NATO'dan Baltık hattında "Gotland" Hamlesi

Askerî planlamacılar, Baltık Denizi’nin ortasında yer alan ve Rusya’nın ağır şekilde silahlandırılmış Kaliningrad bölgesine yalnızca 300 kilometre uzaklıktaki adayı ittifakın en hassas cephelerinden biri olarak değerlendiriyor.

Rus saldırganlığı, hibrit operasyonlar ve ABD’nin Avrupa güvenliğine bağlılığı konusundaki belirsizliklerin artmasıyla birlikte Sweden ve NATO müttefikleri Gotland’ı yeniden askerî üs hâline getirmek için yoğun hazırlık yürütüyor.

Geçen hafta İsveç, 2024’te NATO’ya katılmasının ardından adadaki ilk NATO koordineli tatbikatını tamamladı. 13 ülkeden yaklaşık 18 bin asker, Gotland’ın geniş düzlüklerinde olası bir Rus saldırısına karşı eğitim yaptı.

İsveç Genelkurmay Başkanı Michael Claesson, askerler zırhlı araçlar arasında manevra yaparken yaptığı açıklamada:

“Bir Rus saldırısı her an gerçekleşebilir,” dedi.

Tatbikat, İsveç’in karşı karşıya olduğu sorunları da ortaya koydu. Donald Trump yönetiminin NATO’dan kademeli geri çekilme eğiliminin parçası olarak ABD tatbikata katılımını azalttı. 

Eğitime katılan Ukraynalı birlikler ise drone savaşındaki üstünlüklerini göstererek İsveç zırhlı birliklerini kısa sürede etkisiz hâle getirdi. Bunun yanında İsveç, Rusya’nın tam ölçekli savaşın altında kalan hibrit saldırılarına nasıl karşılık vereceği konusunda da strateji geliştirmeye çalışıyor.

Atlantic Council Kuzey Avrupa Direktörü Anna Wieslander şunları söyledi:

“Artan Rus faaliyetleri görüyorlar… kablo kesmeleri, drone uçuşları, casusluk olayları. ABD’nin bağlılığı konusunda bu kadar belirsizlik olduğunda Rusya’nın bunu fırsat olarak görme riski artıyor.”

“Batırılamaz uçak gemisi”

Tarih boyunca Danimarka, İsveç ve kısa süreliğine Rusya arasında el değiştiren Gotland, stratejik açıdan büyük önem taşıyor.

İsveç savunma Araştırmaları Ajansı (SDRA) Başkan Yardımcısı Niklas Granholm, “Bugünkü silah sistemlerinin menzil ve konumları düşünüldüğünde Gotland’ı kontrol eden Baltık Denizi’nin büyük bölümünü kontrol eder,” dedi.

Ada, bölgedeki hava operasyonları için kritik bir merkez olması nedeniyle “batırılamaz uçak gemisi” olarak anılıyor. Gotland’dan havalanan savaş uçakları birkaç dakika içinde Baltık başkentlerine ulaşabiliyor.

Granholm’a göre Rusya adayı ele geçirip hava savunma sistemleri konuşlandırırsa Baltık ülkeleri ile Finlandiya’ya giden deniz ve hava ikmal hatlarını kesebilir ve NATO takviye birliklerini engelleyebilir. 

Buna karşılık NATO adayı elinde tuttuğu sürece Moskova’nın Baltık Denizi’ne erişimini sınırlayabilir ve uzun menzilli sistemlerle Rusya içlerini hedef alabilir.

Rus tehdidine karşı Stockholm yönetimi, yaklaşık 60 bin nüfuslu adayı hızla yeniden askerîleştiriyor. Soğuk Savaş sonrası küçültülen askerî yapı yeniden büyütülürken İsveç 200 milyon avrodan fazla altyapı yatırımı yaptı, hava savunma sistemlerini yeniden devreye aldı ve CV90 zırhlıları ile Leopard 2 tanklarına sahip bir alayı yeniden kurdu.

Gotland Alayı Komutanı Andreas Gustafsson, adadaki mevcut 4.500 askere “bir yıl içinde en az bin ek dönüşümlü asker” katılacağını söyledi. 

Ayrıca uzun menzilli topçu birliklerinin de yakında konuşlandırılmasını beklediklerini belirtti. Adanın 2028’den itibaren orta menzilli IRIS-T hava savunma sistemlerine ev sahipliği yapması planlanıyor.

Wieslander’a göre olası senaryolardan biri, Rusya’nın ticari bir gemi üzerinden gizlice asker çıkarması, aynı anda radyo sinyallerini karıştırması ve drone’larla hava savunmasını bastırması olabilir.

