Portekiz’in muhafazakârları, Aşırı sağcı bir cumhurbaşkanını engellemek için sol görüşlü adayı destekliyor

Aşırı milliyetçi Chega partisinin patlayıcı büyümesini durdurmak için Portekiz’in önde gelen muhafazakârları daha önce düşünülemez olanı yapıyor: Cumhurbaşkanlığı için merkez sol adayı destekliyorlar.

Geçen hafta Portekiz’in önde gelen merkez sağ siyasetçileri, 8 Şubat’ta yapılacak ikinci tur cumhurbaşkanlığı seçiminde Sosyalist Parti’nin eski genel sekreteri olan António José Seguro’ya kamuoyu önünde destek verdiklerini açıkladı. 

Muhafazakârların bu desteği, ocak ayında yapılan ilk tur oylamada ikinci olan aşırı sağcı Chega lideri André Ventura’ya karşı kolektif bir reddiye niteliği taşıyor.

Mevcut anketler Ventura’nın ikinci turu kazanmasının gerçekçi bir ihtimal olmadığını gösterse de, Seguro’yu destekleyen muhafazakârlar bunu merkez sağın demokratik değerlere bağlılığını vurgulamak için yaptıklarını söylüyor. 

Açıkça destek verenler arasında eski Cumhurbaşkanı ve Başbakan Aníbal Cavaco Silva, eski Başbakan Yardımcısı Paulo Portas ile eski Araştırmadan Sorumlu Avrupa Komiseri ve mevcut Lizbon Belediye Başkanı Carlos Moedas yer alıyor. 

Ayrıca, kendilerini “sosyalist olmayan” kamuoyuna mal olmuş kişiler olarak tanımlayan bir grup tarafından yayımlanan ve Seguro’ya destek veren açık mektuba binlerce seçmen de imza attı.

Ventura ilk turda oyların yaklaşık dörtte birini aldı ve bu sonuç Chega’nın dikkat çekici yükselişini ortaya koyuyor. Roman topluluğu gibi azınlık gruplara karşı kampanya yürüterek, artan göçü hedef alarak ve hükümet yolsuzluğunu kınayarak aşırı milliyetçi grup, sadece altı yıl içinde parlamentoda tek bir milletvekiline sahip olmaktan ülkenin başlıca muhalefet partisi haline geldi.

Seguro’ya destek veren açık mektubun imzacılarından siyasi danışman Henrique Burnay, “Liberal ve liberal olmayan güçler arasında kırmızı bir çizgi çekmemiz gerekiyor,” dedi. “Benim merkez sağ demokratik ve liberal değerlerimin, radikal sağın savunduğu pozisyonlarla hiçbir bağlantısı yok.” 

Bunun, “kendisi için büyük bir heyecan duymayabileceğim bir aday ile kamuoyunu kutuplaştırmaya niyetli, tek taraflı biçimde kimin iyi ya da kötü vatandaş olduğuna karar veren ve beni gerçekten endişelendiren bir aday” arasında net bir tercih olduğunu söyledi.

İktidardaki merkez sağ Sosyal Demokrat Parti adına başarısız bir cumhurbaşkanlığı kampanyası yürütmüş olan Luís Marques Mendes de oyunu Seguro’dan yana kullanacağını söyledi; çünkü ona göre Seguro, “her zaman savunduğum değerlere en çok yaklaşan tek aday: demokrasinin savunulması, ılımlılığa alan açılmasının güvence altına alınması ve tüm Portekizlileri temsil etme amacına saygı.”

Başbakan baskı altında

Muhafazakârların Seguro’ya yönelik destek dalgası, ikinci turda herhangi bir adayı desteklemeyi reddeden Başbakan Luís Montenegro için bir rahatsızlık kaynağı. Portekiz parlamentosundaki bir oturum sırasında milletvekilleri, merkez sağ lideri “bir demokrat” ile “demokratik rejimi sona erdirmek isteyen” biri arasında seçim yapmamakla eleştirdi. 

Ülkenin siyaset analistleri, başbakanın Seguro’yu desteklememesini, partisinin en muhafazakâr kanadını yabancılaştırmamak amacıyla alınmış taktiksel bir karar olarak yorumluyor; bu kesim, eski bir sosyalist lidere verilecek her türlü desteği kabul edilemez buluyor.

Ekonomik olarak liberal Liberal Girişim Partisi’nin en önde gelen isimlerinden biri olan João Cotrim de Figueiredo da merkez sol adayı açıkça desteklemediği için benzer şekilde eleştirildi.

Ancak geçen hafta, Ventura’ya oy vermeyeceğini ve sandığa gitmekten de kaçınmayacağını söyleyerek fiilen Seguro’ya oy vereceğini ima etti — bu, seçmen tabanı sağ eğilimli genç erkeklerden oluşan ve Chega’ya kayabilecek bir parti için pragmatik bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor. 

Lizbon Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nden siyaset bilimci António Costa Pinto’ya göre, merkez sağın Ventura’ya karşı seferber olması, cumhurbaşkanına yasaları veto etme, kilit devlet ve yargı organlarının üyelerini atama ve parlamentoyu feshetme yetkileri tanınması nedeniyle anlamlı.

• “Ventura’nın cumhurbaşkanlığını kazanması gibi düşük ihtimalli bir senaryoda bile, bunu partisinin hükümet üzerinde kontrol sağlaması için her yolu denemek ve Portekiz demokrasisinin kurumsal işleyişine ciddi bir tehdit oluşturmak için kullanacağından kuşku yok,” dedi.
• Ancak Costa Pinto’ya göre muhafazakârların Seguro’yu kamuoyu önünde destekleme kararı paradoksal biçimde Ventura’ya yarar sağlayabilir; zira Ventura bu destekleri, ülkenin merkez sağ ve merkez sol partilerinin aslında birbirinden farksız ana akım yapılar olduğu iddiasını güçlendirmek için kullanacaktır.
• “Bu, Ventura’nın kendisini halkı temsil eden ve elitlere karşı mücadele eden bir sistem karşıtı lider olarak sunma imajını pekiştirmesine olanak tanıyor,” dedi.
• “İkinci tur yapıldığında oyların yüzde 35 ila 40’ını alması halinde — yani geçen yılki parlamento seçimlerinde Başbakan Luís Montenegro’nun elde ettiği yüzde 32’nin üzerinde — Portekiz sağının gerçek lideri olduğunu da iddia edebilecektir.”

Politico