Netflix'ten 2030 Dünya Kupası teklifi
Netflix, Fox ve canlı spor yayıncılığını yeniden şekillendirebilecek 2 milyar dolarlık 2030 Dünya Kupası teklifi yapacak
Bu yılki Dünya Kupası’nın Amerika Birleşik Devletleri’ndeki yayın haklarının verilmesi süreci, mevcut hak sahibi Fox Sports’un yasal yollara başvurmasını önlemek amacıyla oldukça düşük bedelli bir anlaşmayla sonuçlanmıştı.
2030 turnuvası için bu hafta başlatılan ihale süreci ise bunun tam tersi bir tabloya sahne olacak.
Guardian gazetesinin ABD ve Avrupa’da görüştüğü medya hakları ve yayıncılık uzmanları, FIFA’nın turnuva tarihindeki en rekabetçi ve en yüksek bedelli açık artırmadan kazançlı çıkacağı konusunda hemfikir.
İhalenin 1,5 milyar dolar (1,13 milyar sterlin) ile 2 milyar dolar arasında bir bedelle sonuçlanması beklenirken, bazı uzmanlar bu gelişmenin spor ve eğlence sektörü için bir dönüm noktası olabileceğini öngörüyor.
Öte yandan, öne çıkan net bir aday da var. Deneyimli bir medya hakları alıcısı, Guardian’a verdiği demeçte, “İhaleyi Netflix’in kazanacağına bahse girerim; ne gerekiyorsa ödeyeceklerdir” ifadesini kullandı.
Birden fazla kaynak, Netflix’in; Apple TV, Disney, Amazon, YouTube ve Dazn gibi diğer dijital yayın platformlarının yanı sıra Fox, ESPN, NBC Universal ve Skydance gibi geleneksel yayıncılık devleriyle birlikte, ilk tur teklifleri için belirlenen Perşembe günkü son tarihten önce teklif sunacağını doğruladı.
Ancak Skydance, Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara satın almasının ardından uygulanan bütçe kısıtlamaları nedeniyle zorlanabilir. Netflix, ABD’deki 2027 ve 2031 Kadınlar Dünya Kupası yayın haklarını şimdiden münhasır (özel) olarak satın almış durumda.
Yayıncılık sektöründe deneyimli bir isim, “Çok çeşitli alıcılar var, dolayısıyla ortaya çıkabilecek sonuçlar da oldukça geniş bir yelpazeye yayılıyor,” diyor ve ekliyor: “Tüm medya şirketleri ve dijital yayın platformları teklif verecek. Fox’un yayın haklarını elinde tutması oldukça zorlu bir süreç olacak.”
FIFA, önemli bir değişikliğe giderek İngilizce ve İspanyolca yayın haklarını ilk kez bir arada satışa sunuyor. Bu hamle, FIFA’nın tek bir münhasır hak sahibi aradığını gösteriyor ki bu durum dijital yayın platformlarının işine gelebilir.
Fox, 2026 Dünya Kupası’nın İngilizce dilindeki münhasır yayın hakları için 485 milyon dolar; NBC Universal bünyesindeki Telemundo ise İspanyolca dilindeki haklar için 600 milyon dolar ödemişti. Turnuvanın Fas, İspanya ve Portekiz’de düzenlenecek olması nedeniyle maç saatlerinin ABD’deki izleyiciler için daha az elverişli olmasına rağmen, 2030 yılındaki bedelin çok daha yüksek olacağı kesin görünüyor.
Saat farkının yaratacağı etkinin mali karşılığını belirlemek güç olsa da, mevcut doymak bilmez talep göz önüne alındığında bu durumun çok da belirleyici olmayabileceği söylenebilir.
NBC, 2024 Paris Olimpiyatları’nın münhasır yayın hakları için yaklaşık 1,5 milyar dolar ödemiş ve karşılığında günlük ortalama 30 milyonun üzerinde izleyici sayısına ulaşmıştı; gerçi Olimpiyatlar, Dünya Kupası’na kıyasla çok daha çeşitli program içeriklerine sahipti.
FIFA, 2022 Katar Dünya Kupası’nın kış aylarına alınması nedeniyle bir telafi olarak 2015 yılında Fox ve Telemundo’ya rekabetçi olmayan bir ihale süreciyle yayın haklarını uzatma imkânı tanımıştı. Bu yaklaşım, bu yıl düzenlenen ve rekorlar kıran turnuvanın ardından daha da haklı bir zemine oturdu.
