Sally Rooney’nin kitapları Birleşik Krallık’ta satıştan çekildi

Eleştirmenlerden tam not alan İrlandalı romancı Sally Rooney’nin, yasaklı "Palestine Action" (Filistin Eylemi) grubuna destek verdiği gerekçesiyle kitaplarının artık Birleşik Krallık’ta satılamayacağını açıklaması, kitapçıları, dağıtıcıların elindeki stoklar tükenmeden önce eserleri temin etmek için harekete geçirdi. 

İsrail hükümetiyle iş birliği yaptığı düşünülen Birleşik Krallık askeri varlıklarına karşı şiddet içermeyen doğrudan eylemler ve sabotajlar gerçekleştiren bu gruba yönelik hükümet yasağı, gruba destek vermeyi 14 yıla kadar hapis cezası gerektiren bir suç haline getiriyor.

Rooney’nin Birleşik Krallık’taki yayıncısının, artık yazarın kitaplarının dağıtımını yapmayacağını duyurması, İngiliz hükümetinin geçen yıl bu doğrudan eylem grubunu "terör örgütü" olarak yasaklama kararını yeniden tartışmaya açtı.

Söz konusu yasak, "Palestine Action" grubuna üye olmayı ya da daha da önemlisi gruba destek vermeyi, 14 yıla kadar hapisle cezalandırılabilecek bir suç kapsamına alıyor.

35 yaşındaki Rooney; "Conversations with Friends", "Normal People", "Beautiful World, Where are You" ve "Intermezzo" adlı dört romanın yazarıdır ve eserleri eleştirmenlerden büyük övgü toplamıştır. Milyonlarca kopya satan kitaplarından "Conversations with Friends" ve "Normal People", BBC tarafından televizyona uyarlanmıştır.

Rooney, İsrail’in Filistinlilere yönelik tutumu nedeniyle İsrail merkezli işletmelere, üniversitelere ve kültürel kurumlara boykot çağrısında bulunan, Filistin öncülüğündeki "Boykot, Yatırımların Geri Çekilmesi ve Yaptırımlar" (BDS) hareketini desteklemektedir. 

Birleşik Krallık’ın Temmuz 2025’te "Palestine Action" grubunu yasaklamasının ardından Rooney, kitaplarından ve bu kitapların televizyon uyarlamalarından elde edeceği geliri söz konusu gruba destek olmak için kullanacağını açıklamıştı. 

Çarşamba günü, yazarın Birleşik Krallık’taki yayıncısı Faber, kendisine telif ödemesi yapmanın terörle ilgili yasakları ihlal edebileceğini belirterek, "eserlerini Birleşik Krallık’ta hiçbir formatta artık tedarik etmeme kararı aldıklarını" duyurdu.

Faber yaptığı açıklamada, "Bir yazarın eserlerini satıp elde edilen kazancı kendisine aktaramamak, bir yayıncı için kabul edilemez bir durumdur" ifadelerine yer verdi. Yayıncı, kararın Rooney’nin onayıyla alındığını vurguladı.

Yazar yaptığı açıklamada, “İnançlarım ve niyetlerim konusunda kamuoyuna karşı dürüst olmak için her türlü çabayı gösterdim ve sonuçlarına katlanmaya tamamen hazırım” dedi.

Faber’in duyurusu, İngiliz kitapçılar arasında, Rooney’nin kitaplarını satarak yasaları çiğneyip çiğnemediklerini anlama telaşına yol açtı.

Kitapçılar Birliği (Booksellers Association) daha sonra yaptığı açıklamada, “Faber ile yapılan görüşmede, söz konusu eserlerin artık Birleşik Krallık’taki kitapçılar tarafından sipariş edilemeyeceğinin, ancak ellerinde halihazırda bulunan stokları Birleşik Krallık pazarında satmaya devam edebileceklerinin teyit edildiğini” belirtti.

Bazı kitapçılar Rooney’nin romanlarından stok yapmaya çalıştı ancak distribütörlerin elinde hiç kitap kalmadığını gördü.

Londra’daki Camden Town Bookshop’ta çalışan kitapçı Lucy Burke, “Kitapları artık temin edemeyecek duruma gelmeden önce elimizden geldiğince çok sayıda alalım diye düşündük,” dedi. “Çünkü kendisi burada çok popüler ve her daim rağbet gören bir yazar. Ancak görünen o ki, elimizdekilerle yetinmek zorunda kalacağız.”

