Torunları kadar telefon bağımlısı büyükanne ve büyükbabalar
Sosyal medyaya bağımlı hale gelen 65 yaş üstü kişiler
Bu olguya zaten bir isim verildi: 'ekran bağımlıları' veya 65 yaş üstü ekran bağımlısı kullanıcılar.
En büyük sorun, düşük dijital eğitim seviyelerinin onları dolandırıcılık ve yanlış bilgilendirme kurbanı haline getirebilmesidir.
Gençlerin cep telefonlarına olan bağımlılıklarına dair endişelere, günümüzde "baby boomer" kuşağının (1945 ile 1965 yılları arasında doğan nesil) mobil cihazlarla ne kadar vakit geçirdiğine dair kaygılar da eklendi.
Örneğin İspanya'da, İspanyol Ulusal Araştırma Konseyi (CSIC) tarafından hazırlanan bir rapor, 65-74 yaş arası bireyler arasında internet erişiminin ve yoğun internet kullanımının yaygınlaştığını ve 2025 yılı itibarıyla bu oranın %96,3'e ulaştığını ortaya koydu. Sorun şu ki, giderek daha fazla insan bu cihazlara aşırı derecede bağımlı hale geliyor.
Bu durum oldukça yaygın; yapay zeka destekli görsellerdeki gelişmeler ve ele geçirilen kişisel verilerle kurgulanan kişiselleştirilmiş dolandırıcılık yöntemleri, yaşımız ne olursa olsun hepimizi bir yalana inanma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
Yaş ilerledikçe sorun daha da büyüyor; ABD merkezli The New Yorker dergisinde yer alan bir makalede, bu durumdaki yaşlılar için "ekran bağımlısı yaşlılar" (screenagers) ifadesi kullanılıyor.
Dijital yerli olmayan, sosyal ağlar konusunda daha az yetkinliğe sahip olan ve dolayısıyla gördükleri görsellerin gerçekliğini sorgulama olasılıkları daha düşük olan bireyler; dolandırıcılıklara ve yanlış içeriklere karşı daha savunmasız kalıyorlar.
Tehlike sadece psikolojik değil, aynı zamanda finansal; kandırıldığını fark etmenin öz saygıya verdiği zararın yanı sıra, maddi olarak dolandırılma riski de mevcut.
Paylaşım çılgınlığı
Genel toplumdan özellikle bu yaş grubuna sıçrayan son fenomen ise yapay zekâ.
Josiah Gogarty, GQ dergisinin İngiliz edisyonunda şöyle yazıyor: “Muhtemelen yapay zekâya meraklı yaşlı akrabalarınız veya tanıdıklarınız vardır. Bunu biliyor olabilirsiniz; çünkü size WhatsApp üzerinden, doğum gününüzü kutlamak ya da internetin kutlanması konusunda ısrarcı olduğu irili ufaklı herhangi bir özel günü anmak için yapay zekâ tarafından oluşturulmuş görseller göndermiş olabilirler.”
Dijital olarak üretilmiş, bazen şüpheli zevkler yansıtan "meme"leri (internet şakalarını) ya da tuhaf bir şekilde birleştirilmiş fotoğrafları hiç göndermemiş veya almamış olanlar ilk taşı atsın; ancak yaşlı kullanıcılar söz konusu olduğunda küçümseyici bir tavır takınmak hiç de doğru değildir.
Eğer annemize saçma sapan şeyler gönderdiğini söylersek veya teyzemize telefon bağımlısı olduğunu yüzüne vurursak, muhtemelen kendisini dışlanmış hissetmesine ve savunmaya geçmesine neden oluruz.”
“Bazı yaşlı bireyler, dijital ortamı güvenli bir yer, yani çocuklarının ve torunlarının bulunduğu ve sadece videolar izledikleri bir sosyal ağ olarak algılıyorlar; bu yüzden şüpheli durumlarda dikkatli olma reflekslerini kaybediyorlar.”
“Unutmamalıyız ki amaç, birinin iletişim kurmasını tamamen durdurmak değil; daha zengin ve anlamlı bir iletişimi yeniden kazanmaktır. Çünkü birinden elli tane video almak, o kişi tarafından gerçekten ‘eşlik ediliyormuş’ gibi hissettiğiniz anlamına gelmez,” diyor.
Elbette bu, sadece belirli bir yaş grubuna özgü bir davranış değil; ancak aranızdaki ilişki uygunsa, bu konuda bir bilgilendirme yapma fırsatınız olabilir. “Bazen bu onların sabah eğlencesi haline geliyor; eğer daha önemli işlerini aksatmıyorsa, görmezden gelinebilir.
Diğer bağımlılık yapıcı davranışlar gibi, zaman yutan bu uğraşlar da kendi kendini besler. Gerçek hayattaki sorumlulukların ihmal edilmesi stres yaratıyorsa ve sanal dünyaya dalıp gitmek yalnızlık, kaygı ve depresyona yol açıyorsa, çözüm de kaçışta aranır.
Yaşlıların giderek büyüyen bir pazar olduğunun farkında olan teknoloji şirketleri, onların ihtiyaçlarına göre uyarlanmış ürünler piyasaya sürmeye de devam ediyor.
El Pais