Proje büyük oranda ve “fiilen sona ermiş durumda”
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un yakın kaynaklara göre projenin yeniden canlandırılmasından ziyade başarısızlıkla sonuçlanmasının daha olası olduğunu söyledi.
Fransa, Almanya ve İspanya arasında geliştirilen ve uzun süredir sorunlarla boğuşan Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (Future Combat Air System – FCAS), Paris ve Berlin’deki dört Avrupalı yetkilinin verdiği bilgilere göre çöküşün eşiğinde.
Macron’un yaklaşımına yakın bir yetkili Cuma günü yaptığı açıklamada, “[Projenin] bittiğine dair bir açıklama, yeniden başlatılmasından daha olası” dedi.
Savunma politikası alanında çalışan bir Fransız milletvekili de bunu ayrı bir değerlendirmeyle doğruladı. Milletvekili, “FCAS öldü, bunu herkes biliyor ama kimse söylemek istemiyor” ifadelerini kullandı.
Üç ülkenin, altıncı nesil bir savaş uçağı — buna eşlik edecek insansız hava araçları ve bir muharebe bulutu ile birlikte — geliştirmeyi amaçlayan amiral gemisi niteliğindeki programının başarısızlığa uğraması, Fransız Cumhurbaşkanı için büyük bir siyasi darbe anlamına gelir.
Macron projeyi 2017 yılında dönemin Almanya Şansölyesi Angela Merkel ile birlikte bizzat başlatmıştı. Ancak proje, sanayi kaynaklı anlaşmazlıklar nedeniyle neredeyse bir yıldır felç olmuş durumda ve bu durum aylar boyunca geleceğine ilişkin spekülasyonlara yol açtı.
Aynı yetkili, bu yazıda alıntılanan diğer isimler gibi program hakkında açık konuşabilmesi için anonimlik şartıyla, “Bu kötü bir sinyal olur — bu yüzden Macron projeyi kurtarmak için bastırıyor” dedi.
Alman hükümetinin basın ofisi ile Fransa Savunma Bakanlığı, FCAS projesinin yakın zamanda sona erebileceği ihtimaline ilişkin medyanın yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.
Buna karşın Fransız yetkililer, projeyi hâlâ sürdürmek istediklerini kamuoyu önünde vurguluyor. Fransa’nın yeni silah tedarik ajansı başkanı Patrick Pailloux, bu hafta gazetecilere yaptığı açıklamada,
“Bu programı kurtarmak için elimizden gelen her şeyi yapıyoruz. Nasıl bir sonuca varacağımızı göreceğiz” dedi.
FCAS etrafındaki sorunlar, Avrupa’nın yeniden silahlanmaya hız verdiği, Rusya’nın yeniden güç kazandığı ve ABD’nin askerî olarak geri çekildiği bir dönemde, Avrupa savunma sanayi iş birliğinin karşı karşıya olduğu zorlukları da gözler önüne seriyor.
İnsanlı savaş uçağı, Dassault ile Airbus arasında liderlik, teknoloji ve iş paylaşımı konularında yaşanan sert sanayi anlaşmazlıklarının merkezinde yer alıyor ve bu ihtilafların çözümüne dair güçlü bir işaret bulunmuyor.
Dassault, FCAS projesinin kilit bileşenlerinden biri olan Yeni Nesil Savaş Uçağı (Next Generation Fighter – NGF)’nin geliştirilmesi üzerinde daha fazla kontrol talep ediyor.
Fransa ve Almanya aylar boyunca aralarındaki anlaşmazlıkları gidermeye çalıştı. Bunu yapmak için geçen yıl 17 Aralıktarihini son tarih olarak belirlemişlerdi, ancak bu süreyi bir çözüm bulamadan kaçırdılar.
Bu karamsar değerlendirme, Berlin’in perde arkasında dramatik bir politika değişikliğini tarttığı bir döneme denk geliyor.
Alman hükümeti ve sanayi çevrelerinden, düşünce sürecine aşina yetkililere göre, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, insanlı savaş uçağı bileşeninin iki ayrı ulusal savaş uçağına bölünmesinden — ve daha yakın zamanda — Almanya’nın projeye katılımını tamamen sona erdirmesine kadar uzanan bir dizi seçeneği değerlendirdi.
Savunma alanında çalışan iki Alman yetkiliye göre Merz, bu düşüncelerini Paris’i ziyaret eden elçilere iletti; ancak Berlin, bu tür bir haberi nasıl açıklayacağı konusunda hâlâ zorlanıyor.
FCAS etrafındaki çalkantı, dikkatleri rakip proje olan ve İtalya, Birleşik Krallık ve Japonya liderliğinde yürütülen Küresel Muharebe Hava Programı (Global Combat Air Programme – GCAP) üzerine yoğunlaştırdı.
Görüşmelere aşina iki Avrupalı savunma yetkilisi, Berlin’in rakip savaş uçağı programına katılımın nasıl görünebileceğini sessizce araştırdığını belirtti.
İtalyan gazetesi Corriere della Sera’ya göre, Başbakan Giorgia Meloni, geçen ay Merz’in Berlin’in GCAP’e olası katılımını gündeme getirdiği bir görüşmede, Almanya’nın projeye katılmasına açık olduğunu ifade etti.
Le Parisien’in aktardığına göre, Almanya’nın Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya liderliğindeki rakip Global Combat Air Programme’a katılmayı değerlendirdiğine dair haberlerin ardından, Fransız Cumhurbaşkanı Merz’e bir mektup yazarak FCAS konusundaki görüşünü sordu.
İki liderin, bu hafta yapılacak gayriresmî Avrupa Konseyi toplantısının kulislerinde projeyi ele alabileceği belirtiliyor.
Berlin’deki Alman yetkililer ise, savaş uçağının iki ayrı platforma bölünmesi ihtimali olsa bile, Almanya’nın proje kapsamındaki bazı unsurları — özellikle ortak muharebe bulutu ve diğer paylaşılan sistemleri — korumak istediğinde ısrar ediyor.
Politico
