NASA, ilk görevin, Jeff Bezos’un şirketi Blue Origin tarafından gerçekleştirileceğini açıkladı
Böylece şirket, Elon Musk’ın SpaceX’inin önüne geçmiş oldu.
Washington DC’de düzenlenen basın toplantısında konuşan NASA yöneticisi Jared Isaacman, yaklaşık 20 milyar dolarlık Ay üssünün nasıl ve ne zaman kurulacağına dair ilk kapsamlı kamu açıklamasını yaptı.
Isaacman, 2026 için planlanan üç görevin ardından sistem ve ekipmanları test etmek amacıyla önümüzdeki yıllarda “bir düzineden fazla” ek görev yapılacağını söyledi. Geçen ay gerçekleştirilen ve 1972’den bu yana ilk kez dört astronotu Ay çevresine gönderen Artemis II görevinin, Ay üssü planlarını hızlandıran önemli bir katalizör olduğunu belirtti.
Isaacman, “İnsanlar yeniden gökyüzüne bakıyor, yeniden büyük şeylere inanıyor ve Amerika’nın Ay’a dönüşüne yeniden dikkat ediyor; üstelik bu kez kalıcı olmak için” dedi.
NASA’nın, Artemis II kapsülünün 10 Nisan’daki dönüşünden bu yana beklentileri karşılayamayan şirketlerle “zor görüşmeler” yaptığını da ifade etti ancak isim vermedi.
Isaacman’a göre NASA doğrudan “cam kubbeli bir Ay üssü” kurmaya başlamayacak. Bunun yerine aşamalı bir strateji izlenecek; çok sayıda iniş aracı, keşif aracı, teknoloji gösterimi ve bilimsel yük için özel sektöre talep oluşturulacak.
“1960’lardaki NASA yaklaşımını yeniden kullanıyoruz; bu büyük hayatta kalma bilimi içinde neyin işe yaradığını, neyin yaramadığını öğreniyoruz. Çünkü Ay üssü ne kadar güzel olacaksa o kadar da düşmanca bir ortam olacak” dedi.
İlk görev Blue Origin’e verildi
NASA’nın en dikkat çekici duyurusu, ilk Ay üssü görevini gerçekleştirmek üzere Blue Origin’in seçilmesi oldu. Görevin sonbahar aylarında başlaması planlanıyor.
NASA, Blue Origin’in ilk iki Ay üssü görevi için şirkete 230,4 milyon dolar destek verileceğini ancak operasyonun büyük bölümünün şirket tarafından finanse edileceğini açıkladı.
Isaacman, “Moon Base One tarihte özel sektör tarafından finanse edilen ilk Ay iniş görevi olacak” dedi.
Görev kapsamında Blue Origin’in kriyojenik motorlu kargo aracı Endurance, NASA ve özel ortaklara ait bilimsel yükleri Ay’ın güney kutbundaki Shackleton de Gerlache Ridge bölgesine taşıyacak.
NASA’ya göre görevin amacı, insanlı Ay iniş sistemleri için riskleri azaltacak kritik teknolojileri test etmek.
Blue Origin ile SpaceX hâlihazırda Artemis programı kapsamında insan taşıyacak Ay araçlarını geliştirmek için rekabet ediyor. NASA, gelecek yıl yapılacak Artemis III test görevi sırasında SpaceX’in Starship Human Landing System sistemi ile Blue Origin’in Blue Moon aracını değerlendirecek.
Yeni Ay ekonomisi
Blue Origin geçen ay New Glenn ağır yük roketinin üçüncü uçuşunda yükün yanlış yörüngeye gitmesi nedeniyle sorun yaşamıştı. Ancak şirket geçen hafta ABD Federal Havacılık İdaresi’nden yeniden uçuş izni aldı.
Hem Blue Origin hem de SpaceX, NASA ile ortak insanlı ve kargo görevleri için Kennedy Space Center çevresinde büyük tesisler inşa etti.
NASA ayrıca Ay-Mars projeleri kapsamında daha küçük özel şirketlerle de sözleşmeler imzaladı. Bunlar arasında Ay keşif araçları geliştiren Lunar Outpost ve geçen yıl Blue Ghost iniş aracıyla Ay’a başarılı iniş gerçekleştiren ilk özel şirket olan Firefly Aerospace de bulunuyor.
NASA’nın çarşamba günü yayımladığı yeni Ay üssü internet sitesinde, 2029-2032 yılları arasında “operasyonel kapasiteye sahip” bir üssün kurulmasının hedeflendiği belirtildi. 2032 sonrası için ise “yarı kalıcı insan varlığı” planlanıyor.
Trump’ın uzay vizyonu
Ay üssü projesi, Donald Trump yönetiminin ulusal uzay politikasının önemli parçalarından biri olarak görülüyor. Bu politika, Çin’den önce Ay’a yeniden insan gönderilmesini, kalıcı yaşanabilir bir Ay üssü kurulmasını ve nükleer uzay reaktörü geliştirilmesini içeriyor.
NASA’ya göre özel sektör ortaklıkları, vergi mükellefleri üzerindeki maliyeti azaltırken aynı zamanda binlerce yeni iş yaratabilecek sürdürülebilir bir uzay ekonomisinin oluşmasına katkı sağlayacak.
Isaacman, Artemis II görevi sırasında dünyanın “durup dikkat kesildiğini” söyledi ve Ay üssü planlarının “yeni bir keşif çağını” başlatmasını umduğunu ifade etti.
“Bize sık sık neden astronotlarımızı uzayın ya da Ay yüzeyinin bu kadar sert, tehlikeli ve acımasız ortamına büyük maliyetlerle gönderdiğimiz soruluyor” diyen Isaacman, sözlerini şöyle tamamladı:
“Oraya ulaşırken geliştireceğimiz teknoloji, elde edeceğimiz bilimsel bilgi ve Dünya’daki yaşamı iyileştirecek keşifler için gidiyoruz. İnsanlığı bu büyük macerada ileri taşımak, gelecek nesillere bizden daha iyisini yapmaları için ilham vermek ve açık olmak gerekirse, bir sonraki kaçınılmaz hedefimize gitmek için gerekli becerileri kazanmak adına gidiyoruz.”
The Guardian
