Bir sonraki uzay aracı fırlatmasını 2028’e erteliyor
Roscosmos ajansı, 2023’teki başarısızlığının ardından Ay yüzeyini robotlarla keşfetme girişimini bir yıl daha erteledi.
Girişim, “yüzeyde egemen Rus bölgeleri kurmayı” hedefliyor.
Rusya uzay yarışında geri kalıyor.
Ülkenin uzay ajansı Roscosmos, Ay’a yönelik tüm fırlatmalarını bir kez daha erteledi ve bu kez gecikmeyi sessizce kabul etti.
Açıklama, Rusya Bilimler Akademisi başkan yardımcısı Sergey Çernişev tarafından kurumun presidium toplantısında yapıldı.
Bu gelişme, dünyanın Artemis 2 görevi mürettebatının Ay’ın uzak yüzünden çektiği görüntülere hayran kaldığı bir dönemde geldi.
Buna göre Rusya, Ay’a göndermeyi planladığı robotik sondanın fırlatmasını 2027’den 2028’e erteledi.
Aynı yıl, NASA’nın Artemis 4 ve Artemis 5 görevleriyle 21. yüzyılda ilk kez Ay’a astronot göndermesi planlanıyor.
Bu durum, ABD ve Çin’in öncülük ettiği yeni uzay yarışında ilk zaferin kazanılmasına yol açabilir.
Rus uzay programı da bu yarışta yer almak istiyordu ve 2023’te Luna-25 sondasını Ay yüzeyine indirmeyi hedeflemişti.
Bu, yarım yüzyıldan uzun bir sürenin ardından gerçekleştirilecek ilk Ay görevi olacaktı.
Ancak Sovyetler Birliği artık yoktu; yalnızca Rusya Federasyonu kalmış ve Çin ile Hindistan gibi yeni güçler de uzay yarışına katılmıştı.
Luna-25, Ay’ın güney kutbuna inmeyi ve su rezervlerini incelemeyi amaçlayan ilk görev olacaktı, ancak iniş sırasında kaza yaptı.
Bütçe sorunlarıyla boğuşan ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ile Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile bağlarını koparmasıyla daha da zorlanan Roscosmos, iki aşamalı plan kapsamında görevlerini yeniden erteledi.
İlk aşama, Rus uzay araçları için teknolojilerin ve iniş bölgelerinin analizini içeriyor. İkinci aşama ise ajansın ifadesiyle “yeni ufukları fethetmek” için Ay üslerinin geliştirilmesine odaklanıyor.
Çernişev, “Bu program Rusya’nın Ay’ı keşfeden önde gelen uzay güçleri arasındaki konumunu korumasına yardımcı olacak, yeni bilgi ve teknolojiler sağlayacak ve nihayetinde yüzeyde egemen Rus bölgelerinin kurulmasına imkân tanıyacak” dedi.
Başlangıç planına göre Luna-26 ve Luna-27 sondalarının sırasıyla 2023 ve 2024’te fırlatılması öngörülüyordu.
Ancak birçok gecikmenin ardından, Ay’ın kutuplarında yörüngeye girmesi planlanan Luna-26’nın fırlatılması 2027’den 2028’e ertelendi.
ABD ve Çin’in Ay’a astronot göndermesinin beklendiği sonraki iki yılda ise Rusya’nın Luna-27a ve Luna-27b araçlarını Ay yüzeyine indirmesi planlanıyor.
SSCB’nin uzay kapasitesini yeniden kurma hedefi
Aralık 2023’te dönemin Roscosmos Başkanı Yuri Borisov, Luna-28’in Ay’dan toprak örnekleri toplamak üzere 2030’da fırlatılacağını açıklamıştı.
Ancak Çernişev’e göre yeni hedef tarih artık 2036.
Ekim 2025’te Rusya Bilimler Akademisi Uzay Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Anatoli Petrukoviç, Luna-28’in 2034’te fırlatılacağını öngörmüştü.
İlginç şekilde Luna-29’un 2032’de Ay yüzeyini delme amacıyla gönderilmesi, Luna-30’un ise 2036’da ağır keşif aracıyla iniş yapması planlanıyor.
Rus uzay programının toplam bütçesi 2036’ya kadar yaklaşık 4,4 trilyon ruble (yaklaşık 58 milyar dolar).
Bunun yaklaşık 700 milyar rublesi (8,75 milyar dolar) Ay programına ayrılmış durumda. NASA’nın yalnızca Artemis 2 görevinin maliyeti yaklaşık 4 milyar dolar.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla yaşanan duraklama ve Kremlin’in değişen öncelikleri, bugün hâlâ Rus uzay ajansı üzerinde ağır bir yük oluşturuyor.
Eski kozmonot ve akademisyen Mihail Marov 2021’de, “Ay’a nasıl iniş yapılacağını unuttuk. 1970’lerde bunu defalarca yapıyorduk ama şimdi bunu mümkün kılan her şeyi kaybettik,” demişti.
Rakiplerin başarıları
Rusya projelerini ertelerken, rakipleri arayı açmaya devam ediyor. Hindistan 2023’te Chandrayaan-3 ile Ay’a başarıyla iniş yaparak güney kutbuna ulaşan ilk ülke oldu.
NASA, 2028’deki iniş hazırlıkları kapsamında dört astronotu Ay yörüngesine gönderdi. Çin ise 2030’dan önce Ay’a insan göndermeyi hedefliyor.
Öte yandan özel uzay şirketleri arasında da rekabet yoğun.
Rusya, bu yılın Mart ayında Kremlin’in Elon Musk’ın Starlink sistemine alternatif olarak sunduğu Bureau 1440 telekomünikasyon ağının ilk 16 uydusunu fırlattı.
Planlara göre 2030’a kadar 730 uyduya ulaşılması hedefleniyor. Ancak Starlink hâlihazırda yörüngede 10 binden fazla uyduya sahip.
Bu ağ özellikle Ukrayna cephesinde kritik öneme sahip. İnsansız hava araçları, iki ülke arasındaki siber savaşı uydu interneti sayesinde aşabiliyor.
Musk’ın bu yılın başlarında Starlink erişimini kesmesi Rus ordusunda sarsıntı yaratmıştı.
El Pais
