Google AI Overviews sağlık sorgularında tıbbi sitelerden daha çok YouTube’a atıf yapıyor, araştırma gösteriyor

AI Overviews’in “kendinden emin otoritesi” halk sağlığını nasıl riske atıyor

Bir araştırmaya göre Google’ın arama özelliği AI Overviews, sağlık durumlarıyla ilgili soruları yanıtlarken herhangi bir tıbbi web sitesinden daha fazla YouTube’a atıf yapıyor. Bu bulgu, ayda 2 milyar kişi tarafından görülen bir araç hakkında yeni soru işaretleri yaratıyor.

Şirket, arama sonuçlarının en üstünde görünen ve kullanıcıların sorularını üretken yapay zekâ ile yanıtlayan AI özetlerinin “güvenilir” olduğunu ve Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ile Mayo Clinic gibi saygın tıbbi kaynaklara atıfta bulunduğunu söylüyor.

Ancak Berlin’den yapılan Google aramaları kullanılarak elde edilen ve 50 binden fazla sağlık sorgusuna verilen yanıtları analiz eden bir çalışma, en çok atıf yapılan kaynağın YouTube olduğunu ortaya koydu. 

Video paylaşım platformu, Google’ın kendisinden sonra dünyanın en çok ziyaret edilen ikinci internet sitesi ve Google’a ait.

Arama motoru optimizasyonu platformu SE Ranking’deki araştırmacılar, YouTube’un tüm AI Overview atıflarının %4,43’ünü oluşturduğunu buldu. Araştırmacılara göre hiçbir hastane ağı, devlet sağlık portalı, tıp derneği ya da akademik kurum bu sayıya yaklaşamadı.

Araştırmacılar, “Bu önemli çünkü YouTube bir tıbbi yayıncı değildir,” diye yazdı. “Genel amaçlı bir video platformudur. Oraya herkes içerik yükleyebilir (örneğin uzman hekimler, hastane kanalları; ama aynı zamanda wellness influencer’ları, yaşam koçları ve hiç tıbbi eğitimi olmayan içerik üreticileri).”

Google, Guardian’a yaptığı açıklamada AI Overviews’in formatından bağımsız olarak saygın kaynaklardan yüksek kaliteli içerikleri öne çıkarmak üzere tasarlandığını ve YouTube’da çeşitli güvenilir sağlık otoriteleri ile lisanslı tıp profesyonelleri tarafından üretilmiş içeriklerin bulunduğunu söyledi. 

Şirket, araştırmanın Almanya’da Almanca sorgular kullanılarak yapıldığı için bulguların diğer bölgelere genellenemeyeceğini belirtti.

Bu araştırma, Guardian’ın Google AI Overviews yanıtlarında yer alan yanlış ve yanıltıcı sağlık bilgilerinin insanları zarara uğratma riski taşıdığını ortaya koyan bir incelemesinin ardından geldi.

Uzmanların “tehlikeli” ve “endişe verici” olarak nitelendirdiği bir vakada Google, hayati öneme sahip karaciğer fonksiyon testleri hakkında uydurma bilgiler sundu. 

Bu durum, ciddi karaciğer hastalığı olan kişilerin yanlışlıkla sağlıklı olduklarını düşünmelerine yol açabilirdi. Şirket daha sonra bazı — ancak tümü değil — tıbbi aramalar için AI Overviews’i kaldırdı.

SE Ranking çalışması, AI Overviews’in yanıt üretirken hangi kaynaklara dayandığını görmek için 50.807 sağlıkla ilgili istemi ve anahtar kelimeyi analiz etti.

Araştırmacılar Almanya’yı seçti; çünkü ülkenin sağlık sistemi Alman ve AB direktifleri, standartları ve güvenlik düzenlemelerinin bir karışımıyla sıkı biçimde düzenleniyor. 

“Eğer AI sistemleri böyle bir ortamda bile tıbbi olmayan ya da otorite kabul edilmeyen kaynaklara yoğun biçimde dayanıyorsa, bu sorunun tek bir ülkeyle sınırlı olmayabileceğini düşündürür,” diye yazdılar.

