Liderler, Avrupa’nın ekonomik rekabet gücünü yeniden kazanma çabası kapsamında Avrupa şirketlerini kayırma yönündeki, bir zamanlar tabu sayılan politikayı tartışacak.
AB liderlerinin, daha dalgalı bir küresel ekonomide kıtanın geleceğini nasıl güvence altına alacaklarını ele alacakları zirvede, “Avrupa’dan Al” yaklaşımının Avrupa’nın zayıflayan ekonomik performansına çözüm olup olmadığı konusunda görüş ayrılığına düşmeleri bekleniyor.
Belçika’nın doğusundaki kırsal alanda, hendekle çevrili bir şatoda AB’nin 27 lideri, ekonomik tehditlerin ve siyasi çalkantıların yaşandığı bir dönemde Avrupa’nın ABD ve Çin karşısında rekabet gücünü nasıl yeniden kazanabileceğine dair bir beyin fırtınası oturumu için perşembe günü bir araya gelecek.
Perşembe günü zirveye gelirken konuşan Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, “Avrupa’da ekonomik büyümeyi güçlendirmek açık bir önceliğimiz. Bu, refahımız, nitelikli işler yaratmak ve ekonomik-sosyal modelimizi sürdürmek için hayati önemde” dedi.
Avrupa’nın azalan rekabet gücü meselesi uzun süredir AB’yi endişelendiriyor, ancak 2022’de Rus gazının ani kaybıyla ortaya çıkan acı verici kırılganlıklar, Donald Trump’ın ticaret savaşları ve Çin’in büyük devlet sübvansiyonları yoluyla ekonomik üstünlük arayışı konuyu daha da acil hale getirdi.
Bu arka planda AB, bir zamanlar tabu olarak görülen “Avrupa tercihi” politikasını, yani temiz teknoloji gibi stratejik sektörlerde Avrupalı şirketlere öncelik verilmesini değerlendirmeye alıyor. Uzun süredir Fransa tarafından savunulan “Avrupa’dan Al” yaklaşımı, kamu ihalelerinde yerel üretim mallarına öncelik verilmesi yönünde hükümetlere şartlar getirilmesi anlamına gelebilir.
AB yürütme organı bu ayın ilerleyen günlerinde, güneş panelleri ve elektrikli araçlar gibi çeşitli stratejik ürünlerde Avrupa içeriğine yönelik hedefler belirlemesi beklenen bir Sanayi Hızlandırma Yasası yayımlayacak.
- Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu hafta Avrupa gazetelerine verdiği demeçte, Avrupa tercihinin temiz teknolojiler, kimyasallar, çelik, otomotiv ve savunma gibi belirli stratejik sektörlere odaklanması gerektiğini, “aksi takdirde Avrupalıların saf dışı bırakılacağını” söyledi.
- Macron, Avrupa tercihini “savunmacı bir önlem” olarak nitelendirerek, “Dünya Ticaret Örgütü kurallarına artık uymayan haksız rakiplerle karşı karşıyayız” dedi.
Serbest ticareti savunan kuzey Avrupa ülkelerinden oluşan bir grup ise bu fikre karşı uyarı atışı yaptı. Nordik ülkeler, Baltık ülkeleri ve Hollanda tarafından hazırlanan ortak belgede, Avrupa tercihinin “karmaşık düzenlemelere bir katman daha ekleme riski taşıyabileceği” ve yatırımı kaçırabileceği belirtildi.
Perşembe günü konuşan İrlanda Başbakanı Micheál Martin, “Benim görüşüme göre Avrupa Birliği’nin açık serbest ticaret anlayışını korumalıyız. Bu konuda tartışmalar olacaktır” dedi.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ise her türlü korumacı gündeme temkinli yaklaştığını belirtti. Financial Times’a konuşan Kristersson, “Eğer Avrupa’dan Al’ın amacı Avrupa işletmelerini korumak, diğer ülkelerle ticaretten veya ortaklıktan kaçınmaksa, buna son derece şüpheyle yaklaşıyorum” dedi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile İtalya Başbakanı Giorgia Meloni yakın tarihli ortak bir belgede konuya doğrudan girmedi ancak “yasama alanında özdenetim”, yani daha az AB düzenlemesi konusunda ortak zemin buldu. Her iki lider de AB’nin deregülasyon gündeminin daha ileri gitmesini istiyor.
