çöken veya ağır hasar gören süpermarket, depo, okul ve diğer küçük binalarda mahsur kalmış olabilecek kişileri aramak için ekiplerin seferber edildiğini söyledi. General Santos uluslararası havaalanı geçici olarak kapatıldı ve 17 iç hat uçuşu iptal edildi.
Deprem, Filipin takımadalarının en kalabalık ikinci adası olan Mindanao açıklarında meydana geldi. Bacolcol’a göre deprem, Sarangani eyaletindeki Maasim kasabasının 32 kilometre güneybatısında, 33 kilometre derinlikte gerçekleşti.
Hasar ve kayıpların değerlendirilmesi
Başkan Ferdinand Marcos Jr., derslerin iptal edilmesini ve afet müdahale kurumlarının derhal çalışmaya başlamasını emretti: “Ulusal hükümet harekete geçti ve Mindanao’yu geride bırakmayacağız.”
Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi, depremin ardından yaklaşık beş saat içinde tsunami tehdidinin büyük ölçüde geçtiğini açıkladı. Filipin yetkilileri de öğleden sonra tsunami uyarısını kaldırdı. Zamboanga del Sur eyaletindeki bir sahil köyünde deniz üstüne kurulu altı baraka hasar gördü.
Sarangani’deki heyelan dışında, diğer ölümlerin çoğu çöken binalar ve düşen enkaz nedeniyle meydana geldi; bunlar arasında hasar gören bir cami de vardı. Ölümler Güney Cotabato, Davao Occidental ve Balut Adası’nda da bildirildi.
Manila’daki DZRH radyo ağı, eyalet istasyonunun bulunduğu dört katlı ticari binanın kısmen çöktüğünü, personelin ise yaralanmadan zemin kata kaçtığını bildirdi.
Tsunami dalgaları 1 metreye ulaştı
Sultan Kudarat ve Sarangani eyaletlerinde 1 metre yüksekliğinde dalgalar ölçüldü. Kiamba kasabasında bir ara 1,4 metreye (4,6 feet) ulaşan dalga kaydedildi.
Deprem, Malezya’nın Borneo adasındaki Sabah eyaletinde de hissedildi. Endonezya’nın Sulawesi adası açıklarında 83 santimetre (2,7 feet) tsunami ölçüldü. Palau’da 30 santimetre (1 foot) dalga kaydedildi. Japonya Meteoroloji Ajansı, Chichijima adasında ve Kushimoto kasabasında 20 santimetreye (7,8 inç) kadar dalgalar tespit edildiğini açıkladı.
Filipinler, Pasifik “Ateş Çemberi” üzerinde bulunduğu için dünyanın en çok afet yaşayan ülkelerinden biridir. Takımadalar her yıl yaklaşık 20 tayfun ve tropikal fırtına ile sarsılıyor; ayrıca sık sık depremler ve volkanik patlamalar meydana geliyor.
AP News
