Ezeli rakipler OpenAI ile Anthropic arasındaki mücadele borsaya taşınıyor.
Halka açılmak isteyen yapay zeka şirketlerden hangisinin eli daha güçlü?
Hollywood filmi olmaya aday bir hikâye bu. Malzemeler hazır: Yapay zeka alanında üstünlük için uzun soluklu ve sert bir mücadele yürüten iki hırslı teknoloji tutkunu. Hikâyede şaşırtıcı gelişmeler de eksik değil. Örneğin Anthropic'in CEO'su Dario Amodei kısa süre önce, insanların kontrolü kaybedebileceği gerekçesiyle yapay zeka geliştirme çalışmalarına ara verilmesi çağrısında bulundu.
Ancak bundan yalnızca birkaç gün önce, şirketini halka açmak için ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) gerekli belgeleri sunmuştu. Böylece Claude'u geliştiren Anthropic, ChatGPT'nin yaratıcısı OpenAI'ın önüne geçmiş oldu.
OpenAI CEO'su Sam Altman henüz halka arz başvurusu yapmadı, ancak halka arzın sonbaharda gerçekleşebileceğini defalarca dile getirdi.
Şu sıralar zamanlama da uygun görünüyor. Borsalar yükseliş eğiliminde ve yapay zeka gündemin merkezinde yer alıyor. Ayrıca Anthropic'in güncel piyasa değeri 965 milyar dolar seviyesinde.
OpenAI ise 852 milyar dolar değerlemeye sahip. Halka arz, her iki şirketi de trilyon dolarlık şirketler ligine taşıyabilir. Bugün yalnızca Nvidia, Apple, Alphabet, Amazon, Meta ve Tesla gibi birkaç şirketin piyasa değeri 1 trilyon doların üzerinde.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, Almanya'nın en büyük şirketi olan Siemens'in piyasa değeri yaklaşık 230 milyar dolar düzeyinde.
Bu kadar büyük sermayeye neden ihtiyaç duyuluyor?
Araştırma şirketi Gartner'a göre küresel yapay zeka harcamaları hızla büyümeye devam edecek ve bu yıl 2,5 trilyon doları aşacak.
Bu harcamaların en büyük bölümünü yapay zeka altyapısı oluşturuyor. Buna öncelikle yüksek işlem kapasitesi sağlayan büyük veri merkezlerinin inşası ve kiralanması dahil.
Anthropic ve OpenAI bugüne kadar sermayelerini yatırım turlarından sağladı. Bu modelde şirketler veya fonlar girişimlere erken aşamada yatırım yaparak gelecekteki başarılarından pay almayı hedefliyor.
PitchBook analisti Harrison Rolfes'in hesaplamalarına göre OpenAI kuruluşundan bu yana toplam 185,9 milyar dolar yatırım topladı. Anthropic ise 126,8 milyar dolarla bunun gerisinde bulunuyor.
Yarışı kim önde götürüyor?
Birçok finans uzmanına göre borsada başarı açısından Anthropic daha avantajlı görünüyor.
Analist Harrison Rolfes, yaptığı değerlendirmede, "Anthropic'in halka arz hikâyesi daha güçlü. Bunu destekleyen en önemli unsur da rakamlar" diyor.
Rolfes'e göre, şirketin bu yıl yaklaşık 47 milyar dolar gelir elde etmesi bekleniyor. OpenAI'ın gelirinin ise 30 milyar dolar seviyesinde kalacağı tahmin ediliyor. Üstelik Anthropic bunu daha az yatırım sermayesiyle başarıyor.
Buna ek olarak Anthropic'in ağırlıklı olarak kurumsal müşterilere odaklandığını belirten Rolfes, "Bugün binden fazla şirket, Anthropic'e yılda en az 1 milyon dolar ödüyor" hatırlatmasını yapıyor.
OpenAI ise ChatGPT ile bireysel kullanıcı pazarında lider konumda. Şirketin haftalık kullanıcı sayısı 900 milyonu aşsa da bunların büyük bölümü hizmeti ücretsiz kullanıyor.
Ancak Rolfes şu uyarıyı yapma gereği duyuyor:
"Bu kadar büyük bir ücretsiz kullanıcı kitlesinden gelir elde etmek önemli bir sorun."
Washington Üniversitesi Bilgisayar Bilimi ve Mühendisliği Bölümü emekli profesörü Pedro Domingos da benzer görüşte. Domingos, "Anthropic kurumsal hizmetlerde daha ileride ve asıl para da bu alandan gelecek. Ancak dengeler hızla değişebilir" diyor.