Gelişen Alman-İtalyan ortaklığı, Avrupa projesinin geleneksel motoru olan Fransız-Alman ilişkilerinin sağlığı konusunda soru işaretleri doğurdu.
Merz’in seçilmesinden bu yana Fransız-Alman ilişkilerinde bir yumuşama yaşanmış olsa da Paris ve Berlin temel ekonomik konularda ayrışıyor. Merz, “Avrupa’dan Al” kavramına şüpheyle yaklaşırken daha agresif bir deregülasyon gündemi ve ticaret anlaşmalarını tercih ediyor.
Merz ve Macron ayrıca AB’nin uzun süredir müzakere ettiği Mercosur ticaret anlaşması konusunda da anlaşamıyor. Alman lider Güney Amerika ülkeleriyle yapılan anlaşmanın hızla yürürlüğe girmesini isterken, Macron anlaşmayı “kötü bir anlaşma” olarak nitelendirdi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise “Avrupa’dan Al” konusunda temkinli bir ton benimsedi. Çarşamba günü Avrupa Parlamentosu’nda konuşan von der Leyen, Avrupa tercihinin stratejik sektörlerde “gerekli bir araç” olduğunu söyledi.
“Ancak açık olmak istiyorum – bu ince bir çizgi,” diyen von der Leyen, her önerinin “sağlam ekonomik analizlere dayanması ve uluslararası yükümlülüklerimizle uyumlu olması” gerektiğini de ekledi.
“Avrupa’dan Al” meselesi, 13. yüzyılda Töton Şövalyeleri tarafından kurulan Limburg’daki Alden Biesen malikânesinde gerçekleştirilen kapsamlı zirve gündeminin yalnızca bir parçası.
Liderler ayrıca deregülasyonu, yeşil ve dijital yatırımları sınırlayan parçalı sermaye piyasalarını ve Avrupa tek pazarında ticareti engelleyen bariyerleri de tartışacak.
Von der Leyen, Avrupa Parlamentosu üyelerine “fazla altın kaplama” olduğunu söyledi; yani iş dünyasını zorlayan ulusal düzeyde ek düzenleme katmanları bulunduğunu belirtti. Örnek olarak, Belçika’da 44 ton taşımasına izin verilen bir kamyonun Fransa sınırını geçtiğinde yalnızca 40 ton taşıyabildiğini ifade etti.
Liderler ayrıca ekonomi konusunda yön belirleyen raporlar hazırlayan iki eski İtalya başbakanı Mario Draghi ve Enrico Letta’dan bilgi alacak.
Draghi geçen hafta mevcut küresel ekonomik düzenin “öldüğünü” ve Avrupa’nın aynı anda “bağımlı, bölünmüş ve sanayisizleşmiş” hale gelme riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Draghi, Avrupa’nın “konfederasyondan federasyona” geçmesi gerektiğini belirterek, kilit politikalarda bireysel üye devletlerin veto yetkisinin ülkeleri “tek tek hedef alınmaya karşı savunmasız” hale getirdiğini ifade etti.
AB’nin karar alma konusundaki zorluklarını kabul eden von der Leyen, 27 ülke arasında uzlaşı sağlanamaması halinde, AB sermaye piyasalarının entegrasyonuna ilişkin yasaların daha küçük bir grupla ilerletilmesine açık olduğunu söyledi.
“Gerçek bir küresel dev olmamızı engelleyen bariyerleri yıkmalı ve ilerleme kaydetmeliyiz,” diyen von der Leyen, Avrupa finans sisteminin entegrasyonuna yönelik planlara atıfta bulundu.
The Guardian
