OpenAI'ın Kritik Sahayı Görünürde Hiç Ziyaret Etmemesi, Birleşik Krallık Yatırımı Hakkında Soru İşaretleri Doğuruyor
Birleşik Krallık hükümetinin duyurduğu "potansiyel" 30 milyar sterlinlik yapay zekâ yatırımının 20 milyar sterlinlik bölümünün tamamen varsayımsal olduğu görülüyor.
Bu, ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI'ın Birleşik Krallık'taki en büyük girişimi olacaktı. Milyarlarca sterlinlik veri merkezi projesi Stargate UK, "ABD-Birleşik Krallık teknoloji ortaklığında büyük bir ileri adım" olarak tanımlanıyordu.
Ancak planlar, Nisan ayında askıya alındı. OpenAI sözcüsü bunun gerekçesi olarak düzenleyici belirsizlikleri ve yüksek enerji maliyetlerini gösterdi.
Şimdi ise Guardian'ın ortaya çıkardığı bilgilere göre OpenAI, Stargate UK'nin en önemli sahalarından birini görünürde hiç ziyaret etmedi. Ayrıca Birleşik Krallık hükümetinin duyurduğu "potansiyel" 30 milyar sterlinlik yatırımın 20 milyar sterlinlik kısmının da tamamen varsayımsal olduğu anlaşılıyor.
Bu bulgular, Birleşik Krallık'ın en çok öne çıkarılan yapay zekâ projelerinden biri hakkında ciddi soru işaretleri doğururken, ABD-Birleşik Krallık yapay zekâ iş birliğinin amiral gemisi olarak sunulan girişimin gerçekte bir basın açıklamasından ibaret olabileceğini gösteriyor.
Bu gelişme, Guardian'ın Mart ayında yayımladığı ve İngiliz ekonomisinin "damarlarına yapay zekâyı enjekte etmek" amacıyla açıklanan birçok anlaşmanın aslında "hayalet yatırımlar" olduğunu ortaya koyan araştırmasının ardından geldi.
Stargate UK'nin kurulma sürecine hâkim kaynaklar, hükümetin geçen yıl Donald Trump'ın Birleşik Krallık ziyareti öncesinde İngiliz şirketi Nscale ve OpenAI ile temasa geçerek, North Tyneside'daki Cobalt Park iş parkında Stargate UK sahasını geliştirmeyi kabul etmelerini istediğini öne sürdü.
Kaynaklardan biri, "Büyük bir duyuruya ihtiyaçları vardı." dedi.
Stargate UK, geçen yıl Trump'ın Eylül ayında Londra'yı ziyareti sırasında açıklanan ve büyük tanıtımlarla duyurulan ABD-Birleşik Krallık teknoloji anlaşmaları kapsamında ilan edildi.
Proje, OpenAI'ın ABD'de "Amerika'nın yapay zekâ liderliğini güvence altına almak" amacıyla 500 milyar dolar yatırım yapacağını açıkladığı Stargate AI girişimini örnek alıyordu.
Buna kıyasla Stargate UK'nin hedefleri daha mütevazıydı.
OpenAI'ın, Essex'te bir süper bilgisayar inşa eden Nscale ve yapay zekâ çipleri üreten Nvidia ile birlikte İngiltere genelindeki çeşitli noktalarda altyapı geliştirmesi planlanıyordu.
Bu sahaların en dikkat çekeni ise North Tyneside'daki Cobalt Park'ta kurulması planlanan veri merkeziydi. Hükümet, ABD Başkanının ziyareti sırasında burayı bir "Yapay Zekâ Büyüme Bölgesi" ilan etmişti.
Guardian'ın Bilgi Edinme Özgürlüğü (FoI) başvurusu sonucunda elde ettiği belgelere göre ne OpenAI ne de Nscale, North Tyneside'daki yerel yönetim yetkilileriyle herhangi bir görüşme gerçekleştirdi.
Yalnızca Nvidia'nın, Stargate UK sahasını denetleyen North East Combined Authority yetkililerini ziyaret ettiği görülüyor.
Bu ziyaret ise Trump'ın Birleşik Krallık ziyaretinden beş ay sonra, Şubat 2026'da gerçekleşti.
Bir kaynak, "Nscale'e neredeyse Stargate projesini desteklemesi söylendi ve bu onları tamamen hazırlıksız yakaladı." dedi.