Fox’un, İspanya’nın finalde Arjantin’i uzatmalarda mağlup ettiği maça dair canlı yayını, 51,685 milyonluk zirve izleyici sayısıyla ABD tarihindeki en çok izlenen futbol yayını oldu. Dünya Kupası’ndaki beş karşılaşma ortalama 20 milyonun üzerinde izleyiciye ulaşırken, toplam 104 maçın tamamındaki ortalama izleyici sayısı 7,7 milyon olarak gerçekleşti; bu rakam, dört yıl önce Katar’daki turnuvada kaydedilenin iki katıydı.
NBC’nin dijital yayın platformu Peacock üzerinden de sunulan Telemundo yayınları, maç başına ortalama 6 milyon izleyiciye ulaştı. İspanya-Arjantin ve Meksika-İngiltere karşılaşmaları ise 23 milyonu aşan zirve izleyici sayılarıyla, ABD’deki İspanyolca yayınlar arasında tüm zamanların rekorunu kırdı.
Bu yüksek izleyici sayıları, yayıncı kuruluşlar için son derece kazançlı oldu. Reklam satış analizi şirketi Guideline’ın verilerine göre, Fox ve Telemundo turnuva boyunca yalnızca reklam gelirlerinden toplam 1,19 milyar dolar elde etti. Bu miktar, dört yıl önce Katar’daki turnuvada elde edilen gelirin neredeyse üç katına ve yayıncıların başlangıçta ödedikleri yayın hakları bedelinden daha yüksek bir tutara denk geliyor.
Yalnızca Fox, Dünya Kupası reklamlarından 835 milyon dolar gelir sağladı. Hollywood Reporter’a göre, 30 saniyelik reklam alanlarının bedeli 200.000 ile 750.000 dolar arasında değişirken, altı dakikalık su molaları ise maç başına 2 milyon ila 9 milyon dolar arasında gelir yarattı.
2026 sürecindeki koşullar nedeniyle önemli miktarda geliri kaçırmış olan FIFA, bu kez kazancını maksimize etmeye kararlı. İhale sürecinin, ABD'nin Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmasından yalnızca dört ay sonra gerçekleştirilmesi; FIFA'nın 2026'ya kadar olan dört yıllık döngüde elde ettiği 4 milyar dolarlık medya gelirinin büyük kısmını oluşturan önceki turnuvanın başarısından yararlanma girişimi olarak görülüyor.
"Hidrasyon molaları"nın (su molaları) eklenmesi, Fox gibi teklif sahiplerine reklam geliri elde edebilecekleri yeni bir alan yaratacak. FIFA ise, yaz aylarında kaçırdığı bu fırsatı telafi etmek adına, söz konusu ek reklam imkânının fiyatları yükseltmesini ve kendisinin de bu gelirden pay almasını bekliyor. Her devrede iki kez uygulanan üçer dakikalık bu molalar, ancak geçen yıl kesinleştiği için 2026 ihale belgelerinde yer almıyordu.
Bağımsız medya analisti François Godard, "Spor reklamcılığı, daha geniş kitlelere ulaşabildiği için eğlence programlarına kıyasla çok daha değerlidir," diyor ve ekliyor: "Dünya Kupası gibi tek seferlik etkinlikler, genellikle yıl geneline yayılan içerik arayışındaki abonelik tabanlı platformlar için çok verimli sonuçlar doğurmaz."
"Özellikle Fox, Dünya Kupası'na büyük ölçüde ihtiyaç duyuyor ve turnuvayla özdeşleşmiş durumda. Geleneksel yayıncılar arasında en küçük ölçekli olan Fox; haberin yanı sıra büyük oranda spora bağımlı bir yapıya sahip.
Bununla birlikte, ABD'de spor yayıncılığı pazarı, Avrupa'ya kıyasla çok daha rekabetçi. Netflix, Amazon ve YouTube gibi platformlar NFL yayın haklarını satın aldı; Apple ise Formula 1'e ciddi yatırımlar yapıyor. Dolayısıyla, bu platformlardan herhangi birinin sürece dahil olabileceğini göz ardı etmemek gerekir."
Küresel spor pazarlama ajansı IMG'nin başkanı Adam Kelly, pek çok yayın hakkı müzakeresinde masada yer alan bir isim.
Uzun süredir dijital yayın platformlarının yükselişini öngören Kelly, 2030 Dünya Kupası'nın bir dönüm noktası olabileceğini; bu etkinlikte, üst düzey bir spor organizasyonunun büyük bir pazarda ilk kez sadece bir dijital yayın platformu tarafından satın alınabileceğini düşünüyor.
