Washington'ın 28 maddelik planı, Ukrayna'yı topraklarını terk etmeye, ordusuna sınırlamalar getirmeye ve NATO'ya katılma hedeflerinden vazgeçmeye çağırıyor.
Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy Cuma günü yaptığı açıklamada, Ukrayna'nın Rusya'nın temel taleplerini destekleyen bir ABD barış planı nedeniyle onurunu ve özgürlüğünü -veya Washington'ın desteğini- kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyardı.
Başkan Donald Trump, Kiev'in bir hafta içinde kabul etmesi gerektiğini söyledi. ABD Başkanı, Fox News Radio'ya Perşembe gününün Kiev'in planı kabul etmesi için uygun bir son tarih olduğuna inandığını söyledi.
Washington'ın 28 maddelik planı, Ukrayna'yı topraklarını terk etmeye, ordusuna sınırlamalar getirmeye ve NATO'ya katılma hedeflerinden vazgeçmeye çağırıyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Cuma günü geç saatlerde yaptığı açıklamada, ABD planının yaklaşık dört yıldır devam eden çatışmanın nihai çözümünün temeli olabileceğini söyledi. Putin daha önce Rusya'nın temel toprak ve güvenlik talepleri konusunda taviz vermeyi reddetmişti.
'UKRAYNALILARIN ONUR VE ÖZGÜRLÜĞÜ'
Zelenskiy, Cuma günü erken saatlerde, büyük toplantılar için nadiren kullandığı ofisinin önündeki sokakta ulusa seslendiği ciddi bir konuşmada, Ukraynalılara birlik çağrısında bulundu ve Ukrayna'ya asla ihanet etmeyeceğini söyledi.
Zelenskiy açıklamasında; "Tarihimizin en zor anlarından biri şu anda... Şimdi Ukrayna çok zor bir seçimle karşı karşıya: ya onurunu kaybetmek ya da önemli bir ortağını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmak. Plandaki en az iki noktanın -Ukraynalıların onuru ve özgürlüğü- göz ardı edilmemesi için 7/24 mücadele edeceğim," dedi.
İki kaynak, özel görüşmelerin içeriğini açıklamak için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla, ABD'nin anlaşmayı kabul etmemesi halinde Ukrayna'ya istihbarat paylaşımını ve silah tedarikini kesmekle tehdit ettiğini söyledi.
Beyaz Saray, yorum talebine hemen yanıt vermedi. Ancak daha sonra üst düzey bir ABD'li yetkili, ABD'nin istihbarat bilgilerini saklamakla tehdit ettiğini söylemenin doğru olmadığını söyledi.
Putin, üst düzey yetkililere televizyonda yaptığı açıklamada, Kiev'in ABD planına karşı olduğunu, ancak ne kendisinin ne de Avrupalı müttefiklerinin Rusya'nın Ukrayna'daki ilerlemesinin gerçekliğini anlamadığını söyledi.
Zelenskiy, Cuma günü İngiltere, Almanya ve Fransa liderleriyle bir telefon görüşmesi yaptı ve ardından ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ile görüştü. Vance, danışmanlarının "barışa giden uygulanabilir bir yol bulmak için" çalışmaları konusunda Vance ile anlaştığını söyledi.
Zelenskiy, kamuoyuna yaptığı açıklamalarda, ABD planını reddetmemeye veya Amerikalıları gücendirmemeye özen gösterdi.
"ABD, Başkan Trump ve ekibinin bu savaşı sona erdirme çabalarına değer veriyoruz. Amerikan tarafının hazırladığı belge üzerinde çalışıyoruz. Bu, gerçek ve onurlu bir barışı garanti altına alacak bir plan olmalı." dedi.
Ancak Kiev, daha önce planın şartlarını teslimiyet olarak reddetmişti ve bu temelde bir anlaşma, yaklaşık dört yıllık amansız savaşın ardından Ukrayna toplumunun istikrarını sınayabilir.
İngiltere'nin Chatham House düşünce kuruluşundan Tim Ash, "Rusya istediği her şeyi elde ediyor, Ukrayna ise pek bir şey elde edemiyor. Zelenskiy bunu kabul ederse, Ukrayna'da büyük bir siyasi, sosyal ve ekonomik istikrarsızlık bekliyorum," dedi.
'ÇOK TEHLİKELİ BİR AN'
Üç kaynak, Reuters'a Ukrayna'nın İngiltere, Fransa ve Almanya ile 28 maddelik plana karşı bir öneri üzerinde çalıştığını söyledi. Avrupalılar, ABD planı konusunda kendilerine danışılmadı ve Kiev'e güçlü desteklerini ifade ettiler.
AB Dış Politika Şefi Kaja Kallas, "Hepimiz bu savaşın bitmesini istiyoruz, ancak nasıl biteceği önemli. Rusya'nın işgal ettiği ülkeden hiçbir taviz almaya yasal hakkı yok," dedi. "Bu herkes için çok tehlikeli bir an."
ABD'li yetkililer, planlarını savunurken, planın Temmuz ayına kadar savunma bakanı olarak görev yapan ve Zelenskiy'nin yakın müttefiki olan Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rüstem Umerov ile yapılan istişarelerin ardından hazırlandığını belirtti.
Üst düzey bir ABD'li yetkili Perşembe günü yaptığı açıklamada, Umerov'un "birkaç değişiklik yaptıktan sonra planın büyük bir kısmını kabul ettiğini ve Cumhurbaşkanı Zelenskiy'e sunduğunu" söyledi.
Ukrayna heyetinin temsilcisi olan Umerov, planın herhangi bir maddesini kabul ettiğini reddetti ve görüşmeleri organize etmede yalnızca teknik bir rol oynadığını söyledi.
RUSYA'NIN TALEPLERİ AÇIKÇA BELİRLENDİ, KİEV'İN TALEPLERİ BELİRSİZ KALDI
Plan, Ukrayna'nın Rusya'nın ilhak ettiğini iddia ettiği doğu illerinde hâlâ kontrol ettiği topraklardan çekilmesini, Rusya'nın ise diğer bölgelerde elinde bulundurduğu daha küçük toprak parçalarından vazgeçmesini gerektirecek.
Ukrayna'nın NATO askeri ittifakına katılımı kalıcı olarak yasaklanacak ve silahlı kuvvetleri 600.000 askerle sınırlandırılacak. NATO, oraya asla asker konuşlandırmamayı kabul edecek.
Rusya'ya yönelik yaptırımlar kademeli olarak kaldırılacak, Moskova sanayileşmiş ülkelerden oluşan G8 grubuna geri davet edilecek ve dondurulmuş Rus varlıkları bir yatırım fonunda toplanacak ve elde edilen kârın bir kısmı Washington'a verilecek.
Ukrayna'nın başlıca taleplerinden biri, Rusya'nın tekrar saldırmasını engellemek için NATO'nun karşılıklı savunma maddesine eşdeğer uygulanabilir garantilerin sağlanmasıdır.
Reuters