Anthropic'in talebinin yüksek ancak işlem kapasitesinin sınırlı olduğunu belirten Domingos, "Belki OpenAI işlem gücünü Anthropic'e kiralayabilir ama iki şirket birbirinden o kadar hoşlanmıyor ki bu mümkün görünmüyor" değerlendirmesinde bulunuyor.
Şu anda her iki şirket de büyük teknoloji firmalarının işlem kapasitesinden yararlanıyor. OpenAI, hissedarı olan Microsoft'un altyapısını kullanırken, Anthropic ise Amazon'un yanı sıra son dönemde Elon Musk'ın Colossus veri merkezinden destek alıyor.
Kimin hikâyesi daha güçlü?
İki yapay zeka şirketi arasındaki yarış aynı zamanda iki büyük egonun mücadelesi olarak da görülüyor.
Dario Amodei, 2021 yılında Sam Altman'ın izlediği stratejiden memnun olmadığı için OpenAI'dan ayrıldı. Ona göre şirket para kazanmaya fazla, sorumluluk konusuna ise yeterince az önem veriyordu.
O tarihten bu yana Amodei, Anthropic aracılığıyla daha çok uyarılarda bulunan bir isim olarak öne çıktı. Yapay zekanın risklerini azaltmak için net düzenlemeler yapılmasını savundu.
ABD ordusu konusunda da bazı kırmızı çizgiler belirledi. Claude'un kitlesel gözetim sistemlerinde ve otomatik silah sistemlerinde kullanılmasına karşı çıktı.
Bunun üzerine Pentagon, Anthropic'i "tedarik zinciri güvenlik riski" olarak sınıflandırdı. Bu tür bir uygulama genellikle yabancı şirketlere yönelik yapılıyor.
Ortaya çıkan boşluğu ise Sam Altman doldurmaya hazırlanıyor. Gelecekte OpenAI yazılımlarının Pentagon'da kullanılması planlanıyor.
Bu nedenle yapay zeka yarışında Altman'ın şirketi giderek daha sık "kötü taraf" olarak görülmeye başlandı. Oysa durum her zaman böyle değildi.
Çünkü 2015 yılında kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak kurulan OpenAI'ın temel misyonu daha fazla düzenleme ve sorumlu yapay zeka geliştirilmesini savunmaktı. Altman bu yaklaşımı sayesinde Google'daki önemli geliştiricileri bile bünyesine katmayı başarmıştı.
Uzmanlar bu nedenle Amodei'nin mevcut tutumunun kısmen pazarlama amacı da taşıdığı görüşünde.
Makine öğrenmesi uzmanı ve "The Master Algorithm" (Usta Algoritma) kitabının yazarı Pedro Domingos, Anthropic'in hızlı büyümesinin ve bunun getirdiği baskının şirketin kendisini "iyi taraf" olarak görme anlayışını zorlayacağını düşünüyor.
Domingos'a göre, şirket önümüzdeki dönemde zor kararlarla karşı karşıya kalacak ve bazı çalışanlar da "ihanete uğradıkları" düşüncesiyle ayrılacak:
"Bu, Dario Amodei ve diğer bazı isimlerin zamanında OpenAI'dan ayrılmasına benzer bir süreç olabilir" diyor.
AGI yarışı mı?
Domingos'a göre her iki şirketin asıl hedefi, Genel Yapay Zeka'ya (AGI) ulaşmak.
AGI, insanların yapabildiği her zihinsel görevi yerine getirebilen bir yapay zeka sistemi anlamına geliyor.
Domingos, "Bunu ilk başaran öyle büyük bir avantaj elde eder ki bir daha yakalanamaz" diyor.
Kendisinin bu kavrama kuşkuyla yaklaştığını belirten uzman, "Ben bu fikrin sorunlu olduğunu düşünüyorum ama onlar buna inanıyor" ifadelerini kullanıyor.
PitchBook analisti Rolfes ise daha temkinli. "AGI'ya ilk ulaşan olmak tek başına zafer anlamına gelmez" diyen Rolfes'e göre yapay zekadan gerçekten para kazanabilmek için yaygın kullanım, kurumsal müşterilerin güveni ve güçlü kâr marjları gerekiyor.
Rolfes, "Sonuçta belirleyici olan, dünyanın en büyük şirketlerinde hangi yapay zekanın kullanılacağıdır" değerlendirmesinde bulunuyor.
Bu nedenle yapay zekada üstünlük mücadelesinin sonuçlanmasına daha uzun süre olduğu görülüyor.
DW