IMG; Premier Lig, World Rugby ve Wimbledon dahil olmak üzere 70'ten fazla küresel spor organizasyonunun yayın haklarını pazarlama yetkisine sahip.
Netflix, 2027 ve 2031 Kadınlar Dünya Kupası'nın ABD'deki özel yayın haklarının yanı sıra, 2030 Dünya Kupası'nın İspanya'daki özel yayın haklarını da elde etti.
Şirket, hükümet düzenlemelerine uyum sağlamak amacıyla; İspanya milli takımının tüm maçlarını, her iki yarı final karşılaşmasını, final maçını ve turnuva boyunca günde en az bir maçı, İspanya'da ücretsiz yayın yapan yerel bir kanala alt lisans yoluyla devretmek zorunda.
Kelly, dijital yayın platformlarından bahsederken, “Bu kuruluşlar yayıncılığın geleceğidir; zira dikkat çekme becerisini kazanca dönüştürme konusunda dünyanın en iyi şirketleridir,” diyor. “Sahip oldukları boyut, ölçek ve kullanıcılarının yüksek tüketim seviyeleri sayesinde, rakiplerine kıyasla daha iyi gelir elde edebilen bir modele sahipler.”
“Özellikle Netflix, oldukça gelişmiş ve kârlı bir reklam platformu oluşturdu. Gerekli altyapısal kapasiteye sahipler ve 2027 yılı, bu açıdan mükemmel bir deneme fırsatı sunabilir. Eğer Dünya Kupası yayın ihalesini kazanırlarsa, bu durum onların spor yayıncılığının geleceği olma potansiyeline sahip olduklarını gösterir.”
Geçen yıl 1,5 milyar dolar, bu yıl ise 2,7 milyar dolara ulaşması öngörülen reklamcılık faaliyetleriyle çeşitlenen Netflix; Apple TV ve Amazon gibi rakiplerinin önüne geçerek, Erkekler Dünya Kupası gibi devasa bir organizasyondan kâr elde edebilecek konuma geldi.
ABD’de maçların şifresiz (ücretsiz) yayınlanmasını zorunlu kılan bir düzenlemenin bulunmaması, bu ihaleyi Netflix için oldukça cazip kılıyor. Yine de şirket, Apple TV’nin Major League Soccer (MLS) örneğinde olduğu gibi, tanıtım amacıyla bazı maçları abone olmayan izleyicilere de açabilir.
Bir başka yayın sektörü kaynağı ise, “Netflix’in sunduğu en temel değer ‘özel içerik’ (münhasırlık); peki neden bunu rakiplerine kaptırsınlar ki?” değerlendirmesinde bulunuyor. “ABD’de özel yayın haklarını kısıtlayan bir düzenleme yok; dolayısıyla Netflix ihaleyi kazanırsa, tüm maçların yayın haklarını alıp bunları sadece kendi platformunda tutacaktır.”
Netflix’in geçen yıl Warner Bros. için verdiği 85 milyar dolarlık teklifi geri çekmesinin ardından NBC Universal’a yönelik bir teklif sunmayı değerlendirdiğine dair son dönemdeki haberler göz önüne alındığında, bu girişimin başarılı olması durumunda geleneksel bir yayın ağıyla gelecekte bir ortaklık kurulması ihtimali göz ardı edilemez.
Hatta bazı kaynaklar, bu ihale sürecinin özellikle Netflix’ten rekabetçi bir teklif gelmesini sağlamak amacıyla zamanlandığını; zira dijital yayın platformunun 2027 Kadınlar Dünya Kupası döneminde öne çıkarabileceği spor içerikleri konusunda eksiklik yaşadığını öne sürüyor.
Diğer taraftan bazıları ise, FIFA’nın söz konusu turnuvanın yaratacağı ilgiyi daha da güçlendirmek adına beklemeyi tercih etmesinin daha akıllıca olacağını savunuyor.
NFL’in, 2034 yılına kadar geçerli olan mevcut sözleşmelerini erkenden yeniden müzakere etmek amacıyla medya hakları sürecini askıya alma kararı, bu zamanlamada rol oynamış ve FIFA’ya pazara açılması için bir fırsat penceresi yaratmış olabilir.
Perşembe günü gerçekleştirilecek ilk turun ardından ikinci bir teklif turu düzenlenmesi ihtimal dahilinde olsa da, sonucun önümüzdeki birkaç hafta içinde netleşmesi bekleniyor. Bu durum, başkanlık seçim kampanyasını sürdüren Gianni Infantino için de bir ivme kaynağı olabilir.
The Guardian