Araştırmacılara göre AI Overviews, sağlık aramalarının %82’sinden fazlasında ortaya çıktı. Sağlıkla ilgili yanıtlar için en sık hangi kaynaklara dayanıldığını incelediklerinde ise bir sonuç hemen öne çıktı.

Toplam 465.823 atıfın 20.621’iyle en çok atıf yapılan alan adı YouTube oldu. İkinci sırada 14.158 atıf (%3,04) ile NDR.de yer aldı. 

• Alman kamu yayıncısı, haber, belgesel ve eğlence içeriklerinin yanı sıra sağlıkla ilgili içerikler de üretiyor. Üçüncü sırada 9.711 atıf (%2,08) ile tıbbi referans sitesi Msdmanuals.com bulunuyor.
• Dördüncü sırada Almanya’nın en büyük tüketici sağlık portalı Netdoktor.de (7.519 atıf, %1,61), beşinci sırada ise doktorlar için bir kariyer platformu olan Praktischarzt.de (7.145 atıf, %1,53) yer aldı.

Araştırmacılar çalışmalarının sınırlılıklarını da kabul etti. Çalışma, Aralık 2025’te tek seferlik bir anlık görüntü olarak, Almanya’daki kullanıcıların sağlık bilgisi arama biçimlerini yansıtan Almanca sorgularla gerçekleştirildi.

Sonuçlar zamanla, bölgeye göre ve soruların ifade ediliş biçimine bağlı olarak değişebilir. Ancak bu çekincelere rağmen bulgular yine de endişe yarattı.

Araştırmaya dahil olmayan, Basel Üniversitesi’nde yapay zekâ, sağlık ve hukuk alanında uzmanlaşmış bir araştırmacı olan Hannah van Kolfschooten, şöyle dedi:

• “Bu çalışma, AI Overviews’in sağlık alanında yarattığı risklerin anekdot niteliğinde değil, yapısal olduğuna dair ampirik kanıtlar sunuyor. Google’ın yanıltıcı ya da zararlı sağlık çıktılarının nadir vakalar olduğunu savunması giderek zorlaşıyor.
• “Bulgular bu risklerin AI Overviews’in tasarımına gömülü olduğunu gösteriyor. Özellikle kamu sağlığı otoriteleri ya da tıbbi kurumlar yerine YouTube’a yoğun biçimde dayanılması, sağlık bilgisinde tıbbi güvenilirlikten ziyade görünürlük ve popülerliğin temel belirleyici olduğunu düşündürüyor.”

Bir Google sözcüsü şunları söyledi

“AI Overviews’in güvenilmez bilgi sunduğu iması, raporun kendi verileriyle çürütülmektedir; bu veriler, AI Overviews’te en çok atıf yapılan alan adlarının saygın web siteleri olduğunu göstermektedir. Ayrıca yayımlanan bulgulardan gördüğümüz kadarıyla AI Overviews, hastaneler ve kliniklerden gelen uzman YouTube içeriklerine atıf yapmaktadır.”

Google, çalışmanın en çok atıf yapılan 25 YouTube videosunun %96’sının tıbbi kanallardan geldiğini gösterdiğini söyledi. 

Ancak araştırmacılar, bu videoların sağlıkla ilgili AI Overviews atıflarında yer alan tüm YouTube bağlantılarının %1’inden daha azını temsil ettiği uyarısında bulundu. Araştırmacılar bu konuda temel saptamalarını paylaştı. Buna göre; 

• “Bunların çoğu (25 videodan 24’ü) hastaneler, klinikler ve sağlık kuruluşları gibi tıbbi içerik üreten kanallardan geliyor. Ayrıca 25 videonun 21’i içeriğin lisanslı ya da güvenilir bir kaynak tarafından oluşturulduğunu açıkça belirtiyor.
• “Dolayısıyla ilk bakışta oldukça güven verici görünüyor. Ancak bu 25 videonun, AI Overviews’in sağlıkla ilgili atıf yaptığı tüm YouTube bağlantılarının yalnızca çok küçük bir bölümünü ( %1’den azını ) oluşturduğunu unutmamak gerekiyor. Geri kalan videolarda durum çok farklı olabilir.”

The Guardian