Buna rağmen Wieslander, İsveç’in NATO’ya katılımından sonra Gotland’ın güvenliğinin artık “iyi bir noktada” olduğunu söyledi.

Tatbikat, çok uluslu koordinasyonu test etmeyi amaçladı. Kanada ve Danimarka askerleri, Finlandiya’ya ait F-18 savaş uçakları, İngiliz keskin nişancılar, ABD ve Norveç deniz piyadeleri ile Hollanda Apache helikopterleri birlikte görev yaptı.

Frédéric de Rupilly ise İsveç’in NATO üyeliğiyle birlikte “planlarını yeniden tasarladıklarını” söyledi.

Hibrit tehditler

Gotland yalnızca doğrudan bir Rus saldırısı ihtimaline değil, artan hibrit tehditlere de hazırlanıyor.

Son 18 ayda adada kritik bir pompanın sabotajı sonrası büyük su sızıntısı yaşandı, deniz altı fiber optik kablolar kesildi ve uçaklardan ambulanslara kadar birçok sistemi etkileyen radyo karıştırmaları görüldü.

Michael Claesson hibrit saldırılardan “oldukça endişe duyduğunu” söyledi:

“Rus doktrini açık şekilde zayıflıkları ve kırılgan noktaları tespit edip bunları istismar etmeye dayanıyor.”

İsveç aynı zamanda ABD desteğinin azalması veya tamamen çekilmesi ihtimalini de hesaba katıyor. Trump son dönemde Almanya ve Polonya’daki Amerikan askerlerinin azaltılacağını açıklayarak Avrupa’da Washington’un güvenilirliği konusunda soru işaretleri yarattı.

Tatbikata ilişkin bilgi sahibi bir kaynağa göre ABD, Gotland tatbikatına gönderdiği asker sayısını önemli ölçüde azalttı. United States Army Europe and Africa ise yaklaşık 300 Amerikan askerinin yine de tatbikata katıldığını açıkladı.

ABD Deniz Piyadeleri Tabur Komutanı Travis Chamberlain ise askerî ilişkilerin güçlü kaldığını savundu:

“Kuvvetlerimiz son derece iyi çalıştı. Gücü nasıl koruyacağımız ve adadaki lojistik desteği nasıl sürdüreceğimiz konusunda çok detaylı entegrasyon planları üzerinde çalışıyoruz.”

Gayrisafi yurtiçi hasılasının yüzde 2,5’ini savunmaya ayıran ve güçlü bir savunma sanayisine sahip olan İsveç’in Gotland’ı savunmak için tamamen ABD’ye bağımlı olmadığı belirtiliyor. Ancak Wieslander’a göre Patriot PAC-3 füzeleri ve bakım-lojistik desteği gibi bazı alanlarda Washington hâlâ kritik önem taşıyor.

Drone savaşının yeni dönemi

Tatbikat aynı zamanda Ukrayna ve Rusya’nın NATO’dan daha ileride olduğu kitlesel drone savaşlarının yeni gerçekliğini de gözler önüne serdi.

Merkez Ukrayna’dan gelen ve “Tarik” kod adını kullanan 24 yaşındaki bir drone operatörü, sadece 17 Ukraynalı askerin kullandığı drone’larla İsveç birliklerini üç kez yeniden başlamak zorunda bıraktığını anlattı.

“20’ye kadar tankın saldırdığı mekanize bir senaryo vardı. Drone’umla hepsini gördüm, hedef olmaları çok kolaydı,” dedi.

Gotland Bölgesel Yönetim Başkanı Meit Fohlin ise kıyı güvenliği, polis, itfaiye, ordu, hastaneler ve enerji operatörleriyle her hafta toplantılar yaparak enerji krizi, abluka ve silahlı saldırı gibi tüm senaryolar için hazırlık yaptıklarını söyledi:

“Her şeyin üstünde olmak zorundayız.”

Andreas Gustafsson da Ukraynalı drone birimlerinden önemli dersler çıkardığını belirtti:

“Her gün kullandıkları drone sayısına şaşırdım. Çıkardığım ana sonuç şu: Drone’larla çok daha fazla eğitim yapmalıyız.”

Bazı NATO diplomatlarına göre ittifakın Gotland’a kalıcı uzun menzilli hava savunma sistemleri yerleştirmesi de değerlendirilmeli.

Michael Claesson ise asıl önemli olanın inisiyatifi Moskova’ya bırakmamak olduğunu söyledi:

“Rus ordusunun yeniden toparlanmasını bekleyip oturmamalıyız. Sürekli tetikte ve hazırlıklı olmalıyız.”

Politico