SpaceX’in, Starship roketi Meksika Körfezi’ne düştü

SpaceX’in, Starship roketinin tamamını fırlatma rampasına geri getirme girişimi, güçlendirici kısmın Meksika Körfezi’ne düşüp infilak etmesiyle başarısızlıkla sonuçlandı.

İlk aşama güçlendirici, kalkıştan sonra Teksas’taki fırlatma rampasına dönmek yerine kıyıdan uzak bir noktaya yönlendirildi. Yaşanan bu aksiliğe rağmen uzay aracı yoluna devam etti.

Bir başka sorun çıkmadığı takdirde, araç cumartesi günü fırlatma rampasına doğru yönelecek. Uçuş toplamda 22 saate kadar sürebilir.

Bu, Starship'in yörüngeden fırlatma rampasına dönmeyi deneyeceği ve fırlatma kulesine sabitlenmiş mekanik kollar tarafından havada yakalanmaya çalışılacağı ilk sefer olacak. Güçlendirici roketin kaybedilmesi, Elon Musk’ın şirketinin "çifte yakalama" hedefini gerçekleştiremediği anlamına geliyor.

Asıl amaç, roketin her bir parçasını gelecekte yeniden kullanılmak üzere geri kazanmaktı; bu, henüz dünyanın hiçbir yerinde başarılmamış bir şey. Musk, bunun Ay üsleri kurmak ve Mars'a insan göndermek için gereken hızlı ve istikrarlı fırlatma sıklığına ulaşılmasını sağlayacağına inanıyor.

Starship, yörüngeye ulaştıktan kısa bir süre sonra, şirketin en gelişmiş Starlink uydularından 26 tanesini yörüngeye bıraktı. Plan, Starship'in yaklaşık 170 mil (275 kilometre) irtifada dünya çevresinde 15 tur attıktan sonra, Cumartesi günü gerçekleşecek büyük final için fırlatma alanına geri dönmesi yönünde.

Bu, Starship'in yörüngeden fırlatma rampasına dönmeye çalışacağı ve fırlatma kulesine sabitlenmiş mekanik kollar tarafından havada yakalanacağı ilk deneme olacaktı. Güçlendiricinin (booster) kaybedilmesi, Elon Musk’ın şirketinin "çifte yakalama" hedefini gerçekleştiremediği anlamına geliyor.

Asıl amaç, roketin her bir parçasını gelecekte yeniden kullanılmak üzere geri kazanmaktı; bu, henüz dünyanın hiçbir yerinde başarılmamış bir şey. 

Musk, bunun Ay üsleri kurmak ve Mars'a insan göndermek için gereken hızlı ve istikrarlı fırlatma sıklığına ulaşılmasını sağlayacağına inanıyor.

Starship, yörüngeye ulaştıktan kısa bir süre sonra, şirketin en gelişmiş Starlink uydularından 26 tanesini yörüngeye bıraktı. Plan, Starship'in yaklaşık 170 mil (275 kilometre) irtifada dünya çevresinde 15 tur attıktan sonra, Cumartesi günü gerçekleşecek büyük final için fırlatma sahasına geri dönmesiydi. 

SpaceX, ABD-Meksika sınırı yakınındaki geniş Starbase tesisinde daha önce üç kez güçlendirici yakalamayı başarmıştı; bu nedenle Cuma günkü başarısızlık daha da şaşırtıcı oldu. 

SpaceX fırlatma yorumcusu Kate Tice, "Bugün duymayı umduğumuz haber kesinlikle bu değildi," diyerek, yaşanan durumun fırlatma rampasını korumaya yönelik sıkı güvenlik kontrolleriyle uyumlu olduğunu belirtti. Neyin ters gittiğine dair ise herhangi bir açıklama yapılmadı.

Bu, Ay ve Mars keşifleri için tasarlanan, 236 fit (72 metre) uzunluğundaki geliştirilmiş güçlendirici modelini yakalamaya yönelik ilk girişimdi. 

Ayrıca şirket, 171 fit (52 metre) uzunluğundaki uzay aracını da ilk kez yakalamaya çalışacaktı. İkisi bir araya geldiğinde, 407 fit (124 metre) yüksekliğiyle dünyanın en büyük ve en güçlü roketini oluşturuyorlar.

Daha önceki 14 Starship denemesinde, uzay aracı kısımları ya uçuş sonunda planlandığı gibi ya da kaza sonucu alevler içinde parçalanarak okyanusa düşmüştü. 

2023 yılındaki ilk tam ölçekli test uçuşunda, roketin motorlarının bir kısmı ateşlenmemiş ve kontrolden çıkan roketin kendi kendini imha sistemi devreye girmişti. Eylül ayındaki son test, yörüngeye ulaşan ilk deneme oldu; ancak SpaceX, roketin hiçbir aşamasını geri kazanmaya çalışmadı.

SpaceX, birkaç ay içinde Florida'dan, birkaç yıl içinde ise Louisiana'dan Starship fırlatmalarına başlamayı planlıyor.

SpaceX'in fırlatmalardan sorumlu başkan yardımcısı Kiko Dontchev, geçtiğimiz hafta Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde düzenlenen bir NASA teknoloji zirvesinde, genişletilmiş altyapının ve roketin tamamen yeniden kullanılabilir olmasının, "sıfır fırlatmadan 10, 100, 1.000, 10.000 ve nihayet 100.000 fırlatmaya ulaşmanın yolu" olduğunu belirtti. 

SpaceX'in daha küçük olan Falcon roketleri, Cape Canaveral'dan NASA adına astronotları Uluslararası Uzay İstasyonu'na taşımaya ve Kaliforniya'dan Starlink uydularını yörüngeye göndermeye devam edecek. Uydular da şimdilik Falcon roketleriyle taşınmaya devam edecek. Musk, uzun vadede Starship'lerin Falcon roketlerinin yerini almasını hedefliyor.

Cuma günkü fırlatma öncesinde açıklamalarda bulunan Dontchev, Falcon roketleri için şunları söyledi: "Bu roketler hâlâ tam anlamıyla yeniden kullanılabilir değil; her uçuşta ikinci aşamayı gözden çıkarıyoruz. Starship'te ise hem birinci hem de ikinci aşamayı geri yakalayacağız." 

NASA, Artemis astronotlarını Starship ile Ay yüzeyine indirmesi için SpaceX'e milyarlarca dolar ödüyor. Jeff Bezos'un sahibi olduğu Blue Origin ise bu alandaki diğer önemli oyuncu. NASA, yarım asırdan uzun bir süre sonra astronotların gerçekleştireceği ilk Ay inişi olan Artemis IV görevi için, astronotları yüzeye Musk'ın Starship'iyle mi yoksa Bezos'un Blue Moon aracıyla mı indireceğine, inişten bir yıl önce karar vermeyi planlıyor.

Önümüzdeki yaz gerçekleştirilecek Artemis III görevi sırasında astronotlar, kapsüllerini önce bir "Blue Moon" (mavi ay) aracıyla, ardından da bir Starship ile Dünya yörüngesinde kenetleme pratiği yapacaklar. 

Bu çalışma, 2028 gibi erken bir tarihte Artemis kapsamında Ay yüzeyine iniş yapılmasına zemin hazırlayacak.

Starship yörüngeye ulaştıktan sonra X platformu üzerinden bir açıklama yapan NASA Yöneticisi Jared Isaacman, "Artemis III görevinde, yörüngedeki Starlink kabiliyetlerinden bazılarından yararlanmayı dört gözle bekliyoruz" dedi.

AP News