Anlaşma, 1 Mayıs’tan itibaren (geçici olarak) yürürlüğe giriyor
25 yıl süren müzakerelerin ardından Avrupa Birliği ile Mercosur ülkeleri – Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay – arasında varılan tarihi ticaret anlaşması 1 Mayıs’tan itibaren geçici olarak yürürlüğe girecek.
Anlaşma Aralık 2024’te tamamlandı. AB ülkeleri bir yıl sonra onay vererek imzalanmasını sağladı. Mercosur’un dört üyesi de anlaşmayı kabul etti.
Ancak anlaşmanın tamamen yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu’nun onayı gerekiyor. Süreç, milletvekillerinin anlaşmayı hukuki inceleme için Avrupa Adalet Divanı'na göndermesiyle yavaşladı.
Bu arada Avrupa Komisyonu anlaşmayı geçici olarak uygulamaya koyma kararı aldı.
Peki Cuma gününden itibaren neler değişecek?
Brezilya’dan sınırsız et ve tavuk ithalatı vergisiz mi olacak?
Hayır. Brezilya, Arjantin veya diğer Mercosur ülkelerinden sınırsız miktarda vergisiz et ithalatı söz konusu değil — ne başlangıçta ne de ilerleyen dönemde.
Anlaşma, toplam 99.000 tonluk ek sığır eti kotası getiriyor. Bu kota taze ve dondurulmuş et arasında paylaştırılacak, %7,5’lik indirimli vergiyle uygulanacak ve altı yıl içinde kademeli olarak yürürlüğe girecek.
Komisyona göre bu miktar AB sığır eti üretiminin yaklaşık %1,5’ine denk geliyor. Bazı uzmanlar, tam uygulama sonrası fiyatların %2’ye kadar düşebileceğini tahmin ediyor.
Buna rağmen hayvancılık sektörü, özellikle Brezilya ve Arjantin’den gelen yüksek kaliteli etlerle rekabet konusunda endişeli.
Kanatlı etinde ise vergisiz ithalat 180.000 tonla sınırlandırılıyor ve beş yıl içinde kademeli uygulanıyor. Bu miktar AB üretiminin yaklaşık %1,3’üne karşılık geliyor.
Komisyon, Avrupa’da artan tavuk tüketiminin bu artışı absorbe edebileceğini belirtiyor.
Şeker için Paraguay’dan gelen 10.000 ton dışında yeni kota verilmedi. Mevcut 180.000 tonluk ham şeker kotası ise vergisiz olacak; bu da AB üretiminin yaklaşık %1,1’i.
Etanol için beş yıl içinde toplam 650.000 tonluk iki kota açılacak: 450.000 tonu vergisiz, 200.000 tonu indirimli tarifeyle.
Ayrıca bal (45.000 ton/5 yıl) ve pirinç (60.000 ton/5 yıl) için de vergisiz kotalar getiriliyor.
AB’li gıda üreticileri ne kazanacak – ve ne zaman?
Geçici uygulama AB ihracatçıları için de hemen ancak kademeli kazanımlar sağlayacak. Genel olarak tarifelerin kaldırılması Mercosur ürünlerine kıyasla daha yavaş ilerleyecek.
Örneğin zeytinyağında tarifeler 15 yıl içinde sıfırlanacak ve herhangi bir kota uygulanmayacak. Arjantin’de şu anda %31,5 olan vergi oranı ilk gün %29,4’e düşecek ve 2041’e kadar tamamen kaldırılacak.
İspanya Zeytinyağı Birliği Asoliva’nın genel direktörü Rafael Pico, daha ucuz zeytinyağının Mercosur pazarlarında tüketimi artırabileceğini ve özellikle dünyanın en büyük ithalatçılarından biri olan Brezilya’da büyük büyüme potansiyeli bulunduğunu belirtti.
Şarapta ise yalnızca üst segment köpüklü şaraplar (litresi yaklaşık 7 euro, şampanya hariç) hemen vergisiz olacak. Daha ucuz köpüklü şaraplar 12 yıl sonra sıfır vergiye ulaşacak. Diğer şaraplarda tarifeler sekiz yıl içinde kaldırılacak.
İçkilerde süreç daha hızlı olacak ve çoğu tarife dört yıl içinde kaldırılacak.
Peynir için daha uzun bir geçiş süresi öngörülüyor; 30.000 tonluk vergisiz kota 10 yıl sonra yürürlüğe girecek.
Tatlı ürünlerde Avrupa çikolatasına uygulanan vergiler dokuz yıl içinde kaldırılacak. Beyaz çikolata için bu süre 14 yıl olacak.
Bu uygulama nihai mi?
Hayır. Anlaşma, Avrupa Parlamentosu’nun onayını beklerken yalnızca geçici olarak uygulanıyor.
Ocak ayında Avrupa Parlamentosu üyeleri anlaşmayı, Mercosur ülkelerine AB mevzuatına karşı itiraz hakkı tanıyan hükümler nedeniyle hukuki uyumluluğunu incelemesi için Avrupa Adalet Divanı’na gönderdi.
Eğer mahkeme anlaşmanın bazı bölümlerini AB hukukuyla uyumsuz bulursa, tam yürürlüğe girmeden önce değişiklik yapılması gerekecek.
Süreç nasıl ilerleyecek?
Dava 25 Mart’ta resmen başlatıldı. AB ülkeleri ve kurumları yazılı görüş sunmaya davet edildi ve sözlü duruşma yapılabilir.
Ardından bir başsavcı hukuki görüşünü açıklayacak ve son kararı yargıçlar verecek. Bu sürecin bir yıldan fazla sürmesi bekleniyor.
Euractiv
