Avrupa genelinde şirket kurmayı kolaylaştırmayı amaçlayan yeni “tek durak” sistemi, ulusal işçi haklarını zayıflatmayacak.
AB Adalet Komiseri Michael McGrath verdiği özel demeçte zayıflama olmayacağını söyledi.
McGrath’a göre “EU Inc.” olarak adlandırılan yeni şirket statüsü kapsamında çalışanların hakları tamamen korunacak.
Ancak öneri, açıklanmasından önce Avrupa’daki sendikaların sert tepkisiyle karşı karşıya.
İrlandalı komiser, bu açıklamayı memleketi Cork’ta düzenlenecek işçi mitingi öncesinde Brüksel’de yaptı.
Miting, Avrupa Ticaret Birliği Konfederasyonu (ETUC) ve İrlanda’daki bağlı sendikalar tarafından organize ediliyor.
“Avrupa Delaware’i” tartışması
Yeni girişim, ABD’de şirketlerin hızlı kurulmasıyla bilinen Delaware eyaletine atıfla “European Delaware” olarak da anılıyor.
Resmi adıyla “28. Rejim” olarak bilinen bu proje, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in önemli girişimlerinden biri.
Plan kapsamında şirketler, AB’nin 27 ulusal hukuk sisteminin dışında oluşturulacak özel bir çerçeve içinde 48 saat içinde kurulabilecek.
Bu fikir, Avrupa ekonomisinin rekabet gücünü artırmayı amaçlayan reformları savunan Mario Draghi veAvrupa merkez Bankası gibi kurumlar tarafından da destekleniyor. Ayrıca Avrupa’daki teknoloji girişimleri de bu düzenlemeyi güçlü biçimde destekliyor.
Sendikalar: “Hızlı aç, hızlı kov modeli”
Ancak sendikalar yeni sistemin işçi haklarını zayıflatabileceğini savunuyor.
ETUC Genel Sekreteri Esther Lynch, önerinin “open fast, fire fast” (hızlı aç, hızlı kov) modeline dönüşebileceğini söyledi. Lynch’e göre bazı şirketler ulusal sorumluluklardan kaçmak için bu yeni sistemi kullanabilir.
Sendikaların en büyük endişelerinden biri, Almanya ve Avusturya gibi ülkelerde uygulanan ve çalışanların şirket yönetiminde temsil edilmesini sağlayan eş-yönetim (co-determination) sisteminin zayıflaması.
McGrath ise bu eleştirileri reddederek düzenlemenin yalnızca şirketler hukuku kapsamında bir araç olduğunu ve ulusal iş hukuku sistemlerine müdahale etmeyeceğini söyledi.
“Daha rekabetçi bir Avrupa ekonomisinden çalışanlar da fayda sağlayacak. EU Inc. önerisinden kaliteli işlerin doğacağına inanıyorum.”
Bolkestein direktifi hatırlatması
Sendikalar, geçmişte benzer tartışmalar yaratan bir AB girişimini örnek gösteriyor.
2004 yılında önerilen ve sınır ötesi hizmetleri kolaylaştırmayı amaçlayan Frits Bolkestein’in adını taşıyan Bolkestein Direktifi, işçi standartlarının düşeceği korkusu nedeniyle büyük protestolarla karşılaşmış ve sonunda rafa kaldırılmıştı.
O dönemde AB’nin Doğu Avrupa’dan birçok yeni üye kabul etmesi nedeniyle “Polonyalı tesisatçı” gibi sembolik tartışmalar ortaya çıkmış ve yerel işçilerin rekabet nedeniyle zarar göreceği endişesi yayılmıştı.
Lynch’e göre EU Inc. modeli de işçi hakları için “ucuz bir pazar” yaratma riski taşıyor. Özellikle çalışanlara ücret yerine hisse senedi opsiyonu verilmesi fikri eleştiriliyor.
Girişimler için yeni fırsatlar
EU Inc. sistemi, Avrupa çapında yeni bir şirket türü oluşturmayı hedefliyor. Bu modelin özellikleri şunlar olacak:
- Basit kayıt kuralları
- Düşük sermaye gereksinimi
48 saat içinde şirket kuruluşu
AB genelinde tek bir hukuki çerçeve
Amaç, Avrupa’daki girişimlerin 27 farklı ulusal sistemle uğraşmadan sermaye toplamasını ve büyümesini kolaylaştırmak.
McGrath, sistemin sadece startup’larla sınırlı kalmaması gerektiğini, tüm özel limited şirketlere açık olmasını istediğini söyledi.
2027’de yürürlüğe girebilir
Komisyon şu anda önerinin son taslak aşamasında.
Planın 18 Mart’ta açıklanması ve 2026 sonuna kadar siyasi anlaşmaya varılması hedefleniyor. Böylece yeni sistem 2027 yılında yürürlüğe girebilir.
McGrath ayrıca düzenlemenin AB anlaşmalarının 114. maddesine dayalı bir regülasyon şeklinde hazırlanacağını belirtti.
Bu yöntem, AB Konseyi’nde nitelikli çoğunluk ile kabul edilmesini sağlayarak oybirliği gereksinimini ortadan kaldırabilir.
Komisere göre başarının ölçütü, Avrupa şirketlerine küresel ölçekte daha fazla yatırım ve sermaye akışı sağlanması olacak.
“Ne kadar erken olursa o kadar iyi,” diyen McGrath'e göre, “Bu girişimin gecikmeye tahammülü yok.
Politico
