Fransa Cumhurbaşkanı’nın konuşması, Rusya’ya dair endişeler ve ABD’nin nükleer şemsiyesinin güvenilirliğindeki belirsizlikler nedeniyle Avrupalı ortaklar tarafından yakından bekleniyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Pazartesi günü Ile Longue denizaltı üssünde yapacağı ve Fransız nükleer silahlarının Avrupalı müttefikleri nasıl koruyabileceğini açıklığa kavuşturması beklenen konuşmasında Fransa'nın nükleer caydırıcılık doktrinini özetleyecek.
Önümüzdeki pazartesi günü Fransa'nın kuzeybatısında yer alan ve ülkenin dört nükleer silahlı denizaltısına ev sahipliği yapan üste yapılması planlanan konuşma, Avrupalı liderlerin ABD Başkanı Donald Trump yönetimi altında ABD'nin güvenlik garantilerinin güvenilirliğini sorguladığı bir döneme denk geliyor.
Elysee, konuşmanın "görev süresinde önemli bir an olacağını" ve "şüphesiz bazı önemli değişim ve gelişmelerin" beklendiğini söylerken, Fransa'nın nükleer teklifinin "hiçbir şekilde NATO ile rekabet içinde olmadığını" vurguladı.
Fransız Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nde nükleer caydırıcılık uzmanı olan Heloise Fayet, "Fransız nükleer doktrininin nasıl gelişebileceği konusunda müttefikler ve ortaklardan ve belki de düşmanlardan yüksek beklentiler var" dedi.
Fayet, Pazartesi günkü konuşmanın Macron için "her şeyi açıklığa kavuşturmak ve Fransa'nın Avrupa'da daha caydırıcı bir rol oynaması için gerçek somut fikirler ve öneriler sunmak" için bir fırsat olduğunu sözlerine ekledi.
Karar Fransızların
Macron'un konuşması, Fransa'nın nükleer rolü konusunda Avrupalı ortaklarıyla bir "stratejik diyalog" önerdiği 2020 konuşmasının ardından, 2017'de seçilmesinden bu yana nükleer caydırıcılık konusunda yaptığı ikinci önemli konuşma olacak.
2020 teklifi o dönemde çok az tepki almıştı ancak Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgali ve Trump'ın ikinci döneminde ABD'nin taahhütlerine ilişkin şüphelerin yeniden ortaya çıkmasından bu yana Avrupa'nın tutumu değişti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz bu ayın başlarında Macron ile nükleer caydırıcılık konusunda "ilk görüşmeleri" yaptığını söyledi ve Alman Hava Kuvvetleri uçaklarının Fransız nükleer bombalarını taşıyabileceği teorisini kamuoyuna açıkladı.
Fransa, AB'nin tek nükleer silahlı üyesi olmaya devam ediyor ve Macron'un 2020'de Fransa'nın hayati çıkarlarını tehdit eden herhangi bir ülkeye "kabul edilemez zarar" vermek için yeterli olduğunu söylediği 300'den az savaş başlığına sahip.
Fayet nükleer silah kullanma kararını paylaşma gibi bir planlarının olmadığını vurguladı.
"Karar verme yetkisi her zaman Fransa Cumhurbaşkanı'na ait olacak ve Fransa'nın nükleer caydırıcılığının bedelini müttefiklerin ödemesi gibi bir düşünce söz konusu değil" dedi.
Fayet sözlerini şöyle sürdürdü: "Eğer bir gün ABD'nin güvenlik garantisine artık inanmamamız için bir neden olursa, hem nükleer hem de konvansiyonel tüm güçler Avrupa'dan çekilirse, bu bağlamda, evet, Fransa ve İngiltere'nin gerçekten adım atması, belki savaş başlıklarının sayısını arttırması gerekecektir, ancak bence en önemli şey ulusal yayılmayı önlemektir."
Nükleer değişim devrede
Son yıllarda nükleer silahların jeopolitik bağlamı önemli ölçüde değişti.
Rusya, 2024’te caydırıcılık politikasını gözden geçirerek olası nükleer misilleme eşiğini düşürdü. Çin ve Kuzey Kore ise nükleer cephaneliklerini genişletiyor. Öte yandan ABD, nükleer testlere yeniden başlama olasılığını değerlendiriyor.
Ekim ayında Trump, 1992’den bu yana ilk kez nükleer testlere dönme niyetinden söz etti; ancak ABD Enerji Bakanı Chris Wright, bu testlerin nükleer patlamalar içermeyeceğini açıkladı.
İngiltere, nükleer kapasiteli ABD yapımı F-35A savaş uçakları satın alma planlarını duyurdu. Böylece, 1990’larda aşamalı olarak kaldırdığı nükleer hava saldırısı kapasitesini yeniden kazanacak ve sadece denizaltı tabanlı nükleer füzelerle yetinmek zorunda kalmayacak.
Fransa’da Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Pazartesi günü yapacağı konuşma için seçilen yer ise dikkat çekici: Ülkenin dört nükleer silahlı denizaltısının bulunduğu Ile Longue üssü.
Bu adım, giderek istikrarsızlaşan bir dünyada Fransız liderlerin de nükleer güç sahibi olduğunu göstermeyi amaçlıyor. Üs, her biri birden fazla savaş başlığı taşıyabilen 16 adet M51 kıtalararası balistik füzeye ev sahipliği yapıyor.
Euro News
