İspanya'nın aşırı sağı: 'yeni punk'

İspanya'nın aşırı sağcı Vox partisi, Kasım ayındaki erken seçim öncesinde genç seçmenler arasında zemin kazanıyor ve uzun süredir ana akım partilerin egemenliğinde olan bir ülkede geleneksel oy verme kalıplarına meydan okuyor.

İspanya'da seçimler beş haftadan kısa bir süre içinde yapılacak ve anketler iktidardaki Sosyalist Parti (PSOE) için zorlu bir seçime işaret ediyor.

Son anketler, ana muhalefet Halk Partisi'ni (PP) yaklaşık %32, PSOE'yi %28 ve Vox'u %19 oranında gösteriyor ve PP-Vox koalisyonu olasılığını gündeme getiriyor.

Azınlık hükümetini yöneten PSOE'nin başbakanı Pedro Sánchez, parlamentoda "daha geniş bir ilerici çoğunluk" elde etmek için erken seçim çağrısında bulundu. Ancak, genç seçmenler arasında durum daha karmaşık.

İspanya'nın kamuoyu yoklama şirketi CIS'e göre, 18-24 yaş arası genç seçmenlerin %19'u PSOE'ye, %15,6 ile Vox'a ve %11,9 ile PP'ye oy vermeyi planlıyor. Bu demografik grubun büyük bir kısmı kararsız veya oy kullanmaktan kaçınmayı planlıyor.

Kasım ayında 1,6 milyondan fazla İspanyol ilk kez genel seçimlerde oy kullanma hakkına sahip olacak. El Confidencial için IMOP tarafından yapılan özel bir anket, bu yeni seçmenlerin %26,9'unun (430.000'den fazla) Vox'u desteklemeyi planladığını gösteriyor.

%22'lik payla PSOE ve yeniden yapılandırılmış solcu Geniş Cephe koalisyonu'nu takip eden PP, bu yeni seçmenler arasında sadece %9'luk bir paya sahip olacak.

Öfkeli seçmenler

2023 seçim sonuçlarıyla karşılaştırıldığında, PP istikrarlı kalırken, PSOE zemin kaybetti ve Vox yükselişe geçti.

Son dört bölgesel seçimde, Santiago Abascal'ın göçmen karşıtı partisi oyların %16 ile %19'unu alarak PP'yi zorlu koalisyon görüşmelerine zorladı.

Vox'un kurulu düzene karşı mesajı özellikle genç seçmenler arasında yankı buluyor gibi görünüyor.

Siyasi analist Javier Sánchez González, verdiği demeçte, "Vatandaşların yaygın hoşnutsuzluğu ve kurumlara ve yönetenlere -PSOE ve PP'ye- duyulan memnuniyetsizlik, Vox tarafından ele geçiriliyor" dedi.

Sekiz yıldır iktidarda olan Sánchez'in PSOE'si, hükümetine ve iç çevresine yakın isimlerin karıştığı yolsuzluk skandalları ve Temmuz ayındaki Ceuta sınır istilası da dahil olmak üzere artan krizlerle sarsıldı. 

González, verdiği demeçte, PSOE'nin yolsuzluk skandalları kamuoyunda ne kadar çok yer edinirse, genç seçmenlerin de PP'ye değil, Vox'a yöneldiğini söyledi. PP'nin yolsuzluk skandalları, 2018'de son başbakanı Mariano Rajoy'u devirmişti.

“PP'nin bir sorunu var: farklı bir şey olarak algılanmıyor.”

González, 2015'te hayal kırıklığının sol kanat Podemos hareketinin yükselişini körüklediği durumun aksine, bugün genç İspanyollar arasında protesto oylarının giderek sağa kaydığını söyledi.

Yine de, Vox'un artan etkisi, 1936-1939 iç savaşının ve Francisco Franco'nun neredeyse kırk yıllık diktatörlüğünün mirasıyla hâlâ boğuşan bir ülkede son derece kutuplaştırıcı bir konu olmaya devam ediyor.

Analist, "Birçok genç Vox'u yeraltı bir hareket, neredeyse yasaklanmış ve giderek onlara daha çekici gelen bir şey olarak görüyor," dedi. "Aşırı sağ olmak 'yeni punk'."

Rapporteur