Influencer’lar yeni özellik nedeniyle Instagram’a tepkili
Sosyal medya platformu Instagram, henüz test aşamasında olan “Shop the Look” (Görünümü Satın Al) adlı yeni bir özellik uygulamaya koydu.
Bu araç, içerik üreticilerinin paylaştığı görsellerle bağlantılı ürünler öneriyor — ancak üreticilere ne haber veriliyor ne de herhangi bir ödeme yapılıyor.
Nisan 2011’de içerik üreticisi Julia Berolzheimer Instagram hesabını ve blogunu başlattı. Aradan geçen 15 yılı aşkın sürede, doygun ve rekabetçi bir alanda önemli bir konuma ulaştı.
Instagram’da yaklaşık 1,5 milyon takipçisi bulunan Berolzheimer, Substack’te de moda ve güzellik kategorisinde en etkili 10 yazardan biri olarak gösteriliyor.
Bu nedenle Şubat ayında Substack’te yayımladığı “Instagram içeriğimizi çalıp taklit ürünler satıyor — sıradaki siz olabilirsiniz” başlıklı uzun yazı hızla viral oldu.
Berolzheimer’a göre platform, onun paylaştığı görselleri kullanarak kendi adına ürün satışı yaptı.
“Shop the Look” butonu aracılığıyla uygulama, görseldeki stile benzer ürünler öneriyor. Ancak sorun şu: Bu ürünler influencer tarafından önerilmiyor; doğrudan platformun kendisi tarafından, yapay zekâ ile oluşturuluyor.
Berolzheimer şöyle yazıyor:
“Takipçiler bu butona tıkladığında Instagram onlara yapay zekâ tarafından oluşturulmuş ürün önerileri sunuyor. Bunlar benim yönlendirme linklerim değil. Benim seçtiğim markalar değil. Önereceğim ürünler değil.”
Kendi stilinin sevdiği ve desteklediği tasarımcılardan özenle seçilmiş parçalardan oluştuğunu belirten içerik üreticisi, platformun sunduğu önerilerin ise “ucuz taklitler ve hiç duymadığı markalara ait rastgele ürünler” olduğunu söylüyor.
Bu durumdan bir takipçisinin uyarısıyla haberdar olan Berolzheimer, bunun tekil bir olay değil, sınırlı kullanıcılar üzerinde test edilen yeni bir özellik olduğunu fark etti.
Ayrıca bu sistem üzerinden satış yapılması durumunda kendisine hiçbir gelir aktarılmadığını da vurguladı:
“Görsellerimi kendi kârları için kullanıyorlar.”
Hukuki gri alan
Meta’nın kullanım şartlarına göre, platforma yüklenen görsel ve videoların mülkiyeti kullanıcıya ait. Ancak şirket, bu içerikleri kullanmak için geniş bir “izin” hakkını saklı tutuyor.
Bununla birlikte teknoloji hukuku uzmanı Ofelia Tejerina’ya göre, üçüncü kişilerin görselleri üzerinden ticari faaliyet yürütmek ciddi bir tartışma konusu.
Kullanıcılar her zaman “rıza geri çekme” veya “veri işlenmesine itiraz etme” hakkına sahip. Ayrıca bu tür kullanım şartlarının çoğu zaman uzun ve belirsiz olması, hukuki geçerliliğini de tartışmalı hale getirebiliyor.
Güvenilirlik tartışması
Yaşananlar, medya kuruluşlarının da dikkatini çekti. Bloomberg, bu özelliğin içerik üreticilerinin güvenilirliğine zarar verebileceğini yazdı.
Dijital pazarlama uzmanı Sergio Magán, Instagram gelirlerinin %95’ten fazlasının reklamdan geldiğini belirterek, kullanıcıların platformdaki alışveriş linklerine güvenini kaybetmesinin ciddi bir risk oluşturduğunu ifade etti.
Puck ise bu durumu “Shop the Look savaşı” olarak nitelendirdi.
Haberde, benzer uygulamaların Pinterest gibi platformlarda daha önce kullanıldığına dikkat çekildi. Ancak Meta’nın bu testlerde satışlardan komisyon almadığı da belirtildi.
Buna rağmen “Shop the Look” ifadesinin influencer kültürüne ait olması, kullanıcıların bu önerilerin içerik üreticisi tarafından yapıldığını düşünmesine yol açabiliyor.
Yapay zekâ ve sahte ürün sorunu
Yeni araç, Instagram’da yapay zekânın kullanımının yalnızca bir örneği.
Magán’a göre platform, yapay zekâyı hem kullanıcıya açık yaratıcı araçlarda hem de görünmeyen algoritmik öneri sistemlerinde kullanıyor.
Ancak eleştirilerin bir diğer boyutu, önerilen ürünlerin bazılarının sahte olması. Sosyal medya uzun süredir taklit ürünlerin satışı için bir zemin oluşturuyor.
Marka koruma kuruluşu Andema’nın genel müdürü Gerard Guiu, yapay zekâ destekli bu tür araçların durumu daha karmaşık hale getirdiğini belirtiyor:
“Bu tür araçlar, gerçek ürün ile taklit ürün arasında ayrım yapmıyor. Kullanıcılara alternatifler sunuyor ama bunların orijinal olup olmadığını belirtmiyor.”
Meta ne diyor?
Meta, bu özelliğin yalnızca ABD ve Kanada’da sınırlı bir test olduğunu açıkladı:
“Bu deneyim, kullanıcıların ilgi alanlarına uygun ürünleri keşfetmesine yardımcı olmak için tasarlandı. Pazar geri bildirimlerini dikkate almaya devam edeceğiz.”
Dolayısıyla bu özelliğin tamamen kaldırılması beklenmiyor.
Instagram doyuma mı ulaştı?
Son yıllarda Instagram, içerik üreticilerine ve performans odaklı sistemlere yöneldi. Örneğin kısa süre önce Reels içeriklerine “affiliate link” (satış ortaklığı bağlantısı) ekleme özelliği getirildi.
Ancak Metricool’un 2026 Sosyal Medya Araştırması’na göre platformda ciddi bir doygunluk söz konusu.
2025’te 3 milyar aylık kullanıcıyı aşan Instagram’da içerik üretimi hızla artarken, erişim ve etkileşim oranlarında düşüş gözlemlendi.
Bu da şu soruyu gündeme getiriyor:
Dünyaya kendimizi sunma biçimimizi değiştiren bu platform, gerileme dönemine mi giriyor?
El Pais
