Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile rekabetten sorumlu Başkan Yardımcısı Teresa Ribera arasındaki görüş ayrılıkları belirginleşti.
Söz konusu çatışma, şirket birleşmelerinin nasıl inceleneceğine dair yeni bir kılavuz taslağıyla gün yüzüne çıktı.
Avrupa Komisyonu Perşembe günü, büyük şirket birleşmelerinin rekabet açısından nasıl değerlendirileceğini açıklayan yaklaşık 100 sayfalık revize edilmiş birleşme kılavuzu taslağını yayımladı.
Bu kılavuz, AB’nin geleneksel rekabet kuralları ile — yani şirket gücünün aşırı yoğunlaşmasını önlemeye yönelik yaklaşım ile — Almanya ve Fransa’nın baskı yaptığı daha esnek bir model arasında denge kurmayı hedefliyor.
Söz konusu esneklik, küresel ölçekte rekabet edebilecek büyük “Avrupa şampiyonları”nın yaratılmasını kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Aylar süren kurum içi tartışmaların ürünü olan taslak, iki üst düzey liderin farklı önceliklerini de yansıttı.
- Von der Leyen, kılavuzun Avrupa şirketlerinin “büyümesini, ölçeklenmesini ve inovasyon yapmasını destekleyeceğini” söyledi.
- Ribera ise temel amacın değişmediğini vurgulayarak, “güçlü ve rekabetçi piyasaları korumak ve kötüye kullanılabilecek güç yoğunlaşmasına izin vermemek” gerektiğini ifade etti.
Bu fark, iki ismin siyasi ve kurumsal konumlarını da yansıtıyor: Merkez sağ kökenli von der Leyen, özellikle Almanya’daki sanayi çıkarlarına duyarlı bir yaklaşım sergilerken; İspanyol sosyalist Ribera, rekabet otoritesinin bağımsızlığını ve tek pazarın temel kurallarını koruma konusunda kararlı.
İki isim kılavuz konusunda açık bir çatışmaya girmedi. Ancak Ribera resmi olarak bu alandan sorumlu olsa da, von der Leyen ikinci döneminde bu projede siyasi ağırlığını artırmaya çalıştı.
Geçtiğimiz Eylül ayında eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı ve İtalya eski başbakanı Mario Draghi’nin hazırladığı ekonomik strateji raporunun yıl dönümünde konuşan von der Leyen, birleşme kılavuzunun bir yıl öne çekilmesi çağrısında bulunarak “Artık sonuç üretme zamanı” dedi.
Bunun ardından Ribera, gazetecilere yaptığı açıklamada “sakin kalmanın” ve “çıkar gruplarının baskısına boyun eğmemenin” önemli olduğunu vurguladı.
Bu ifadeler, birleşme kurallarının gevşetilmesini isteyen sanayi çevrelerine bir gönderme olarak yorumlandı.
Von der Leyen, 16 Nisan’da Financial Times’ta çıkan ve “AB, Avrupa şampiyonları yaratmak için birleşme kurallarını gevşetiyor” başlığını taşıyan haberle yeniden gündeme geldi.
Haberde, kılavuzun “geçmişten bir kopuş” olduğu ve küresel rekabetin zorluklarına yanıt verdiği ifade edildi.
Bu yaklaşım, özellikle Almanya ve Fransa tarafından giderek daha güçlü şekilde savunuluyor. Almanya Başbakanı Friedrich Merz seçim manifestosunda “endüstriyel şampiyonlar” yaratma hedefini vurgulamıştı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Şubat ayında yapılan AB liderler toplantısında, birleşme incelemelerinin “büyük Avrupa şampiyonlarının ortaya çıkmasını kolaylaştırması gerektiğini” söylemişti.
Financial Times haberinin ardından Ribera, verdiği röportajlarda, yeni kuralların sınırsız şirket birleşmelerine “açık çek” anlamına gelmemesi gerektiğini vurguladı.
Brüksel’de düzenlediği basın toplantısında Ribera, “Bu kurallar, Avrupa’daki sektörlerin küresel pazarlarda karşılaştığı tüm sorunları çözmek için tasarlanmış değildir” dedi.
Küresel ekonominin değiştiğini kabul eden Ribera, “ancak düzenleyici çerçevenin sürdüğünü” özellikle belirtti.
Ribera’nın ekibi taslak metni hızlı şekilde hazırladı. İlk versiyon Mart ortasında hazırdı, ancak von der Leyen’in kabinesi süreci hızlandırma kararını bir ay sonra aldı.
Şu anda kamuoyunun görüşüne açılan kılavuz, şirketlerin birleşmelerinin AB ekonomisine katkı sağladığını savunmasına imkân tanıyor.
Yetkililer bu iddiaları inovasyon, dayanıklılık ve yatırım gibi kriterler üzerinden değerlendirebilecek.
Ancak nihai yorum yetkisi geniş ölçüde düzenleyicilere ait olduğu için, rekabet hukuku uzmanları gerçek etkileri somut vakalar ortaya çıkmadan görmenin zor olduğunu belirtiyor.
White & Case hukuk firmasından rekabet uzmanı Assimakis Komninos, kılavuz için şu benzetmeyi yaptı: “Biraz İncil gibi; herkes içinden istediğini okuyabilir.”
Politico
