SpaceX’in Starship uçuşu, halka arz öncesi testte hedeflerin çoğunu gerçekleştirdi

Şirket, bir grup sahte uyduyu konuşlandırdı ve kontrollü bir Hint Okyanusu inişi gerçekleştirdi. 

Bu yüksek riskli görev, Elon Musk’ın şirketi halka açılmaya hazırlanırken yeni geliştirilen aracın ilk büyük sınavı oldu.

Daha sık Starlink uydu fırlatmalarını mümkün kılmak ve gelecekteki NASA Ay görevlerini taşımak üzere tasarlanan Starship’in son insansız fırlatması, aylar süren test gecikmelerinin ardından araç için önemli bir kilometre taşına ulaştı. 

Sonuç, gelecek ay yapılması planlanan ve tarihin en büyük halka arzı olması beklenen SpaceX’in ilk halka arzı öncesinde yatırımcı güvenini de artırabilir.

SpaceX’in tamamen yeniden kullanılabilir bir uzay aracı olarak geliştirmek için 15 milyar dolardan fazla harcadığı Starship, Musk’ın fırlatma maliyetlerini düşürme, Starlink işini büyütme ve derin uzay keşfinden yörüngesel veri merkezlerine kadar uzanan hedefleri açısından kritik önem taşıyor. 

Tüm bunlar, Musk’ın hedeflediği 1,75 trilyon dolarlık halka arz değerlemesinin bir parçası olarak görülüyor.

Cuma günkü fırlatma, SpaceX’in 2023’ten bu yana gerçekleştirdiği 12. Starship prototip test uçuşu ve hem uzay aracı hem de Super Heavy güçlendiricisinin önemli ölçüde geliştirildiği V3 versiyonunun ilk uçuşu oldu. Aynı zamanda yeni roket için özel olarak tasarlanan bir fırlatma rampasından yapılan ilk kalkıştı.

“Anlamlı bir ileri adım”

SpaceX, yıllardır süren patlamalı başarısızlıklar ve geliştirme gecikmelerinin ardından şimdiye kadar uçurulan en büyük ve en güçlü roketin ticari kullanıma yaklaştığını göstermek için başarılı bir teste güveniyordu. Cuma günkü uçuş, ana hedeflerinin çoğunu gerçekleştirmiş gibi göründü.

Üst aşamadaki Starship astronot aracının, Super Heavy güçlendirici roketin üzerine yerleştirildiği dev araç, Texas eyaletindeki Brownsville yakınlarında, Meksika Körfezi kıyısındaki Starbase tesislerinden yerel saatle 17.30 civarında havalandı.

Dakikalar sonra iki aşama sorunsuz şekilde ayrıldı. 

Altı motordan birinin kaybedilmesine rağmen Starship seyir aşamasına devam etti, simüle edilmiş uydu yükünü bıraktı ve ardından atmosferik yeniden girişten sağ çıkıp denize iniş yaptı. Uçuş toplamda bir saatin biraz üzerinde sürdü.

Alt aşamadaki Super Heavy ise planlandığı gibi fırlatmadan yaklaşık altı dakika sonra körfeze düştü, ancak güçlendirici roket Starship’ten ayrıldıktan sonra planlanan geri dönüş motor ateşlemesini tamamlayamadı.

Elon Musk sonucu, X platformunda yaptığı bir paylaşımla kutladı ve “SpaceX ekibini destansı ilk Starship V3 fırlatması ve inişi için tebrik etti.”

Georgetown University Center for Security and Emerging Technology araştırma analisti Kathleen Curlee ise uçuşu, “SpaceX’in uzaydaki büyüyen hedeflerini desteklemek için ihtiyaç duyduğu fırlatma kapasitesini oluşturma stratejisinde bir başka anlamlı ileri adım” olarak değerlendirdi.

Curlee, uçuş sırasında “bazı anormallikler” yaşandığını ancak testin “birkaç temel hedefe ulaştığını ve SpaceX’e ileride önemli operasyonel ve mühendislik verileri sağlayacağını” söyledi.

Canlı SpaceX yayını, 40 kattan daha uzun roketin, Super Heavy’nin 33 adet Raptor motorunun ateş topu ve yoğun buhar bulutları içinde çalışmaya başlamasıyla fırlatma kulesinden yükseldiğini gösterdi.

Test yaklaşık 65 dakika sonra sona erdi. 

Starship, planlandığı gibi burnu yukarıda olacak şekilde Dünya atmosferinden geçerek Hint Okyanusu’na indi, ardından denizde yana yatıp büyük bir ateş topuyla patladı. Uçuş yayınını izleyen SpaceX çalışanları bunu büyük tezahüratlarla karşıladı.

