Model, OpenAI ve Anthropic’i kendi sahasında yakalamaya başladı
Geçen yılın başlarında DeepSeek'in düşük maliyetli ancak güçlü yapay zekâ modeli piyasaları sarstığından bu yana küresel kullanıcılar iki seçenek arasında kaldı.
Daha ucuz fakat daha sınırlı yeteneklere sahip Çin modelleri ya da geliştirilmesine milyarlarca dolar yatırım yapılan OpenAI ve Anthropic modelleri.
Pekin merkezli girişim Z.ai tarafından geçen ay tanıtılan GLM-5.2 adlı model ise Batılı kullanıcıların ilgisi açısından bu farkı kapatmaya başlamış olabilir.
Kodlama ve yapay zekâ ajanı (agent) yetenekleriyle Silikon Vadisi'nde büyük ilgi gören GLM-5.2, çok az komutla karmaşık görevleri yerine getirebilme kabiliyeti sayesinde ABD'nin önde gelen modellerine neredeyse yaklaşırken, bunu maliyetin yalnızca küçük bir kısmıyla gerçekleştirebiliyor. Bazı uzmanlar bunu "küçük bir DeepSeek anı" olarak nitelendiriyor.
Model, OpenRouter gibi üçüncü taraf yapay zekâ geliştirici platformlarında kullanım sıralamalarında hızla yükselerek Anthropic'in modellerini geride bıraktı. Snowflake CEO'su Sridhar Ramaswamy'den girişim sermayedarı Marc Andreessen'e kadar birçok teknoloji yöneticisi de modelin yeteneklerini övdü.
ABD Başkanı Donald Trump'ın eski yapay zekâ danışmanı David Sacks, Washington yönetiminin salı günü Anthropic'in Fable ve Mythos modellerine yönelik ihracat kısıtlamalarını kaldırmasından önce yaptığı açıklamada şunları söyledi:
"Artık elimizde OpenAI ve Anthropic'in şu anda sunduğu modeller kadar iyi olan Çin menşeli açık ağırlıklı (open-weight) bir model var."
Bu gelişme, Çin'in yapay zekâ yarışında nihayet ABD'yi yakalayıp yakalamadığı yönündeki tartışmaların merkezine GLM-5.2'yi yerleştirdi. Teknoloji yöneticileri ise Washington'un sektöre yönelik öngörülemeyen düzenlemelerinin ABD'nin bu kritik teknolojideki liderliğini zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.
Sacks, All-In Podcast programında GLM-5.2 hakkında şu değerlendirmeyi yaptı:
"Anthropic'in Opus 4.8 modelinin hemen bir adım gerisinde ve OpenAI'ın GPT-5.5 modeliyle aynı seviyede."
Sacks sözlerini şöyle sürdürdü:
"Şirketlerimizi yavaşlatacak adımlar atmayı göze alamayız."
Uzmanlara göre Anthropic'e getirilen ihracat kısıtlamaları ve OpenAI'ın en yeni GPT-5.6 modelinin kamuya açık sürümünün gecikmesi, Çin modeline yönelik küresel talebi daha da artırdı.
Pekin merkezli yapay zekâ güvenliği danışmanlık şirketi Concordia AI'ın kurucusu ve CEO'su Brian Tse şöyle konuştu:
"Uluslararası geliştirici topluluğu, yalnızca ABD merkezli kapalı API modellerine güvenmenin önemli riskler taşıdığının giderek daha fazla farkına varıyor."
GLM-5.2'nin küresel ölçekte olumlu karşılanması, daha ucuz açık kaynaklı yapay zekâ modellerine yönelik ilginin arttığını da gösteriyor. Bunun temel nedeni ise kapalı kaynaklı yapay zekâ ajanlarının daha fazla işlem birimi (token) tüketmesi nedeniyle işletmelerin yapay zekâ kullanım maliyetlerinin sürekli yükselmesi ve öngörülemez hâle gelmesi.
Z.ai (diğer adıyla Zhipu AI) konu hakkında yorum yapmayı reddetti. Anthropic ve OpenAI ise Reuters'ın değerlendirme taleplerine yanıt vermedi.
GLM-5.2 şu anda Artificial Analysis tarafından hazırlanan büyük dil modeli (LLM) performans sıralamasında beşinci sırada yer alıyor. Bu sıralama; akıl yürütme, kodlama ve genel yetenek gibi çok sayıda ölçütü dikkate alıyor.
