Salvini’nin aşırı sağcı Lig partisi parçalanıyor

İtalya Başbakan Yardımcısı, aynı zamanda partisinin lideri olan Salvini, kendi yardımcısıyla yaşadığı bir anlaşmazlığı kontrol altına almakta zorlanıyor. 

Söz konusu yardımcı, rakip bir parti kurmakla tehdit eden, aykırı çıkışlarıyla tanınan eski bir general.

Parti içindeki kriz, Salvini’nin sıra dışı yardımcısı Roberto Vannacci’nin — eski bir general ve faşist diktatör Benito Mussolini’nin savunucusu — Lig’in daha da sağına konumlanacak “Ulusal Gelecek” (National Future) adlı yeni bir parti kurma tehdidinde bulunmasının ardından geçen hafta kamuoyunun gözü önüne çıktı.

Salvini, yardımcısıyla yaşanan bu bölünmeyi küçümsemeye çalışsa da, Vannacci’nin hamlesi, Başbakan Giorgia Meloni’nin sağcı iktidar koalisyonunun kilit bir parçası olan Lig’in, önümüzdeki yıl yapılacak seçimler öncesinde bir siyasi güç olarak dağılma riskiyle karşı karşıya olduğunu açık biçimde ortaya koydu. 

Mevcut ve eski parti üyeleri, Salvini ile Vannacci arasındaki çatlağın, parti içinde ılımlılar ile aşırılık yanlıları arasında ve Lig’in köklerine dönerek Roma’dan kuzey özerkliğini yeniden talep edip etmemesi konusunda, daha derin ve potansiyel olarak yıkıcı bir hizip mücadelesini açığa çıkardığını söylüyor.

Kısa vadede Lig’in zayıflaması, Atlantikçi ve NATO yanlısı olan Meloni için bir miktar rahatlama sağlayabilir. Meloni, müttefikleri olması gereken Salvini ve Vannacci’nin Ukrayna karşıtı ve Kremlin yanlısı çıkışlarından sık sık rahatsızlık duyuyor. 

Ancak uzun vadede partinin tamamen çökmesi, Meloni’nin koalisyon kurmasını zorlaştırabilir ve İtalya’nın alışılmadık derecede istikrarlı olan hükümet yapısını sürdürmesini tehlikeye sokabilir.

Açık kavga

Salvini ile Vannacci arasındaki gerilim geçen ay gizlenemez hale geldi.

24 Ocak’ta Vannacci, yeni partisi Ulusal Gelecek için bir ticari marka tescil ettirdi. Daha sonra partinin kuruluşunu duyuran bir Instagram hesabıyla arasına mesafe koydu, ancak X’te yaptığı bir paylaşımda zamanı geldiğinde sosyal medya üzerinden bir parti kurabileceğinin sinyalini verdi. “Böyle kanalları açmaya karar verirsem, sizi mutlaka bilgilendiririm,” dedi.

29 Ocak’a gelindiğinde Salvini tam anlamıyla krizi söndürme moduna girmişti. İtalya parlamentosundaki Sala della Regina’nın görkemli duvar halıları önünde konuşan Salvini, “hiçbir sorun olmadığını” söyledi.

“Lig’de farklı hassasiyetler için yer var… Biz kavga etmek değil, inşa etmek ve büyümek istiyoruz,” dedi ve Vannacci ile ilişkiyi yeniden rayına oturtmak için bir görüşme yapacağını belirtti. Ancak Lig içindeki birçok isim Vannacci’ye karşı çok daha sert bir tutum sergiliyor. 

Özellikle eski paraşütçünün Mussolini ve Rusya lideri Vladimir Putin hakkında yumuşak bir dil kullanmasından rahatsız olanlar var. Parti içindeki, sosyal açıdan daha ılımlı ve kuzey özerkliğine derinden bağlı güçlü bir blok, Salvini’ye inisiyatif alarak Vannacci’yi partiden ihraç etmesi yönünde baskı yapıyor.

Surrey Üniversitesi’nde siyaset profesörü ve popülizm uzmanı olan Daniele Albertazzi, bir bölünmenin artık yakın göründüğünü söyledi. “Vannacci yıllarını başkasının partisini inşa etmekle geçirmeyecek,” dedi. “Salvini’nin arkasında ikinci keman olmayı istemediği çok açık.”

Avantajdan yüke

Vannacci, 2023 yılında kendi imkânlarıyla yayımladığı ve büyük ses getiren Dünya Tersine Döndü adlı kitabıyla tanındı. Kitapta, beyaz nüfusların kasıtlı olarak beyaz olmayanlar tarafından ikame edildiğini savunan “Büyük Yer Değiştirme Teorisi” yer alıyor ve eşcinseller “normal değil” olarak tanımlanıyordu. 

Daha yakın zamanda ise Vannacci, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy yerine Vladimir Putin’i tercih ettiğini söyledi. Albertazzi’ye göre Vannacci, kendisini aşırı sağda konumlandırıyor. “Bunu, Ulusal Gelecek için tasarlanan sembolün tipografisinde bile görebilirsiniz; faşist dönemi çağrıştırıyor,” dedi.

Salvini başlangıçta askeri geçmişi olan Vannacci’yi, Lig’in düşen oylarını tersine çevirebilecek bir can simidi olarak gördü.

