Düşünce ve duyguları yazıya dökme tarihinin, bu keşfi yapan arkeologları şaşırtacak şekilde, daha önce inanılandan on binlerce yıl daha eski olabileceği belirtiliyor.
Araştırmacılar, Almanya’daki mağaralarda bulunan ve 45.000 yıl öncesine tarihlenen mamut dişleri gibi nesneler üzerindeki çizgiler, çentikler, noktalar ve çarpı işaretlerinde anlam örüntüleri tespit etti.
Geleneksel olarak tarihçiler, ilk yazılı kelimeleri yaklaşık 5.000 yıl önce antik Irak’ta, yani Mezopotamya’da oluşturulan proto-çivi yazısı metinlerine tarihlendirir.
Almanya’daki sembollerin kesin anlamı ise hâlâ gizemini koruyor. Nesneler, Homo sapiens’in Afrika’dan Avrupa’ya göç ederek Neandertallerle etkileşime girmesinden hemen öncesine ait.
Şimdiye kadar yazının MÖ 3000 civarında Mezopotamya’da geliştiği, ardından Mısır’da hiyerogliflerin ve daha sonra Çin ile Mezoamerika’da yazı sistemlerinin ortaya çıktığı düşünülüyordu.
Yeni araştırmanın yazarlarından Saarland Üniversitesi’nden Prof. Christian Bentz, “Taş Devri işaret dizileri, yazıya erken bir alternatif niteliğinde,” diyor.
Berlin Tarih Öncesi ve Erken Tarih Müzesi’nden araştırmacı Ewa Dutkiewicz’e göre çalışma, Taş Devri insanlarının modern insanlar kadar zeki olduğunu gösteriyor.
Dutkiewicz, “Şimdiye kadar, çok çeşitli eserler üzerindeki sembol dizileri açısından bulunabileceklerin yalnızca yüzeyini kazıdık,” diyor.
Ekip, “yazının DNA’sı” olarak adlandırdıkları yapıyı ortaya çıkarmak için 260 nesne üzerindeki 3.000’den fazla işareti analiz etti.
Bazı nesneler, Almanya’nın güneyindeki Baden-Württemberg eyaletinde bulunan ve 37 kilometre uzunluğundaki Lonetal adlı mağara sisteminden geliyor. Araştırmacılar, mamut dişinden oyulmuş küçük bir mamut figürü üzerinde dikkatle işlenmiş çarpı ve nokta sıralarını inceledi.
Ayrıca Achtal vadisindeki Geißenklösterle Mağarası’ndan “adorant” olarak adlandırılan bir eser üzerinde — aslan-insan figürü tasvir eden fildişi bir plaka — nokta ve çentik sıralarını tespit ettiler.
Araştırmacılar, özellikle figürün sırtındaki noktalar olmak üzere işaretlerin düzeninin, bu örüntülerin bir iletişim işlevi gördüğünü gösterdiğine inanıyor.
Araştırmacılar, Taş Devri insanlarının mesaj iletmek, anlam aktarmak ve düşüncelerini ifade etmek amacıyla bu sembolleri bilinçli olarak oyduğunu düşünüyor.
Bentz, “Sonuçlarımız ayrıca Paleolitik dönemin avcı-toplayıcılarının, antik Mezopotamya’daki en erken proto-çivi yazısı tabletlerle istatistiksel olarak karşılaştırılabilir bilgi yoğunluğuna sahip bir sembol sistemi geliştirdiğini gösteriyor — üstelik bundan tam 40.000 yıl önce,” diyor.
Anlamı bulmanın ipucunun sembollerin yoğunluğunda olduğu belirtiliyor. Bentz’e göre işaretlerde yüksek tekrar oranı ve sonraki sembollerde öngörülebilirlik tespit edildi; bu durum “çok daha sonraki proto-çivi yazısıyla karşılaştırılabilir.”
Figürinlerde aletlere kıyasla daha yoğun örüntüler bulundu.
Ekip, bunun Paleolitik insanlar için bilgi iletmenin çok önemli olduğunu gösterdiğini söylüyor.
Dutkiewicz, “Usta zanaatkârlardı. Nesneleri yanlarında taşıdıklarını anlayabiliyorsunuz. Birçoğu elde çok iyi duruyor, avuca tam oturacak doğru boyutta,” diyor.
Araştırma PNAS dergisinde yayımlandı.
BBC
Haber Galerisi