Model ayrıca web sitesi ve ön yüz uygulamaları geliştirme performansını ölçen Code Arena sıralamasında ikinci sırada bulunuyor. Aynı zamanda Claude ve GPT serisi gibi ABD'nin en gelişmiş kapalı kaynak modellerinin yaklaşık altıda biri maliyetle çalışabiliyor.
Z.ai, GLM-5.2'nin geliştirilmesi için ne kadar harcama yaptığını açıklamadı.
Geçen ay Elon Musk'ın X platformundaki paylaşımına yanıt veren Z.ai kurucusu Tang Jie, şirketinin gelecek yılın ilk çeyreğinden önce Anthropic'in Fable modeliyle aynı seviyede bir model geliştirebileceğini söyledi.
Hugging Face'in eski Asya-Pasifik yöneticisi Tiezhen Wang ise şu değerlendirmede bulundu:
"GLM-5.2'nin getirdiği değişim, açık kaynaklı modelin kutudan çıkar çıkmaz kullanılabilen bir ürüne dönüşmesi oldu."
Sözlerini şöyle sürdürdü:
"Modeli sadece kuruyorsunuz ve karmaşık ince ayarlar yapmadan doğrudan kullanabiliyorsunuz. Bu durum açık kaynaklı yapay zekânın benimsenmesindeki giriş engelini ciddi ölçüde düşürüyor."
Amerikan şirketlerini ikna etmek kolay olmayacak
GLM-5.2'nin geniş çapta benimsenmesinin önündeki en büyük engellerden biri ise veri güvenliği endişeleri olmaya devam ediyor.
Özellikle bankacılık ve siber güvenlik gibi sıkı düzenlemelere tabi sektörlerde faaliyet gösteren ABD şirketleri, Çin menşeli yapay zekâ modellerine temkinli yaklaşıyor.
Tiezhen Wang'a göre kurumsal yapay zekâ sistemlerinin taşınması ve güncellenmesi genellikle birkaç ay sürüyor.
Counterpoint Research'ün baş yapay zekâ analisti Wei Sun ise şunları söyledi:
"Bazı Avrupalı şirketlerde bunun kurumsal kullanım için uygun olup olmayacağı tartışılıyor."
Sun sözlerini şöyle sürdürdü:
"AB ve ABD'de bazı müşteriler, iş ortakları ve düzenlemeye tabi sektörler teknik performansı veya fiyatı ne olursa olsun yapay zekâ altyapılarında Çin modellerini kullanmayı kabul etmeyebilir."
Kâr amacı gütmeyen RAND Corporation'ın bu yıl yayımladığı ve 135 ülkedeki internet trafiğine dayanan araştırmaya göre, DeepSeek'in geçen yıl ocak ayında R1 modelini tanıtmasının ardından Çin büyük dil modellerinin küresel pazar payı iki ay içinde %3'ten %13'e yükseldi.
DeepSeek'in düşük maliyetli modeli, diğer şirketlerin milyarlarca dolarlık yapay zekâ altyapı yatırımlarıyla büyük bir tezat oluşturduğu için küresel teknoloji hisselerinde sert satışlara yol açmıştı.
Çin'in büyük dil modeli kullanımındaki artış özellikle gelişmekte olan ülkelerde ve Pekin ile yakın siyasi ve ekonomik ilişkilere sahip ülkelerde daha belirgin oldu.
Bazı uzmanlar ise Çin yapay zekâ modellerinin güvenliği konusundaki endişelerin abartıldığını savunuyor.
Onlara göre modeller ABD merkezli bulut hizmetlerinde veya şirketlerin kendi sunucularında çalıştırıldığında veri güvenliği korunabiliyor.
Büyük şirketlerin geçiş süreci yavaş ilerlese de teknoloji girişimleri ile küçük ve orta ölçekli işletmeler çok daha hızlı hareket ediyor.
Hello China Tech bülteninin kurucusu ve Çin teknoloji analisti Poe Zhao şu değerlendirmeyi yaptı:
"Geliştiriciler için modelin hangi ülkeden geldiğinden çok işe yarayıp yaramadığı, maliyeti ve güvenilir şekilde kurulup kullanılabilmesi önemlidir."
Zhao sözlerini şöyle tamamladı:
"Muhtemel senaryo, OpenAI veya Anthropic'in bir gecede tamamen değiştirilmesi değil; farklı modellerin birlikte kullanılmasıdır. Bu nedenle evet, bu bir 'küçük DeepSeek anı', ancak daha dar kapsamlı ve geliştirici odaklı bir anlamda."
Reuters