Salvini, Lig’i kuzeye özgü bölgesel bir partiden ulusal bir güce dönüştürmekte erken dönemde başarılı olmuş, parti 2019 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde İtalya genelinde yüzde 34 ile rekor bir oy almıştı. Ancak 2022’ye gelindiğinde tablo tersine döndü ve genel seçimlerde destek yaklaşık yüzde 8’e kadar geriledi. Vannacci, partinin cazibesini artırmak ve Salvini’nin liderliğini güçlendirmek amacıyla devreye sokuldu.

Bu kumar başlangıçta işe yaradı. 2024 Avrupa seçimlerinde Vannacci kişisel olarak 500 binden fazla tercih oyu aldı — bu da ulusal toplamın yaklaşık yüzde 1,5’ine denk geliyordu — ve Salvini’nin stratejisini doğruladı.

Ancak Vannacci zamanla bir yüke dönüştü. Ekim ayında memleketi Toskana’daki başarısız bölgesel kampanyadan sorumluydu ve parti disiplinini hiçe sayarak kendi iç grubunu kurdu, Lig’in kontrolü dışında yerel şubeler açtı ve mitingler düzenledi; adeta “parti içinde parti” gibi davrandı. Son röportajlarında ise giderek kendi partisini kurma fikriyle flört etmeye başladı.

Lig’in geleneksel kuzey ayrılıkçı kanadı için Vannacci artık fazla ileri gitmiş durumda. Veneto Bölge Meclisi Başkanı ve kuzey siyasetinin ağır toplarından Luca Zaia ile üç diğer büyük kuzeyli lider, iki parti kaynağına göre, Vannacci’nin ihraç edilmesini özel olarak talep ediyor.

İç tartışmaların hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmasını istemeyen bir parti üyesi, “Onun fikirleri milliyetçi ve faşisttir ve hiçbir zaman Lig ile uyumlu olmadı,” dedi. “Yazı duvarda. İlk provokasyondan bu yana, kendi partisini kurmasının ‘olup olmayacağı’ değil, ‘ne zaman’ olacağı belliydi.”

Seçilmiş bir Lig yetkilisi ise şunları ekledi: “Şimdi eğer oy alıyorsa, bu Salvini’nin ona verdiği aşırı görünürlük yüzündendir. Ondan önce kimse onu tanımıyordu. Resmen piyangoyu kazandı.”

Lig’in üst düzey isimlerinden ve Lombardiya Bölgesi Başkanı olan Attilio Fontana, Vannacci’nin eylemlerinin Salvini açısından soru işaretleri yarattığını söyledi. “Parti içinde farklılıklar zenginlik katabilir. 

Ancak yerel şubeler kurmak, parti dışında gösteriler düzenlemek, yeni bir logo ve internet sitesi tescil ettirmek bir anomali… Bunlar [Salvini’nin] bakacağı meseleler,” dedi.

Her oy önemli

Vannacci’nin kuracağı herhangi bir partinin başarılı olacağı garanti değil. Dünya Tersine Döndü hareketinin — Ulusal Gelecek partisinin öncülü olarak görülen oluşumun — üç lideri cuma günü istifa etti ve liderlik eksikliği ile “sürekli kaos”tan söz eden bir açıklama yayımladı.

Ancak Vannacci’nin partisi, Lig’den görece sınırlı bir destek koparsa bile, siyasi dengeleri sarsabilir. Meloni, özellikle sol partilerin kendisine karşı birleşmesi ihtimali karşısında, gelecek yılki seçimler öncesinde olası ittifakların matematiğini yakından takip ediyor. 

You Trend’den kamuoyu araştırmacısı Lorenzo Pregliasco, Vannacci liderliğindeki potansiyel bir partinin, Meloni’nin İtalya’nın Kardeşleri partisinin seçmenleri, Lig seçmenleri ve göçmen karşıtı, politik doğruculuk karşıtı, çıkışlarıyla Vannacci’ye ilgi duyan sandığa gitmeyenler arasında, koalisyonun sağında yaklaşık yüzde 2’lik bir seçmen potansiyeline sahip olduğunu söyledi.

Bu potansiyel parti “Meloni ve koalisyon için bazı riskler barındırıyor… Seçmen kitlesi büyük değil ama ulusal seçimlerde iki puan, kazanmak ile kaybetmek arasındaki farkı yaratabilir ya da çok dar bir çoğunlukla kazanıp hükümet kuramamaya yol açabilir.”

Pregliasco’ya göre Vannacci, “kendisini kışkırtıcı bir fikir lideri olarak öne çıkarmakta zeki davrandı ve bunu seçim başarısına dönüştürdü… Medyada güçlü bir figür olma ve siyasi tartışmaların merkezinde yer alma potansiyeline sahip.”

Kuzey ayrılıkçı Pakt for the North hareketinin lideri ve eski Lig milletvekili Paolo Grimoldi, Salvini’nin Vannacci’ye duyduğu güven nedeniyle itibarının zarar gördüğünü söyledi. 

Grimoldi, Salvini’nin istifa ederek Zaia gibi alternatif bir figürü desteklemesinin son derece düşük bir ihtimal olduğunu belirtti. “Aksi halde, seçimlere kadar ondan kurtulmanın bir yolu yok,” dedi.

“Sonuç siyasi önemsizlik ve seçim yenilgisi olacak [Lig için].”

Politico