Menopozun, Alzheimer hastalığında görülenlere benzer beyin değişiklikleriyle ilişkili olduğu, Birleşik Krallık’ta yapılan geniş kapsamlı bir araştırmaya göre ortaya kondu.
Araştırmacılar, hafıza ve duygularla ilişkili bölgelerdeki gri madde kaybının, kadınların genel olarak erkeklere kıyasla daha yüksek demans riskine sahip olmasını kısmen açıklayabileceğini öne sürüyor.
Bulgular, yaklaşık 125 bin kadını kapsayan bir çalışmaya dayanıyor. Bu kadınların 11 bini beyin MR taramasından geçirildi.
Psychological Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, hormon replasman tedavisinin (HRT) gri madde kaybını önlediğine dair bir bulguya rastlanmadı.
Çalışmanın kıdemli yazarı ve Cambridge Üniversitesi’nden Prof. Barbara Sahakian, şunları söyledi:
“Bu farklılıkları gördüğümüz beyin bölgeleri, Alzheimer hastalığından etkilenme eğiliminde olan bölgelerdir. Menopoz, bu kadınları ilerleyen yıllarda daha savunmasız hâle getirebilir. Bu durum her şeyi açıklamasa da, kadınlarda erkeklere kıyasla neredeyse iki kat daha fazla demans vakası görülmesini kısmen açıklamaya yardımcı olabilir.”
Beyindeki değişiklikler şu bölgelerde görüldü:
- öğrenme ve hafızada önemli rol oynayan hipokampus
- anıların oluşumu ve mekânsal yön bulma için hayati öneme sahip entorhinal korteks
- dikkat ve duyguların düzenlenmesine yardımcı olan anterior singulat korteks
- Beyaz madde ve gri madde, beyin ve omuriliğin temel bileşenleridir.
- Gri madde, nöronların hücre gövdelerinden ve yakınlardaki nöronlarla iletişim kuran kısa uzantıları olan dendritlerden oluşur.
- Beyaz madde ise nöronların, uyarıları beynin ve omuriliğin daha uzak bölgelerine ileten uzun aksonlarından oluşur.
Yardım arayışı
NHS yönergelerine göre, HRT; uyku problemleri ve sıcak basmaları gibi menopoz belirtileri için değerlendirilebilir.
Araştırmacılar, menopozun ve HRT kullanımının beyin, hafıza ve ruh hali üzerindeki etkilerinin hâlen sınırlı düzeyde anlaşıldığını belirtiyor.
Çalışma, HRT kullanan kadınların daha kötü ruh sağlığı yaşama olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Ancak bu kadınların birçoğunun, ilaca başlanmadan önce de daha kötü bir ruh sağlığına sahip olduğu belirtildi.
Eş araştırmacı Dr. Christelle Langley, menopozla birlikte ortaya çıkabilen zorlukların çeşitliliğinin kabul edilmesinin önemli olduğunu söyledi:
“Hepimizin menopoz dönemindeki kadınların yalnızca fiziksel değil, ruhsal sağlığına da daha duyarlı olmamız gerekiyor. Yaşadıklarını başkalarıyla paylaşmak ve yardım istemek utanılacak bir şey olmamalı.”
Imperial College London’dan hormon uzmanı Prof. Channa Jayasena ise şunları söyledi:
“Menopozda HRT’nin beyin sağlığı üzerindeki etkisi tartışılmaya devam eden bir konu. Kadın Sağlığı Girişimi gibi eski klinik çalışmalar bu soruya net bir yanıt veremedi. Her hâlükârda bu, Birleşik Krallık’ta milyonlarca kadını etkileyen önemli bir durum ve gelecekte yakından incelenmeyi hak ediyor.”
Alzheimer’s Society’den Michelle Dyson, Birleşik Krallık’ta Alzheimer hastalığıyla yaşayan kişilerin yaklaşık üçte ikisinin kadın olduğunu söyledi.
“Kadınların neden erkeklere kıyasla daha duyarlı olduğunu hâlâ tam olarak anlamış değiliz, ancak hormonların rol oynadığı düşünülüyor,” dedi.
“Bu büyük çalışma, menopozun beyin üzerindeki etkilerine — beyin hacminde azalma gibi fiziksel değişiklikler dâhil — dair kanıtlara yenilerini ekliyor. Ancak katılımcıların uzun vadede izlenmemesi nedeniyle, menopozla ilişkili bu beyin değişikliklerinin demans riskini gerçekten artırıp artırmadığından emin olamıyoruz.”
Dyson, düzenli egzersiz yapmanın, sigara içmemenin ve alkol tüketimini sınırlamanın demans riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini de ekledi.
BBC
