Sánchez iktidarda kalmak için konut krizine oynuyor

Kasım ayındaki erken seçimler öncesinde İspanya sağa kayıyor; bu durum, konut krizini seçimlerde bir can simidine dönüştürmeye çalışan Başbakan Pedro Sánchez'i siyasi varlığını koruma mücadelesiyle karşı karşıya bırakıyor.

Sánchez’in erken seçim kararı, İspanya’nın siyasi elitlerini hazırlıksız yakaladı.

Bu hamle, 87 yaşındaki Maricarmen adlı bir kadının evinden tahliye edilmesinin yarattığı yaygın tepkilerin ardından gündeme getirilen iki önemli konut kararnamesinin parlamentoda reddedilmesiyle tetiklendi.

Sánchez için, İspanya’daki kronik uygun fiyatlı konut sıkıntısına yönelik kamuoyu öfkesi, yönetimini sarsan yolsuzluk skandalları ve siyasi krizlerden dikkatleri başka yöne çekmek adına bir fırsat sunuyor. Ancak seçim matematiği aleyhine işliyor.

Anketler istikrarlı bir şekilde, merkez sağdaki Halk Partisi (PP) ve aşırı sağcı Vox'un mutlak çoğunluğu elde edebileceğini, hatta İspanya'nın 350 üyeli Kongresi'nde 200 sandalyeyi aşabileceğini gösteriyor.

Ceuta gündemden düştü

İktidardaki sekiz yılın ardından, Temmuz ayında Ceuta'da yaşanan göç krizi, siyasi açıdan zaten zayıflamış olan Sánchez için bardağı taşıran son damla oldu.

Fas'tan yaklaşık 80.000 göçmenin geçiş yapması, en az 141 kişinin hayatını kaybettiği, benzeri görülmemiş bir siyasi ve insani krizi tetikledi.

Sánchez’in krizi yönetme biçimi ve Fas’ı kararlılıkla savunması, İspanya’nın siyasi yelpazesinin her kesiminden eleştiri topladı.

Önde gelen anket şirketlerinden SW Demoscopia’da analist olan Pablo Allende, "Ceuta, hükümet için tam bir felaket oldu," dedi.

Binlerce göçmen bu bölgede mahsur kalmış durumda; öte yandan Madrid'in yeni bir göç dalgasını engelleyip engelleyemeyeceğine dair soru işaretleri varlığını koruyor.

İspanyolları en çok ne endişelendiriyor?

İspanya halkının başlıca 5 ulusal endişesi: 2023 ve 2026 yılları arasında bir karşılaştırma. Bununla birlikte konut meselesi, Sánchez'e hayal kırıklığına uğramış sol seçmenle yeniden bağ kurma ve siyasi inisiyatifi geri kazanma fırsatı sunuyor.

Allende, Rapporteur'a verdiği demeçte, "PSOE nihayet söylemin kontrolünü ele geçirdi," dedi. “Konut ve sosyal haklara dayalı kampanya gidişatı tersine çevirebilir; böylece PSOE toparlanıp daha fazla oy kazanabilir,” diye ekledi.

Düşüş eğilimi

Bu potansiyel fırsata rağmen, Sánchez’in Sosyalist Partisi (PSOE) için görünüm hâlâ karamsar.
Parti; Endülüs ve Extremadura gibi eski kalelerindeki tarihi yenilgiler de dahil olmak üzere, art arda dört bölgesel seçimde başarısızlığa uğradı. PP şu anda İspanya’nın 17 bölgesinden 11’ini yönetiyor. 

Yine de Allende, bir PP-Vox hükümeti ihtimalinin sol seçmeni harekete geçirebileceğini ve partinin taban örgütlenmesini yeniden inşa etmek açısından kritik önem taşıyan 2027 bölgesel ve yerel seçimleri öncesinde Sosyalistlerin toparlanmasına yardımcı olabileceğini savunuyor.

Anket sonuçları tek başına vahim görünse de, Sosyalist hükümet karamsarlıktan uzak. PSOE kampanyasında yer alan bir yetkilinin Rapporteur’e verdiği bilgiye göre, parti içinde yapılan anketler “güçlü bir geri dönüşe” işaret ediyor ve partinin oy oranında PP’yi az farkla geride bırakması bekleniyor. 

Sánchez daha önce de aleyhine işleyen seçim aritmetiğine meydan okumuştu. 2023’te PP 137 sandalye ile en çok sandalyeyi kazanan parti olmuştu; ancak Sánchez, aşırı solcu Sumar ile koalisyon kurup Katalan ve Bask milliyetçisi partilerin desteğini alarak iktidarda kalmayı başarmıştı.

Akıllıca bir hamle mi?

Sánchez’in eski AB danışmanı Camino Mortera, “Daha iyi bir an olmayabilir; durum ideal olduğu için değil, alternatif zamanlar daha kötü olacağı için,” dedi.

Erken seçim, PSOE ile ilgili ilerleyen yolsuzluk soruşturmalarının —partinin kendisine karşı resmi yasal süreç başlatılması ihtimali de dahil olmak üzere— yaratacağı siyasi zararı da sınırlayabilir.

Mortera’ya göre Sánchez; Ceuta meselesi veya hükümetin hâlâ kutuplaşmaya yol açan göç yanlısı politikaları üzerinde durmak yerine, “konut gibi sosyal tedbirlerden faydalanmaya çalışacak ve —her ne kadar sekiz yıllık iktidarı boyunca çözememiş olsa da— bu konudaki bir politikayı savunacaktır.”

Zamanlama ayrıca, iç bölünmeler ve liderlik boşluğu nedeniyle zayıflayan küçük koalisyon ortağı Sumar’dan seçmen kazanmasına da yardımcı olabilir. “Avrupa standartlarına göre Sánchez’in hükümeti merkez sol sayılmaz; AB düzeyinde radikal olarak görülüyor... Kendisi ile Sumar arasında, PSOE’nin o oyları yutmasını engelleyecek kadar büyük bir ideolojik fark görmüyorum,” dedi.

Mortera; enflasyon, hayat pahalılığı ve emekli maaşları üzerinden kampanya yürütmenin, Sosyalistlerin sol seçmen nezdindeki cazibesini artırabileceğine inanıyor.

Konut fiyatları

Kamuoyu araştırmaları uzmanı Allende, Sumar seçmenlerinin "yoğun bir ideolojik yapıya" sahip olduğunu ve PSOE'ye geçme ihtimallerinin düşük olduğunu savunuyor. 

Kendisi, yeniden kurulacak bir PSOE-Sumar koalisyonunu en muhtemel sonuç olarak görüyor. Cuma günü yaptığı açıklamada Sánchez, "Konut piyasasına müdahale edebilmek için ilerici bir parlamento çoğunluğuna ihtiyacımız var. İlerlemeye devam etmek için..." dedi ve ekledi: "Seçim şu: Ya haklar ya da kesintiler."

Ancak seçime daha haftalar varken, sonuç hâlâ belirsizliğini koruyor.

Mortera, "Hem İspanya'da hem de yurt dışında pek çok şey olabilir," dedi. "Sánchez'in ivmesini koruyup koruyamayacağını göreceğiz."

Rapporteur