Turist Neden Gelmiyor?

Türkiye’de enflasyonu düşürmek için uygulanan programın en temel ayağı, döviz kurunu baskılamak oldu. 

Amaç belliydi, döviz yükselmesin ki raflardaki fiyatlar daha da fazla artmasın. Kağıt üzerinde mantıklı görünen bu adım, Türkiye’nin en büyük döviz kapısı olan bacasız sanayiyi, yani turizmi fena vurdu. 

Peki, çarşıda her şey ateş pahasıyken dövizin yerinde sayması turizmcileri nasıl köşeye sıkıştırdı?

Bir otel ya da restoran işletmecisinin giderlerini düşünün: Asgari ücret arttı, elektrik ve su faturaları kabardı, etin ve sebzenin fiyatı katlandı. İşletmecinin TL cinsinden masrafları hızla büyürken, kazandığı dövizin TL karşılığı aynı kaldı. 

Masraflarını karşılamak isteyen işletmeler çareyi oda ve yemek fiyatlarını döviz bazında artırmakta buldu. Örneğin 100 euroya satılan bir oda, maliyetleri kurtarmak için 140 euroya çıkarıldı. 

Fiyatlar döviz bazında sıçrayınca, Türkiye yıllardır elinde tuttuğu "hesaplı tatil ülkesi" kozunu kaybetti. 

Komşulara Kaptırılan Turist

Avrupalı bir tatilci için Türkiye; Yunanistan, İspanya veya Mısır’dan daha pahalı hale geldi. Aynı paraya Ege’nin karşı kıyısında tatil yapabilen turist, rotasını rakip ülkelere kırdı. 

Kişi Başı Harcama Düştü: Gelen turist de dışarıda yemek yemekten, alışveriş yapmaktan kaçınır oldu. 

Tersine Göç: Dolar ve euronun enflasyona kıyasla "ucuz" kalması, yerli tatilcinin de dikkatini çekti. Yurt içinde bir haftalık tatil parasını gören birçok vatandaş, vizesini alıp rotayı yurt dışına çevirdi. Yani ülkeye döviz gireceğine, içerideki döviz dışarı aktı. 

Ayakta Kalma Savaşı ve Kayıt Dışılık

Geliri eriyen, kârı azalan işletmeler faturayı ödeyebilmek için zorlu bir hayatta kalma sınavı veriyor. Sektörde zaten var olan belgesiz kiralamalar, faturasız satışlar ve nakit dönen işler, işletmeler günü kurtarmaya çalıştıkça artıyor. Bu durum hem devletin kasasına girecek vergiyi eritiyor hem de işini düzgün yapan dürüst işletmeciyi zorluyor. 

Üstüne bir de bölgedeki çatışmalar ve artan uçak bileti maliyetleri eklenince, otellerin doluluk hesabı iyice karıştı. 

Ekonomi yönetimi, "Kuru salarsak enflasyon yeniden patlar, siz de fiyat kırmak yerine hizmet kalitesini ve verimliliği artırın" mesajı veriyor. Ancak turizmcinin bu dönüşümü yapabilmesi için önce para kazanması, nefes alması şart. 

Türkiye, cari açığını kapatan en büyük can simidi olan turizmi küstürmeden bir denge bulmak zorunda. 

Enflasyonla mücadele ederken sektörü ayakta tutacak hedefe yönelik destekler gelmezse, Akdeniz’deki pazar payımızı geri kazanmak yıllarımızı alabilir. 

Yıldırım AKTUĞAN

Yazar Hakkında

1958 yılında İzmir’de doğan Yıldırım Aktuğan, 1982 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümünü tamamlamasının ardından iş hayatına 1984 yılında Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nda başlamıştır. 

1989 yılında Müsteşarlık bursu ile Boston Üniversitesinde Finans alanında yüksek lisans eğitimini tamamladıktan sonra Müsteşarlıkta çeşitli kademelerde yönetici olarak görev yapmıştır. Yurtdışında Şikago ve Tokyo’da ekonomi müşaviri olarak görev yapan Aktuğan, ayrıca Eti Bor A.Ş.de Yönetim Kurulu üyeliği ve Halk Bankası’nda Denetim Kurulu üyeliği görevlerinde bulunmuştur. 

Müsteşarlıktan ayrıldıktan sonra bir süre Çeşme Belediye Başkan Yardımcılığı ve Çeştur A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanlığı görevlerini yapan Aktuğan halen Çeşme ilçesinde Kurumsal Yönetim Danışmanı olarak görev yapmaktadır.