Durumu “tamamen saçma” olarak nitelendiren Burke, bunun “en önde gelen yazarlarımızdan biri”ne yönelik bir sansür anlamına geldiğini ifade etti. 2020 yılında kurulan Palestine Action (Filistin Eylemi) grubu, Birleşik Krallık’ın İsrail’e sağladığı askeri desteği durdurmayı amaçlıyor. 

Grup, İsrail’in Filistinlilere karşı soykırım uyguladığını öne sürüyor; İsrail ise bu iddiayı kesin bir dille reddediyor. Eylül 2025’te bağımsız bir BM komitesi, İsrail’in abluka altındaki Gazze Şeridi’nde soykırım gerçekleştirdiği sonucuna vardı.

Grup, “İsrail’in askeri-sanayi kompleksine destek veren şirketleri” sekteye uğratarak soykırımı durdurmayı hedeflediğini belirtiyor.

2024 yılında grubun aktivistleri, İsrail merkezli silah üreticisi Elbit Systems UK’ye ait bir fabrikaya girerek balyoz ve levyelerle ekipmanlara zarar vermişti. Ertesi yıl, Haziran 2025’te ise aktivistler bir Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) üssüne girmiş, iki tanker uçağının motorlarına kırmızı boya püskürtmüş ve levyelerle başka hasarlara yol açmıştı.

Grup, insanlara yönelik şiddeti savunmadığını iddia etse de, fabrika baskını sırasında polisin grup üyelerini tutuklamaya çalıştığı esnada bir polis memuru, kendisine isabet eden balyoz darbesi sonucu omurgasında kırık oluşmasıyla yaralanmıştı. İngiliz hükümeti, Palestine Action grubunun “terör eylemleri gerçekleştirdiğini, bu eylemlere katılanları övdüğünü ve şiddet kullanımını teşvik ettiğini” belirtiyor.

İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, “Palestine Action’ın yasaklanması, Filistin davasına destek amacıyla gerçekleştirilen ve temel bir demokratik hak olmaya devam eden yasal protestoları etkilememektedir” ifadesine yer verildi.

Tutuklamaların boyutu ve gözaltına alınan kişilerin profili –80’li ve 90’lı yaşlarındaki emekliler de dahil olmak üzere– İngiltere’deki İşçi Partisi hükümetini baskı altına aldı.

Merkez sol hükümet, temmuz ayında Başbakan Keir Starmer’ın yerini Andy Burnham’ın almasından bu yana, Filistin yanlısı destekçilerle yeniden bağ kurmaya çalışıyor.

Geçtiğimiz ay Birleşik Krallık, Filistin devletini resmen tanıdı ve uluslararası hukuka göre yasa dışı sayılan, işgal altındaki Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlere yasak getirdi. 

Dışişleri Bakanı Ed Miliband, “Filistin halkının yaşadığı acılardan etkilenen ve öfke duyan” insanlara şu mesajı verdi: “Sizi duyuyoruz. Haklıydınız.”

Ancak hükümet, “Palestine Action” (Filistin Eylemi) grubuna yönelik yasağı kaldırmadı; grup ise bu yasaklama kararına karşı hukuki mücadelesini sürdürüyor.

Yüksek Mahkeme şubat ayında, Palestine Action’ın El Kaide ve Hamas gibi yapılarla aynı kefeye konularak “terör örgütü” olarak sınıflandırılmasının orantısız ve hukuka aykırı olduğuna hükmetmişti. Temyiz Mahkemesi ise haziran ayında bu kararı bozarak, grubun yasaklanmasının “haklı ve orantılı” olduğuna karar verdi.

Gelecek ay grubun avukatları, ülkenin en yüksek yargı organı olan Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi’nden (Supreme Court) söz konusu yasağın iptal edilmesini talep edecek.

London Review Bookshop’ta kitapçı olarak çalışan John Clegg, The Guardian gazetesine verdiği demeçte, Rooney’nin takındığı tavrın yasanın değişmesine katkıda bulunabileceğini belirtti.

“Tavır aldığı için onu tebrik ederim; oldukça saçma bir yasa gibi görünüyor. Eğer bu durum, İçişleri Bakanlığı’nı bu yasadan kurtulmak için daha hızlı harekete geçmeye ikna ederse, bunu kesinlikle desteklerim.”

France 24 / AP