SpaceX, fırlatma öncesinde her şey planlandığı gibi gitse bile ne güçlendiriciyi ne de Starship’in üst aşamasını güvenli şekilde geri indirmeye veya kurtarmaya çalışmayacağını açıklamıştı.

Suborbital seyir aşaması sırasında Starship, 20 sahte Starlink uydusundan oluşan yükünü tek tek başarıyla bıraktı. Ayrıca, aracın alçalışı sırasında ısı kalkanını tarayan ve yere veri gönderen iki gerçek modifiye edilmiş uydu da konuşlandırıldı.

Uçuşun erken aşamasında altı motordan birinin arızalanması nedeniyle görev kontrol ekibi, yeniden giriş öncesinde planlanan uzay içi motor yeniden ateşleme denemesinden vazgeçti.

Ancak araç, uçuşunun sonunda dönüş iniş ateşlemesini gerçekleştirdi ve uzay aracını maksimum stres altına sokmak amacıyla tasarlanmış çeşitli manevraları başarıyla tamamladı. 

Starship bu manevralardan sağlam çıkarak kontrollü son alçalmasını gerçekleştirdi.

Halka arz öncesi yatırımcı incelemesi

Starship programındaki 12. test uçuşu, üç hafta sonra yapılacak halka arz öncesinde yatırımcılar tarafından yakından izlendi. 

Bu halka arz, ABD tarihinde 1 trilyon doların üzerindeki ilk piyasa çıkışı olabilir ve SpaceX’i dünyanın en değerli halka açık şirketlerinden biri hâline getirebilir.

SpaceX’in en kârlı işleri olan Starlink operasyonu ve yörüngesel veri merkezi planlarının geleceği büyük ölçüde Starship’in bunları uzaya taşıyabilmesine bağlı.

Musk geçmiş test başarısızlıklarını kamuoyu önünde soğukkanlılıkla karşılamış olsa da yatırımcıların, milyarder girişimcinin kısa vadeli risk alma iştahını Ay ve gezegenler arası yolculuk hedefleriyle nasıl bağdaştıracağı henüz bilinmiyor.

SpaceX’in mühendislik kültürü, havacılık sektöründeki daha yerleşik oyunculara kıyasla daha fazla risk toleransına sahip kabul ediliyor. 

Şirketin uçuş test stratejisi, yeni geliştirilen uzay araçlarını başarısızlık noktasına kadar zorlayıp ardından sık tekrarlarla sistemi geliştirmeye dayanıyor.

California merkezli roket şirketini 2002’de kuran Musk, bir yıl önce Starship’in ilk insansız Mars yolculuğunu 2026 sonunda gerçekleştireceğini öngördüğünü söylemişti. Ancak bu hedefin artık açıkça ulaşılamaz olduğu görülüyor.

V3 versiyonu, mevcut Falcon 9 veya Falcon Heavy roketleri ve Dragon kapsülünden oluşan sistemin alçak Dünya yörüngesi görevlerinin ötesindeki görevler için aracın işlevselliğini geliştirmeyi amaçlayan çok sayıda yenilik içeriyor.

Super Heavy güçlendiricisindeki başlıca iyileştirmelerden biri, daha hafif bir tasarımdan daha fazla itiş gücü elde edecek şekilde Raptor motorlarının yeniden tasarlanması oldu.

Üst aşamadaki Starship’in itki sistemi de uzun süreli görevler için geliştirildi; araçtan araca kenetlenme, uzayda yakıt ikmali ve daha yüksek manevra kabiliyeti sağlayacak mekanizmalar eklendi.

Uzayda yakıt ikmali operasyonu için birden fazla Starship tanker aracına ihtiyaç duyulacak. Bu riskli ve henüz kanıtlanmamış prosedür, SpaceX’in 2028’de planlanan ilk Ay inişi görevi stratejisinin temel unsurlarından biri.

Tüm bunlar, SpaceX’in 2021’de NASA’nın Artemis programı kapsamında kazandığı 3 milyar doların üzerindeki sözleşmeye dahil edildi. 

Artemis programı, ABD’nin 1972’den bu yana ilk kez bu on yılın ilerleyen dönemlerinde astronotları yeniden Ay yüzeyine gönderme girişimi. 

Bu planlar, Starship’i 2030’da kendi insanlı Ay inişini gerçekleştirmeyi hedefleyen Çin ile yeni uzay yarışının merkezine yerleştiriyor.

Reuters