"Bu hiçbir zaman gerçek anlamda var olan bir proje değildi. Aslında tamamen hükümetin bir halkla ilişkiler gösterisiydi ve proje iptal edilince darbeyi yiyen kişi de [OpenAI CEO'su] Sam Altman oldu."
OpenAI'ın sahayı gerçekten ziyaret edip etmediği sorulduğunda şirket sözcüsü, Guardian'ı daha önce Stargate UK'den çekilirken yayımlanan açıklamaya yönlendirdi.
Açıklamada şu ifadeler yer aldı:
"Birleşik Krallık'ın yapay zekâ geleceği için büyük bir potansiyel görüyoruz... Düzenlemeler ve enerji maliyetleri gibi uygun koşullar uzun vadeli altyapı yatırımlarına elverişli hale geldiğinde Stargate UK'yi değerlendirmeye devam edecek ve ilerleyeceğiz."
Nscale sözcüsü ise şirketin Ticari İşlerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı'nın North Tyneside'a gittiğini söyledi ancak orada herhangi biriyle görüşüp görüşmediğini netleştirmedi. Ayrıca böyle bir görüşmeye ilişkin herhangi bir resmi kayıt da bulunmuyor.
Hükümet, yaptığı basın açıklamasında Stargate UK'ye ev sahipliği yapacak Yapay Zekâ Büyüme Bölgesi'nin 30 milyar sterlin yatırım çekmesinin beklendiğini duyurdu.
Bunun 10 milyar sterlinlik kısmının, bölgede OpenAI projesinden bağımsız başka bir veri merkezi geliştiren Blackstone tarafından taahhüt edildiği belirtildi. (Bu veri merkezi projesinin hâlen devam ettiği görülüyor.)
Bunun ardından ise "gelecekteki ortaklardan ilave 20 milyar sterlin yatırım potansiyeli" bulunduğu ifade edildi.
Guardian'ın bu 20 milyar sterlinlik rakamın nasıl hesaplandığı ve bu gelecekteki ortakların kimler olduğu yönündeki sorusuna hükümet ayrıntılı yanıt vermedi.
Sadece bu rakamın, söz konusu bölgenin çekebileceği toplam potansiyel yatırım miktarını temsil ettiğini belirtti.
Yolsuzlukla Mücadele kuruluşu Spotlight on Corruption da aynı soruyu hükümete yöneltti ve aldığı yanıtı Guardian ile paylaştı.
Hükümet cevabında, 20 milyar sterlinlik rakamın kullanılmasının nedeninin, veri merkezinin inşa edilmesi ve 1,1 GW'lık elektrik kapasitesini kullanabilecek hesaplama altyapısının kurulması için ihtiyaç duyulan yatırım tutarının bu olması olduğunu söyledi.
Başka bir ifadeyle hükümet, bölgenin 20 milyar sterlin yatırım çekeceğini çünkü 20 milyar sterlin yatırıma ihtiyaç duyduğunu savundu.
Spotlight on Corruption'dan kıdemli kampanyacı Kamila Kingstone şunları söyledi:
"Hükümetin, Yapay Zekâ Büyüme Bölgesi için öngörülen 20 milyar sterlinin geleceğini ima etmesi yanıltıcıdır. Çünkü bu rakam yalnızca ihtiyaç duyulan yatırım miktarını yansıtmaktadır."
"Bu durum, yerel ekonomiyi canlandırmak için çok büyük miktarda paranın bölgeye geleceği yönünde topluluklara yanlış umut verecektir. Gerçek ise çok farklı olabilir."
North Tyneside Muhafazakâr Parti lideri John Johnsson da Stargate UK duyurusunun yerel yönetimler için sürpriz olduğunu söyledi.
"Duyurulduğunda gerçekten çok şaşırdık. Çünkü bu görüşmelerden hiçbir şekilde haberdar edilmemiştik. Bir anda büyük bir gösteriş ve çok büyük projeler açıklanmaya başlandı." dedi.
Önceden herhangi bir koordinasyonun veya toplantının yapılmamış olması, Altman'ın Birleşik Krallık'ın yapay zekâ altyapısına yönelik "ortak vizyonunu" yansıttığını söylediği ve Nvidia CEO'su Jensen Huang'ın ise "ABD-Birleşik Krallık teknoloji iş birliğinde tarihi bir sayfa" olarak tanımladığı bu büyüklükteki bir proje açısından sıra dışı bir durum olarak değerlendiriliyor.
The Guardian
