Birleşik Krallık ve Japonya da dahil olmak üzere bazı ülkeler seçeneklerini değerlendiriyor ancak abluka altındaki deniz rotasına savaş gemisi gönderme konusunda henüz taahhütte bulunmuş değiller.
ABD Başkanı Donald Trump, bazı ülkeleri hayati öneme sahip deniz ticaret yolunu güvence altına almak için Hürmüz Boğazı’na savaş gemileri göndermeye çağırmıştı.
Birleşik Krallık, Japonya, Çin ve Güney Kore gibi ülkeler seçeneklerini değerlendirmeye devam ettiklerini ancak herhangi bir taahhütte bulunmadıklarını söyledi.
Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda Birleşik Krallık, Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve diğer ülkeleri, İran tarafından şiddetli biçimde ablukaya alınan ve dünyanın en yoğun deniz taşımacılığı rotası olan su yoluna gemi göndermeye çağırdı.
Trump paylaşımında, “Birçok ülke, özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma girişiminden etkilenenler, boğazı açık ve güvenli tutmak için Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte savaş gemileri gönderecek” iddiasında bulundu.
Daha sonraki bir paylaşımında Trump çağrısını “Hürmüz Boğazı üzerinden petrol alan dünyanın tüm ülkelerine” genişleterek deniz desteği göndermelerini istedi.
Tahran’ın ABD ve İsrail’in hava saldırılarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması, küresel enerji ve ticaret akışları için felaket niteliğinde sonuçlar doğurdu; tarihin en büyük petrol arz kesintisine ve küresel petrol fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı.
Ancak Trump’ın savaş gemileri gönderilmesi çağrısına verilen uluslararası yanıt şimdiye kadar belirsiz ve isteksiz oldu; ülkeler donanmaları için tehlikeli olabilecek bir askeri müdahaleye katılma konusunda taahhütte bulunmak istemiyor.
Tahran, ABD’ye, İsrail’e veya onların müttefiklerine doğru ilerleyen herhangi bir petrol tankerinin savaşta meşru hedef olduğunu ve “derhal yok edileceğini” söyledi.
Savaşın Şubat ayı sonunda başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı’nda on altı tanker saldırıya uğradı ve İran su yoluna patlayıcı mayınlar döşemekle tehdit etti.
Şimdiye kadar ABD, tankerleri boğazdan geçirmek için kendi donanma gemilerini eskort olarak göndermedi.
Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, “bölgedeki deniz taşımacılığının güvenliğini sağlamak için çeşitli seçenekler” konusunda müttefiklerle görüşmeler yapıldığı belirtildi.
BBC’ye konuşan Birleşik Krallık Enerji Bakanı Ed Miliband, Birleşik Krallık’ın boğazın açık tutulması konusunda ABD ve diğer müttefiklerle görüşmeler yürüttüğünü ve mayın avlama dronları göndermeyi değerlendirdiğini söyledi.
Miliband, “Boğazın yeniden açılmasına yardımcı olabilecek tüm seçenekler değerlendiriliyor” dedi.
Kıdemli bir Japon siyasetçi NHK TV’ye yaptığı açıklamada Japonya’nın deniz ticaret yolunu güvence altına almak için bölgeye savaş gemileri gönderme ihtimalini tamamen dışlamadığını ancak bunun için eşik seviyesinin “çok yüksek” olduğunu söyledi.
İktidardaki Liberal Demokrat Parti’nin politika araştırma konseyi başkanı Takayuki Kobayashi, “Hukuki açıdan bakıldığında bu ihtimal tamamen dışlanamaz, ancak anlaşmazlık devam ettiği için bunu temkinli şekilde değerlendirmeliyiz” dedi.
Enerji akışının büyük ölçüde boğazdan geçmesine bağımlı olan Güney Kore, Trump’ın açıklamalarını not aldığını ancak deniz ticaret yolunun güvenliğini sağlamak için nasıl yardım edileceğine karar vermeden önce ABD ile yakın iletişim kurarak durumu değerlendireceğini söyledi.
Güney Kore Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, “Hükümetimiz Orta Doğu’daki gelişmeleri yakından izlemektedir” dedi ve vatandaşlarını korumak ve enerji taşımacılığı yollarının güvenliğini sağlamak için “çok yönlü olarak çeşitli önlemler araştırıldığını” ekledi.
Fransa, Trump’ın açıklamalarından önce pozisyonunu zaten netleştirmişti. Perşembe günü konuşan Fransa Savunma Bakanı Catherine Vautrin, çatışma tırmanmaya devam ederken Fransa’nın Hürmüz Boğazı’na savaş gemisi göndermeyeceğini söyledi.
Vautrin, “Bu konuda çok açık ve kararlıyım; şu aşamada Hürmüz Boğazı’na herhangi bir gemi gönderilmesi söz konusu değil” dedi.
Fransa’nın “tamamen savunma amaçlı bir pozisyon” benimsediğini ve Fransız donanmasının amiral gemisi olan uçak gemisi Charles de Gaulle’ü doğu Akdeniz’den taşıma planı bulunmadığını söyledi.
Geçen hafta Kıbrıs’ta konuşan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise Fransa ve müttefiklerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere eskort sağlamak için “tamamen savunma amaçlı” bir görev hazırladığını ancak bunun ancak ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın “en yoğun aşaması” sona erdikten sonra gerçekleşeceğini söyledi.
Macron bunun hem Avrupa hem de Avrupa dışı ülkelerin katılacağı “sadece eskort görevi” olacağını belirtti. Financial Times’a göre Avrupa Birliği dışişleri bakanları ayrıca Yemen’de Husi saldırılarına karşı gemileri koruyan AB’nin Aspides deniz misyonunun kapsamını Hürmüz Boğazı’nı da kapsayacak şekilde genişletmeyi değerlendiriyor.
Şu anda Aspides deniz misyonu Fransa, İtalya ve Yunanistan’dan üç gemiden oluşuyor.
Çin’in yanıtında askeri müdahaleden söz edilmedi. İran’ın müttefiki olan ve aynı zamanda boğazdan geçen ham petrol ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan Çin’in, Körfez’den çıkan petrol tankerlerinin geçişine izin verilmesi konusunda İran yönetimiyle görüşmeler yürüttüğü bildirildi ancak henüz kesin bir sonuç üzerinde anlaşmaya varılmadı.
Washington’daki Çin Büyükelçiliği hafta sonu CNN’e verdiği açıklamada Pekin’in Orta Doğu’daki ilgili taraflarla “iletişimi güçlendirmek” ve gerilimin azaltılması ile barışın yeniden sağlanması için “yapıcı bir rol oynamak” amacıyla çalışacağını söyledi.
ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise Pazar günü NBC’ye yaptığı açıklamada bazı ülkelerle diyalog halinde olduğunu ancak isim vermediğini söyledi ve küresel petrol ihracatının beşte birinin normalde geçtiği boğazın yeniden açılması konusunda Çin’in “yapıcı bir ortak” olmasını beklediğini ifade etti.
The Guardian
Haber Galerisi
